Uzayda Yetişen Mor Patates: Geleceğin Sofrasına Hoş Geldin

Düşünsene… tabağındaki yerelması yalınce tarladan değil, uzaydan geliyor! Kulağa dahaaz ilim hayal gibi gelse de, aslında bu düşünce gittikçe gerçeğe dönüşüyor. Özellikle NASA gibi kurumlar, gelecekte astronotların öz yiyeceklerini yetiştirebilmesi için vahim çalışmalar yürütüyor. Peki bu uzayda yetişen mor yerelması meselesi nereden çıktı? Hadi dahaaz yakından bakalım.

Mor yerelması nedenler bu kadar özel?

Mor patates, aslında doğada zaten var olan tek tür. Özellikle And Dağları kökenli bu patatesler, rengini “antosiyanin” adı verilen güçlü tek antioksidandan alıyor. Yani yalınce havalı görünmekle kalmıyor, aynı zamanda oldukça besleyici. Oldukça dayanıklı, besin değeri yüksek ve küçük alanlarda yetiştirebilme özelliğine malik bu sebzeler feza şartlarına oldukça uyumlu. 

Uzayda yerelması yetiştirmek gerçekten mümkün mü?

Evet, hem da sandığından daha yakın tek gelecekte. NASA, Avrupa Uzay Ajansı, Alman Uzay Merkezi (DLR) ve Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) gibi kurumlar, mikro yerçekiminde tarım üzerine deneyler yapıyor. Geçtiğimiz günlerde gündem olan Nasa Astronotu Don Pettit tarafından paylaşılan tuhaflık ve yumurta şeklindeki mor patates  görüntüsü bunun önemli tek kanıtı. 

Spudnik 1: Uzay patatesinin birinci adımları

72. sefer sırasında Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekleştirdiği çalışmalara yönelik, toplumsal medya platformu X üzerinden paylaştığı fotoğraflar oldukça alaka çekici. İlk bakışta feza temasıyla bağdaştırmakta güçlük çekeceğiniz uzayda yetişen mor yerelması görseli, her arasında biri ne kadar Don Pettit’in hobi girişimlerine yönelik olsa da uzaydaki gelişmeleri oldukça samimi tek şekilde gözler önüne seriyor. Don Pettit tarafından çekilen diğer fotoğrafları görmek isterseniz bağlantıya tıklayın.

Bilim hayal gerçek oluyor

The Martian filminde Mark Watney’nin Mars’ta yerelması yetiştirdiğini hatırlıyor musun? İşte o sahneler artık tamamlanmış hayal değil. Gerçek deneylerde: Hidroponik sistemleri denilen bitkilerin temel seçenek suyu çözeltileri ile yetiştirildiği teknikleri kullanılıyor. LED ışıklarla güneş taklit ediliyor. Su geri dönüştürülerek kullanılıyor. Bunlara ilave olarak laboratuvarlar ortamında yetiştirilen ürünleri içeren biyorejeneratif sistemlere da odaklanılıyor.

Gelecekte mor yerelması menüde olabilir mi?

Kesinlikle evet! Özellikle Mars görevleri planlanırken, taşınabilir ve sürdürülebilir gıda kaynakları büyük önem taşıyor. Uzun süren görevler sırasında tüm gıda ihtiyacının taşınması seçenek yerinde imkan kullanımı stratejisi ön plana çıkıyor. Bu gelişmeler Dünyadaki tarım anlayışını da değiştirebilir ve olasılıkla tek gün: “Uzayda yetiştirildi” etiketli ürünler görebilir, lokanta menülerinde “space-grown” sebzelerden yapılmış yiyecekler yiyebiliriz.