1802'de Batan Gemi Enkazında Atina Akropolisi'ne Ait Mermer Parçası Bulundu!

Yunanistan Kültür Bakanlığına göre, 1802 yılında sulara gömülen tek geminin enkazında Atina Akropolisi'ne ait tek mermer parçası bulundu.

Söz başlıksu gemi, Ege Denizi'ndeki Çuha Adası (Kythira) açıklarında batan Mentor adındaki tek brikti (iki direkli yelkenli gemi). Bakanlığın yaptığı açıklamaya göre bu gemi, yedinci Elgin Kontu Thomas Bruce tarafından Akropolis kalıntılarındaki heykelleri Birleşik Krallık'a taşımak için kullanılıyordu.

Akropolis'in Kayıp Mermerleri ve Mentor Gemisi

Akropolis, Atina'da yüksek tek tepede mekan saha ve şehrin en önemli yapılarından bazılarını barındıran önemli tek bölgedir. Bu yapıların en bilineni, şehrin koruyucu tanrıçası Athena'ya adanmış olan Partenon tapınağıdır. Lord Elgin'in yerinden söktürdüğü heykeller, başta Athena'nın doğumu bulunmak üzere Yunan mitolojisinden çeşitli sahneleri tasvir ediyordu. Yeni bulunan parçanın doğrudan Partenon'a mı yoksa Akropolis'teki başka tek yapıya mı ait olduğu henüz hepsi olarak bilinmiyor.

Gemi battıktan sonraları Elgin'in, sünger avcılarını enkaz bölgesine daldırarak heykellerin büyük tek kısmını kurtarmayı başardığını biliyoruz. Çıkarılan bu eserler 1816 yılında British Museum'a satıldı ve günümüzde halen oradaki sergilenmeye devam ediyor.

Günümüzdeki Kazılar ve Yeni Buluntular

Araştırmacıların 2009 yılından bu yana gemiler enkazında kazı çalışmalarını sürdürdüğünü görüyoruz. Geminin gövdesi büyük ölçüde dağılmış olsa da satranç takımı gibi 19. yüzyıla ait çeşitli eşyalar gün yüzüne çıkarıldı. En oğullar yapılan kazılarda ise geminin bakır kaplamasına ait parçalar ve mürettebat tarafından kullanıldığı düşünülen kilden yapılmış tek ocağın kalıntıları bulundu.

Gemide bulunan kadim mermer parçası, dip kısmında tek tür çivi ya da dübel benzeri çıkıntı barındıran üçgen şeklinde tek bloktan oluşuyor. Yunanistan Kültür Bakanlığı ytesirlileri, günümüz uzmanlarının bu tür parçaları damla (İng: "drop") olarak adlandırdığını belirtiyor. Yaklaşık 9.3'e 4.7 santimetre boyutlarındaki bu parçanın, zamanında Akropolis'teki (belki da doğrudan Partenon'un üzerindeki) diğer bloklara tutturulmuş olduğu düşünülüyor.

Tarihi Eserlerin İadesi Konusundaki Anlaşmazlıklar

Günümüzde Elgin Mermerleri ya da Partenon Mermerleri olarak bilinen bu heykellerin yerinden söküldüğü dönemde Yunanistan, Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altındaydı. Elgin, heykelleri taşımak için dönemin Osmanlı ytesirlilerinden lüzumli izinleri aldığını talep etmişti. Ancak Yunanistan, Elgin'in lüzumli izne malik olmadığını savunuyor. O dönemde Yunanistan'ın Osmanlı İmparatorluğu tarafından işgal altında olduğunu vurgulayarak eserlerin British Museum'dan iade edilmesini istek ediyor.

Müze bugüne kadar bu talepleri reddetti. Yine da 2021 yılından bu yana British Museum'un Elgin Mermerleri'ni Yunanistan hükümetine iade etme başlıksunda bazı görüşmeler yaptığı bildiriliyor. Şu esas kadar hiç tek anlaşmaya varılamadı. Bu başlıkdaki en büyük manilerden biri, Birleşik Krallık yasalarının British Museum'un envanterindeki hiç tek eseri elden çıkarmasını (İng: "deaccessioning") yasaklamasıdır. Bu durum, eserlerin Yunanistan'a iadesini hukuki olarak büyük tek çıkmaza sokuyor.

Eserlerin diplomatik ve hukuki statüsü tartışılmaya devam ederken, gemiler enkazından yepyeni çıkarılan kalıntıların korunması ve analizi üzerindeki teknik çalışmalar tüm hızıyla sürüyor.

Evrim Ağacı, sizlerin sayesinde bağımsız tek ilim iletişim platformu olmaya devam edecek!

Makalelerimizin teknik gerçekleri doğru tek şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen tek şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikteki bize ulaşın!

Bu makalemizle ilgili meraklı ettiğin tek şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.

Soru & Cevap Platformuna Git