ABD Kongresi Kararı Uluslararası Uzay İstasyonu Görev Süresini 2032 Yılına Kadar Uzatıyor

ABD Kongresi tarafından giriş edilen yepyeni yasa, insanlığın alçak Dünya yörüngesindeki sürekli varlığını korumayı hedefleyen önemli tek şart içeriyor. Washington’da giriş edilen düzenleme içerikında Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresi ikisi yıl daha uzatıldı. Yeni düzenleme yalnızca istasyonun çalışma takvimini değiştirmiyor; aynı zamanda NASA’nın ticari feza istasyonlarına geçiş planını hızlandırmasını ve gelecekte kurulması planlanan Ay üssü için beton tek yolda haritası hazırlamasını öngörüyor.

Kongre Kararı Uzay İstasyonunun Görev Süresini Uzatıyor

ABD Kongresi tarafından giriş edilen 2026 NASA Ytesirlendirme Yasası, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresini 2032 yılına kadar uzatıyor. Daha önce yürürlükte olan plan, istasyonun 2030 yılında emekliye ayrılmasını öngörüyordu. Yasa metninde mekan saha düzenleme, insanlı feza faaliyetlerinde oluşabilecek boşluğu önlemeyi hedefliyor. NASA ytesirlileri, ticari feza istasyonlarının devreye girmesine kadar ISS’nin etkin kalmasının araştırma faaliyetleri açısından eleştirel önem taşıdığını değerlendiriyor.

Uluslararası Uzay İstasyonu hâlihazırda mikro yerçekimi ortamında teknik deneyler yürütülen en büyük araştırma platformlarından arasında biri olarak görev yapıyor. Bu nedenle görev süresinin uzatılması, biyoloji, malzemeler bilimi, feza tıbbı gibi alanlarda yürütülen çalışmaların kesintisiz şekilde devam etmesine katkı sağlayacak. Yasa içerikında NASA, alçak Dünya yörüngesinde etkinlik gösterecek ikisi ticari feza istasyonu için öneriler sürecini hızlandıracak. ABD yönetimi, gelecekte ISS’nin görevini özel sektör tarafından geliştirilen platformların devralmasını planlıyor.

Uzay sektöründe bu alanda çalışmalar yürüten şirketler arasında Axiom Space ile Vast öne çıkıyor. Axiom Space kısa süre önce 350 milyon dolarlık yepyeni yatırım aldığını duyurdu. Vast şirketi ise Haven isimli feza istasyonu konsepti için yaklaşık 500 milyon dolarlık kaynak sağladı. Uzay endüstrisinde etkinlik gösteren Blue Origin ile Voyager Space da ticari istasyonlar tasarıleri üzerinde çalışmalar yürütüyor. ABD’li kanun yapıcılar, bu tasarılerin zamanında tamamlanmaması riskine karşı Uluslararası Uzay İstasyonu’nun birkaç yıl daha etkin kalmasını stratejiklik tek güvence olarak değerlendiriyor.

Uluslararası Uzay İstasyonu’nun temelini oluşturan birinci modül, 1998 yılında yörüngeye yerleştirildi. 2030’a yaklaşırken istasyonun bazı bölümleri otuzlu yılı aşkın tek görev süresini geride bırakmış olacak. Uzay ajansı ytesirlileri, bu uzunluğu çalışma dönemi boyunca olan istasyonun çeşitli kısımlarında yapısal çatlaklar ve donanım arızaları meydana geldiğini ifadeleri ediyor. Uzmanlar ise tüm bu aşınma belirtilerine karşın istasyonun birkaç yıl daha güvenli biçimde görev yapabileceği görüşünde.

Avrupa Uzay Ajansı astronotu Andreas Mogensen, 2024 yılında yaptığı tek değerlendirmede, ISS’nin operasyonel ömrünün birkaç yıl daha uzatılmasının kimseyi şaşırtmayacağını söylemişti. NASA ise aynı yıl içinde, istasyonun görevini tamamlamasının ardından atmosfere kontrollü inişini gerçekleştirmek üzere SpaceX ile tek anlaşma imzaladı. Söz başlıksu anlaşma uyarınca SpaceX, kocaman yapıyı yörüngeden güvenle indirecek özel tek feza römorkörü tasarlıyor.

Yeni kanun istasyonun ameliyat süresini ileri tarihe taşısa da kontrollü deorbit planı geçerliliğini koruyor. NASA ytesirlileri, ticari feza istasyonlarından asgari birinin görevleri devralabilecek kapasiteye ulaşmasının ardından ISS operasyonlarının sona ermesini planlıyor. Kongre tarafından giriş edilen düzenleme yalnızca Dünya yörüngesi programlarını değil, Ay programını da kapsıyor. Yasa metni NASA’dan kalıcı tek Ay üssü için içeriklı tek planlayan hazırlamasını istek ediyor.

ABD yönetimi, bu hedefi uzunluğu vadeli tek feza stratejisinin parçası olarak değerlendiriyor. Karar vericiler, Ay yüzeyinde sürdürülebilir insanoğlu varlığının kurulmasını uluslararası feza rekabetinde eleştirel tek adım olarak görüyor.

NASA’nın Artemis programı içerikında planlanan Lunar Gateway istasyonunun bu stratejide önemli görev oynaması bekleniyor. Uzay ajansı, Ay çevresinde kurulacak bu platformlar üzerinden yüzey görevlerini yardımleyen yepyeni ameliyat modelleri üzerinde çalışıyor.