‘Yasak Gezegen’ Atmosferindeki Tuhaflıkla Uzaya Dair Yeni Bir Gizemi Gündeme Taşıdı

TOI-5205 b adlı ötegezegen, keşfedildiği günden bu yana gökbilimcilerin en sıradışı buluntularından arasında biri olarak öne çıkıyor.

Jüpiter’den dahaaz daha muazzam olan bu kocaman gezegen, kendisinden 4 kat daha muazzam yarıçapa malik küçüklük tek al cüce yıldızın çevresinde dolanıyor. Bilim insanları, bu olağandışılık sistemin ne şekilde oluştuğunu hâlâ kesinlikle açıklayabilmiş değil.

Yeni gözlemler ise bu gizeme tek yenisini ekledi. Araştırmacılar, gezegenin atmosferinin yalnızca alışılmadık olmadığını, benzer zamanda bugüne kadar incelenen benzer gaz devleri arasında benzersizliği tek kimyasal yapıya malik olabileceğini belirtiyor.

TOI-5205 b Hakkındaki James Webb Verileri Şaşırttı

Araştırma ekibi, evvel NASA’nın TESS vazifeiyle ayrım edilen sistemi daha sonraları James Webb Uzay Teleskobu ile izledi. TOI-5205 b, yıldızının önünden geçerken yıldızlar ışığının tek kısmı gezegenin atmosferinden süzüldü. Bu sayede ilim insanları atmosferin bileşimi ilgili detaylı bilgi elde etti.

Sonuçlar, gezegenin atmosferinde hidrojen ve helyum dışındaki elementlerin, diğer gökbilimcilerin “metal” olarak tanımladığı yoğun elementlerin beklenenden çeşitlilik dahaaz olduğunu gösterdi.

Üstelik bu şart yalnızca Jüpiter gibi gaz devleriyle karşılaştırıldığında değil, gezegenin öz yıldızıyla kıyaslandığında da ilgi çekiyor. Araştırmacılara göre TOI-5205 b’nin atmosferi, yuva sahibi yıldızdan aşağıya metaller oranına sahip. Bu, bugüne kadar gözlenen gaz devleri arasında evvel noksan biçimde görülmemiş tek durum.

Ağır Elementler Derinlere Çökmüş Olabilir

Bilim insanları, bu sıradışı sonucu açıkladı için matematiksel modellerden yararlandı. Elde edilen tablo, gezegendeki yoğun elementlerin şekillenme sürecinde dahili katmanlara doğrusu çökmüş olabileceğini düşündürüyor.

The Astronomical Journal dergisinde yayımlan incelemenın müşterek yazarlarından Shubham Kanodia, gözlenen havada metalikliğinin, gezegenin yığın ve yarıçapına dayalı dahili yapıları modellerinin öngördüğünden çeşitlilik aşağıya olduğunu belirtti. Bu durum, yoğun elementlerin gezegenin içindeki derinlere göç etmiş olabileceğine ve dahili yapıları ile havada arasında kuvvetlü tek karışım yaşanmadığına hatırlatma ediyor.

Araştırmacılara göre bu olayörgüsü doğruysa, TOI-5205 b’nin atmosferi karbon bakımından zengin, oksijen bakımından ise görece yoksul olabilir.

Metan ve Hidrojen Sülfür İzleri Tespit Edildi

Çalışmada dünyası atmosferinde metan ve hidrojen sülfür gibi moleküllere da rastlandı. Bu bulgular, TOI-5205 b’nin yalnızca metaller bakımından yoksul tek atmosfere malik olmadığını, benzer zamanda alışılmadık tek kimyasal denge taşıdığını gösteriyor.

Araştırmacılar, bu kimyasal yapının gezegenin ne şekilde oluştuğunu manaada ehemmiyetli ipuçları verebileceğini düşünüyor.

Gezegen Oluşum Teorileri için Yeni Bir Sınav

Araştırmanın müşterek yazarlarından Anjali Piette, bu neticeların kocaman gezegenlerin yıldızlarının erkenden dehemmiyetinde ne şekilde oluştuğunu kavramak açısından ehemmiyetli olduğunu vurguladı. Ona göre tek gezegenin, öz yıldızından aşağıya metalikliğe malik görünmesi, TOI-5205 b’yi şimdiye kadar incelenen hepsi kocaman gezegenler arasında değişik tek yere koyuyor.

Bilim insanları, bu dizi dışı ötegezegenin hem şekillenme sürecine hem da havada yapısına dair ilave müşahede yapılması lüzumtiğini belirtiyor.

Ancak şimdiki neticelar bile, küçüklük yıldızların çevresinde ne şekilde kocaman gezegenlerin oluşabildiğine ilişkin yerleşik modelleri yeniden tartışmaya açmış durumda.

İlginizi Çekebilir: Artemis II Ekibi Tarihe Geçti

TOI-5205 b’nin atmosferi hakkındaki teorilerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, ilim dünyasından yepyeni haberleriler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: IFL Science

Bu yazısı ‘Yasak Gezegen’ Atmosferindeki Tuhaflıkla Uzaya Dair Yeni Bir Gizemi Gündeme Taşıdı birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.