Katrilyonlarca Dolarlık Asteroidin Gizemli Kökeni Dev Kraterlerde Saklı Olabilir

NASA’nın 2029 yılında ulaşması planlanan 16 Psyche asteroidi üzerine yapılan yepyeni tek inceleme, yüzeydeki kocaman kraterlerin bu gökcismine dair uzunluğu süredir tartışılan kaynak sualsuna hafif tutabileceğini gösterdi.

JGR Planets dergisinde yayımlanan çalışmaya göre kraterlerin biçimi ve derinliği, asteroidin gerçekten mi açığa çıkmış tek dünyası çekirdeği olup olmadığını manaada eleştirel görev oynayabilir.

Mars ile Jüpiter arasındaki esas asteroit kuşağında mekan saha 16 Psyche, uzunluğu zamandır yüksek metaller içeriğine malik dizi dışı tek cisim olarak kıymetlendiriliyor. Bilim insanları, bu asteroidin tek zamanlar erkenden dehemmiyet tek gökcisminin metaller çekirdeği olup harici taş katmanlarını şiddetlice çarpışmalarla kaybetmiş olabileceğini düşünüyor.

Önceki kıymetlendirmelerde yüzeyine kadar ulaşan metalik bileşenlerin toplamı kıymetinin tahminen 10.000 katrilyon dolar düzeyinde olabileceği öne sürülmüştü. Ancak incelemecılar açısından asıl ehemmiyet taşıyan unsur, 16 Psyche’nin olası ekonomik kıymetinden çok, gezegenlerin şekillenme sürecine hafif tutabilecek ender tek misal sunması.

16 Psyche Asteroidinin Kraterleri, İç Yapısına Dair İpucu Veriyor

Araştırmayı yürüten ekip, Arizona Üniversitesi Ay ve Gezegen Laboratuvarı bünyesinde asteroidin kuzey kutbu yakınlarındaki muazzam tek kaza havzasının ne şekilde oluşmuş olabileceğini modelledi. Bulgular, muazzam kraterlerin yalnızca yüzeyi değil, daha derindeki katmanları da açığa çıkarabildiğini gösteriyor.

Çalışmanın birinci yazarı Namya Baijal, muazzam kaza havzalarının asteroidin dahili kısmının nedenler oluştuğunu manaaya yardımsever olabileceğini belirtti. Araştırmacılara göre bu çeşit yapılar, Psyche’nin metalce varlıklılar tek çekirdeğe malik olup olmadığını ya da taş ve metalin karıştığı daha karışık tek dahili yapıya mı malik olduğunu testleri etmeyi olası kılıyor.

İki Ana Senaryo Öne Çıkıyor

Ekip, Psyche için ikisi ilköğretim dahili yapıları modeli bağlı durdu. İlk senaryoda asteroidin metaller tek çekirdeğe ve inceliği tek taş mantosuna malik olduğu varsayıldı. Bu model, harici katmanların muazzam tek çarpışmayla soyulmuş olabileceği fikrine dayanıyor.

İkinci senaryoda ise asteroidin dahili yapısının taş ve metalin birbirine karıştığı daha bütüncül tek formda olduğu giriş edildi. Bu durumda Psyche, hepsi manaıyla açığa çıkmış tek orta değil; geçmişte yaşanan daha yıkıcı çarpışmalar sonucunda karışmış tek gökcismi olabilir.

Araştırmacılar, her arasında biri ikisi modelin da tahminen 48 kilometre genişliğinde ve 5 kilometre derinliğinde olduğu düşünülen muazzam kaza yapısını açıklayabildiğini belirtiyor. Bu nedenle tekbaşına başına kraterin varlığı, hangi senaryonun doğrusu olduğunu hepsi olarak göstermiyor.

Boşluklu Yapı, Sonuçları Değiştiriyor

Çalışmanın en kaydadeğer neticelarından arasında biri da asteroidin içindeki aralık oranının krater oluşumunu vahim biçimde tesirlemesi oldu. Araştırmacılar, epey asteroidin tamamlanmış zor yapılardan oluşmadığını, mazi çarpışmaların bıraktığı kırıklı ve boşluklu alanlar barındırabildiğini vurguluyor.

Modele göre daha gözenekli tek yapı, kaza enerjisinin değişik biçimde emilmesine yolda açıyor. Bu da daha yoğun ve daha dik kraterler ile yüzeye dahaaz saçılan malzemeler manaına geliyor. Ekip, bu ayrıntının Psyche’nin gerçeği yapısını manaada ehemmiyetli olabileceğini belirtiyor.

Kesin Yanıt için 2029 Beklenecek

Yeni çalışma, Psyche asteroidinin kökenine ilişkin ehemmiyetli öngörüler sunsa da hepsi yanıtı verecek olan, direkt feza aracı gözlemleri olacak. NASA’nın Psyche vazifei 13 Ekim 2023’te başladı ve ajansın aktartığı takvime göre feza aracının asteroidin yörüngesine 2029 yazında ulaşması bekleniyor.

Görev içerikında toplanacak yüzey, yerçekimi, manyetik saha ve bileşim verileri sayesinde ilim insanları, asteroidin gerçekten mi önceki tek dünyası çekirdeği mi yoksa metaller ve kayanın karıştığı değişik tek yapıları mı olduğunu daha netler biçimde kıymetlendirebilecek.

Erken Güneş Sistemi İçin da Önem Taşıyor

Bilim insanlarına göre Psyche’nin kökeni tekbaşına tek asteroidin geçmişini kavramakten çeşitlilik daha fazlasını saklıyor. Araştırmacılar, erkenden Güneş Sistemi’nde gezegenlerin ne şekilde oluştuğunu kavramak açısından bu asteroide muazzam ehemmiyet atfediyor.

Eğer bu cisim gerçekten mi harici katmanlarını kaybetmiş tek çekirdeğin kalıntısıysa, bu şart erkenden dehemmiyetde çeşitlilik şiddetlice çarpışmalar yaşandığını yardımleyebilir.

Öte yandan asteroidin baştan beri karışık tek dahili yapıya malik olduğunun anlaşılması da, dünyası şekillenme aşamalerine dair şimdiki modellerin yeniden gözden geçirilmesine yolda açabilir.

İlginizi Çekebilir: Fransa Açıklarında Keşfedilen 7 Bin Yıllık Taş Yapıların Sırrı Hâlâ Çözülemedi

16 Psyche asteroidi hakkındaki fikirlerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, ilim dünyasından oğullar gelişmeler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: Discover Wild Science

Bu yazısı Katrilyonlarca Dolarlık Asteroidin Gizemli Kökeni Dev Kraterlerde Saklı Olabilir birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.