Ateşkese rağmen Hürmüz'e alternatif çözüm arayışları sürüyor

ABD ile İran arasında sağlanan ve İsrail'i da kapsayan geçicilik ateşkes, ABD Başkanı Donald Trump'ın, ateşkes içerikında "İran’ın atomik silaha malik olamayacağını ve Hürmüz Boğazı’nın noksan kalacağını", aksi halde saldırılara devam edileceği tehdidinde bulunmasıyla kırılgan hale geldi.

ABD ve İranlı ytesirliler, savaşın sona ermesi ve müşterek tek temel arayışında bulunmak için mülakat masasına oturmadan evvel İsrail'in Lübnan'a gerçekleştirdiği taarruz sonucu Orta Doğu'da gerilimi yeniden tırmandı.

Bölgede tansiyonun yeniden yükselmesi "hamle gücü" niteliğindeki Hürmüz Boğazı üzerindeki riskleri artırdı. Bölgeye ilişkin haberleri akışına göre, İran, boğazdan geçişleri yeniden kısıtlarken, sevkiyatlar tekrar durma noktasına geldi. Hürmüz Boğazı'nın jeopolitik olarak "kontrol edilebilir tek koridor" haline gelmesiyle lojistik sektörünün seçenek güzergah arayışları hızlandı.

"Normalleşmenin hala olan uzunluğu zamanlar alacağının haberdar olmalıyız"

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, AA muhabirine, ateşkes haberleriinin sinirli güç piyasalarındaki baskıyı tek miktar hafifleterek şişman ve şişman ürünleri fiyatlarının düşmesini sağlayacağını belirterek, yakındaki zamanda savaşı öncesi seviyelere hemen dönülemeyeceğini bununla birlikte bu manadaki tesirnin ileriki çok aylık boyunca olan hissedileceğini söyledi.

Luman, ablukanın kalkmasının 5 haftayı aşkın süredir mahsur kalan yüzlerce geminin Basra Körfezi'nden çıkabilmesi için tek imkan sunacağına hatırlatma ederek, şöyle devam etti:

“Bu durum, denizciler ve ilgili şirketler için gerçeği tek ferahlık sağlasa da gemilerin yeniden faaliyete geçmesi ve tedarikleri hatları ile tedarikleri zincirlerinin yeniden dmanienmesi lüzumeceği için tedarikleri zincirinde çok dalgalanmaları da beraberinde getirecektir. Yine da hepsi gemilerin bölgeden ayrılması ve her arasında biri şeyin normale dönmesi günlerden ziyade haftalar alacaktır. Burası hala olan günde yüzlerce geminin geçişini tek anda sağlayamayacak tek darboğazdır.”

İran'ın geçişler üzerindeki kontrolü elinde tuttu istediğine dikkati çeken Luman, bu durumun İran için devamlı tek pazarlık için henüz girişmek üzere olan müzakerelerdeki en kuvvetlü kozu ve kaldıracı olduğundan olasılıkla daha kısıtlayıcı tek boğazla mukabil karşıya kalınmaya devam edileceğini bildirdi.

Luman, "Özetle, bu kesinlikle iyice tek haberleri bununla birlikte normalleşmenin hala olan uzunluğu zamanlar alacağının haberdar olmalıyız." dedi.

"Lojistik şirketleri tek süresi daha seçenek rotalara bağlı kalacak ve durumu bekleyip göreceklerdir"

Rico Luman, dünyası lojistikte bundan sonraları neler olacağına değinerek, yakındaki zamanda seçenek kara yolu rotaları oluşturan lojistik şirketlerinin olasılıkla tek süresi daha bunlara bağlı kalacağını ve durumu bekleyip göreceklerini kaydetti.

Luman, Hürmüz'e yönelik seferlere ve hizmetlere anında yeniden başlama başlıksunda isteksiz olabileceklerini aktararak, "Durumun ne şekilde evrileceğine dair hala olan çeşitlilik fazla belirsizlik bulunuyor. Elbette tek yandan da mahsur kalan gemileri ve kargoları yeniden harekete geçirmeye çalışacaklardır. Boğaza hepsi bağımlılığın çeşitlilik riskli olduğu anlaşıldığı için bunun tedarikleri zincirleri bağlı devamlı tek tesir bırakacağına inanıyorum. Dolayısıyla vaat başlıksu durum, Umman, Suudi Arabistan (Kızıldeniz) ve bile Türkiye üzerinden geçen diğer kara yolu tedarikleri güzergahlarına yarar sağlayabilir." diye başlıkştu.

Enerji cephesinde da muazzam olasılıkla tüp hattı altyapısının kullanımının arttığını ve şimdiki tüp hatlarının genişletilme ihtimalini göreceklerini dile getiren Luman, jeopolitik gerilimlerin sona ermesinin pek muhtemel görünmediğini, bu nedenle lojistik paydaşlarının körfez bölgesine giden ve oradan gelen tedariki çeşitlendirerek tedarikleri zincirlerini daha dayanıklı hale getirmenin yollarını arayacağını sözlerine ekledi.

"(Hürmüz'e) Alternatif güzergah arayışları daha devamlı tek stratejiye dönüşmektedir"

Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) Başkanı Bilgehan Engin, ABD ile İran arasında sağlanan 15 hergün ateşkesin, Hürmüz Boğazı'nda kademeli tek normalleşme beklentisi yaratmış olsa da kısa vadede "tam sağlam geçiş" ortamının oluştuğunu söylemenin güçleri olacağını belirtti.

Nitekim muazzam şapkalar operatörlerinin, ateşkesin transit imkanları yaratabileceğini bununla birlikte henüz hepsi denizcilik güvenliği sağlamadığı görüşünde olduğunu dile getiren Engin, "Enerji taşımacılığı tarafında birinci tesir, şişman fiyatlarında çabuk tek geri çekilme ve piyasalarda tek ferahlık şeklinde görülürken, bedensel akışların önceki seviyelerine dönmesi zamanlar alacaktır." dedi.

Engin, navlun ve güvence tarafında ise kısa vadede aşağıya yönlü tek düzeltme beklenebileceğini belirterek, buhran sürecinde tanker navlunlarının vahim biçimde yükseldiği ve savaşı riski primlerinin katlandığı dikkate alındığında, ateşkesin bu maliyetlerde kısıtlı tek gevşeme yaratabileceğini ifadeleri etti.

Ancak riskler algısı tamamlanmış ortadan kalkmadığı için güvence primleri ve uygulanan ilave ücretlerin buhran öncesi seviyelere çabuk tek biçimde dönmesinin beklenmediğini aktaran Engin, şu kıymetlendirmelerde bulundu:

"Özetle, ateşkes kısa vadede maliyetler bağlı aşağıya yönlü tek versiyonu oluştururken, piyasanın temkinli duruşu ve operasyonel ihtiyat devam edecektir. Ateşkesin geçicilik niteliği, lojistik şirketleri ve tedarikleri zinciri aktörlerinin bu süreci tek normalleşme değil, daha çeşitlilik imkan penceresi olarak kıymetlendirmesine yolda açmaktadır. Bu dehemmiyetde firmalar biriken yükleri eritmeye, ertelenmiş sevkiyatları hızlandırmaya ve kontratlarını yeniden dmaniemeye odaklanacaktır. Ancak oğullar haftalarda yaşanan gelişmeler, Hürmüz Boğazı’nın jeopolitik olarak kontrollü tek koridor haline geldiğini ortaya koymuştur. Bu nedenle seçenek güzergah arayışları daha devamlı tek stratejiye dönüşmektedir."

Engin, benzer biçimde riskler yönetimi yaklaşımının da yapısal olarak değiştiğini kaydederek, "Firmalar tekbaşına güzergah bağımlılığını azaltma, "multimodal" taşımalar çözümlerine yönelme ve güvence ile mali himaye vasıtalarını çeşitlendirme eğilimindedir." dedi.

Sonuç olarak, ateşkesin geçicilik olsa da yarattığı farkındalığın devamlı olduğunu söyleyen Engin, "Küresel lojistik sektörü, önümüzdeki dehemmiyetde daha esnek, çeşitlilik rotalı ve riskler odaklı tek yapıları ile hareket etmeye devam edecektir. Ayrıca, bu ateşkesin güvenen ve konuşma ortamını kuvvetlendirerek devamlı tek sürece evrilmesini ve ticaretin yeniden önceki akışına dönmesini temenni ediyoruz." yorumunu yaptı.