‘Eşitsizlik yaratma riski var’

İSMAİL ŞAHİN -Sabancı Center’da düzenlenen törende, Sakıp Sabancı’nın vasiyeti üzerine hayata geçirilen Sakıp Sabancı Uluslararası Araştırma Ödülleri içerikında, 2026 yılının Makale Ödülü kazananları da açıklandı. 2026 yılı teması “Sınırlar Ötesi Yönetişimi Yeniden Düşünmek” olan ödül programı içerikında Jüri Özel Ödülü’ne, Cornell Üniversitesi’nde Walter S. Carpenter Jr. Uluslararası Çalışmalar Profesörü olarak vazife yapan siyaset bilimci Prof. Dr. Peter J. Katzenstein layık görüldü.Makale Ödülü’ne “Gezegensel Muhalefet: Küresel Hareketler, Koruyucu Suçlaştırma ve Egemenliğin Tükenmişliği” isimli çalışmasıyla Lincoln Üniversitesi Sosyal ve Siyasal Bilimler Fakültesi’nden Doç. Dr. Barış Çaylı Messina ile “Yapay Zekâ Düzenlemesine Avrupa Yaklaşımı: Temel Değerlerden Ödün Vermeden Teknolojik İnovasyonu Gerçekleştirmenin Olası Yolu” isimli çalışmasıyla Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk Bölümü Bilişim ve Teknoloji Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doktor Esra Demir layık görüldü.

Hakkaniyet vurgusu

Sabancı Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi Melisa Sabancı Tapan, yapay zekadan bilgi mimarisine uzanan dönüşümün; demokrasinin, emeğin ve dünyası düzenin da merkezinde mekan aldığını belirterek “Bu gücü hakkaniyetle yönlendiremezsek, bağlarımızı kuvvetlendirmek seçenek yepyeni eşitsizlikler yaratma riskiyle mukabil karşıya kalacağız. Biz da bu sualmluluk bilinci ve Sakıp Sabancı’nın bugünü ve yarını okuyan vizyonundan aldığımız kuvvetle 2027 yılı ödül temamızı ‘Zekayı Düzenlemek: Dijital Çağda Demokrasi, Piyasalar ve Küresel Düzen’olarak belirledik” dedi. Prof. Dr. Katzenstein törende yaptığı başlıkşmada, “sürpriz” kavramına odaklanarak, “Cehaletimiz kaçınılmaz, giderilebilir ve sürprizlerle dolu. Sürpriz, fırsat olaylarıyla hepsi tek dünyanın özelliğidir. Dünya siyaseti bilimi da karışmış bulunmak üzere toplumsal bilimler belirsizliği göz ardı ediyor. Bana öyle geliyor ki hepimiz belirsizlikten korkuyoruz nedeniyle kontrolü kaybetmekten korkuyoruz. Bunun yerine, her arasında biri şeyin hesaplanabileceğine şiddetlilik inanıyoruz” dedi.

Gece iletiları

Ödül töreni öncesinde tek cemaat muhabir ile buluşan Katzenstein İran savaşı, Trump ilgili açıklamalarda bulundu. Trump’ın hayatı boyunca olan 4.000 dava ile mukabil karşıya kaldığına ilgi çeken Katzenstein, “Küçük cezalar aldıama her arasında biri zamanlar kurtuldu” dedi.

İran savaşında Trump’ın köşeye sıkıştığını belirten Katzenstein, “Benzin 4 doları aştı. Bu Amerikan halkı için liderlerini sorgulamaya başladığı sınırdır. Ama Trump mantığından bahsediyoruz geceleri uyumayıp saçma iletilar atan tek mantık. Artık 24 saatlik döngüler halinde yaşıyor ve en fazla önümüzdeki 3 saati öngörü edebiliyoruz” ifadelerini kullandı.

‘Senatonun üçte arasında biri milyoner’

Son dehemmiyetde çabuk zenginleşen tekno milyarderlerin siyasetteki seçenek dair tek sualya ise Prof. Dr. Katzenstein şu yanıtı verdi:

“Plutokrasi dediğimiz tek sistemleri var. Refah Devleti bunu belli tek ölçüye kadar kısıtlıyor. Plutokrasi gerçekten kapitalizmin tabii hali değil. Fakat bilhassa günümüzde, 1980’lerde bilhassa Reagan dehemmiyetindeki kanun değişiklikleriyle beraber, Plutokrasi çeşitlilik ilave önyüz plana çıkmaya başladı. Milyarderler Avrupa’nın yolunu tuttu. Demokrasi için mi hayır, mülkiyet hakları dolayısıyla zenginliklerini muhafaza etmek için gittiler. Günümüz zenginlerine bakacak olursak ABD Senatosu ve Temsilciler Meclisi’nin üçte arasında biri milyonerlerden oluşuyor ve Amerikan sistemini öz çıkarlarını koruyacak biçimde kullanıyorlar.