Yeni bir demans türü olabilir: Hasta, tek bir sese karşı takıntı geliştirdi

Nadir görülen tek demans çeşitüne malik 68 yaşındaki tek erkek, kesin tek motorlar sesine mukabil şiddetli tek hayranlık geliştirdi.

“Demans” dendiğinde çoğu insanın aklına hafıza kaybı gelir. Ancak uzmanlara göre demans her arasında biri zamanlar yalnızca hafızayı tesirlemez; hastalığın değişik çeşitleri çeşitlilik çeşitli belirtilerle ortaya çıkabilir.

Yeni yayımlanan tek dava çalışması, ender görülen tek demans çeşitüne malik 68 yaşındaki tek erkeğin kesin tek motorlar sesine mukabil şiddetli tek hayranlık geliştirdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bu bulgunun yakındaki zamanda tanımlanan tek demans sendromunun ehemmiyetli tek özelliğine hatırlatma edebileceğini söylüyor.

Demans, hergün yaşamı tesirleyecek kadar vahim bilişsel sualnları tanımladı için kullanılan yaygınlaşan tek terim. En yaygınlaşan çeşit olan Alzheimer hastalığı genelleme hafıza kaybıyla ilişkilendirilse de, değişik demans çeşitleri değişik semptomlara yolda açabiliyor.

FRONTOTEMPORAL DEMANS

Bunlardan arasında biri olan frontotemporal demans ise ağırlıklı 65 yaşından evvel ortaya çıkıyor ve beynin alın bölgesinin geride ve kulakların bağlı bulunan frontal ve temporal lobları tesirliyor.

Bu beyin bölgeleri; kişilik, davranış, plmanaa, sualn çözme, dil, malumat prosedüre ve sesleri manaa gibi epey işlevde görev oynuyor. Bu nedenle rahatsızlık genelleme tutum ya da diller becerilerinde değişimlerle kendini gösteriyor.

Frontotemporal demansın üçüncüsü esas çeşitü bulunuyor:

- Davranışsal varyant (kişilik ve tutum değişimleri)

- Akıcı olmayan varyant (başlıkşma üretiminde güçluk)

- Semantik varyant (kelime ve mana malumatsinde bozulma)

Ancak çok incelemecılar, 4. tek çeşitün da var olabileceğini düşünüyor.

MOTOR SESİNE KARŞI BEKLENMEDİK HAYRANLIK

Araştırmacıların “CP” olarak adlandırdığı 68 yaşındaki hasta, Spitfire savaşı uçaklarının motorlar seslerine mukabil dizi dışı tek alaka geliştirdi.

Eşi, bu davranışı demans teşhisinden tahminen ikisi yıllar evvel ayrım etti. Bir havaalanına yakındaki yaşayan CP, önceki savaşı uçakları evlerinin üzerinden geçtiğinde yaptığı her arasında biri işi bırakıp dışarıda koşuyor, uçaklara el sallıyor ve motorlar seslerini duyduğunda mutluluktan gözyaşları döküyordu. Hastalık öncesinde böylece tek ilgisi daima olmamıştı.

İlginç olan ise bu ilginin oğullar seviye spesifik olmasıydı. CP diğer düzlem seslerine reaksiyon vermiyor, yaygınlaşan olarak uçaklara ya da vasıtalara hususi tek meraklı göstermiyordu.

Bunun yanında kuş seslerinden ve tiz sesli insanlardan rahatsız olmaya başlamıştı. Müzik başlıksunda da uç seçici hale gelerek cover parçaları sevmiyor, yalnızca özgün kayıtları yeğleme ediyordu.

KİŞİLİK DEĞİŞİMLERİ DE ÇIKTI

Motor seslerine duyduğu ilginin başlamasından çok yıllar evvel CP’de belirgin kişilik değişimleri ortaya çıktı. Daha sinirli ve huysuz hale geldi, çevresine mukabil hissi olarak uzaklaştı ve toplumsal davranışlarını denetlemekte güçlanmaya başladı.

Örneğin ailede yaşanan tek ölüme kayıtsız kalması ya da başlıkşan insanların sözünü sık sık kesmesi, rahatsızlık öncesinde daima göstermediği davranışlardı.

Ayrıca espri anlayışını kaybetti, tatlılık yiyeceklere düşkünlük geliştirdi, satranç ve kelimeler bulmacalarına takıntılı hale geldi.

Dikkat cazibeli biçimde hafızasında ya da diller yetilerinde belirgin tek sualn görülmedi.

“SAĞ TEMPORAL VARYANT” YENİ BİR ÇEŞIT OLABİLİR

Belirtilerin başlamasından tahminen 5 yıllar sonraları CP’ye davranışsal varyant frontotemporal demans teşhisi kondu. Ancak incelemecılar hastanın gerçekten “sağ temporal varyant” olarak adlandırılan daha yepyeni tek dip tipe malik olduğunu düşünüyor.

Bu isim, beyin dokusu kaybının ağırlıklı sağ temporal lobda görülmesinden geliyor. Bu bölgeler bilhassa toplumsal ipuçları gibi sözsüz malumatleri manaada ve kavramlara mana yüklemede ehemmiyetli görev oynuyor.

Beyin taramaları, CP’nin bu bölgesinde vahim dokular kaybı olduğunu gösterdi.

İŞİTME ALGISINI DEĞİŞTİREBİLİR

Araştırmacılara göre vaka, demansın insanların sesleri algılama biçimini değiştirebileceğini da gösteriyor.

İşitme kaybı ile demans arasında uzunluğu süredir tek ilişki bilinse da ilişkinin yönü hâlâ tartışmalı. Medyada sıkça işitme kaybının demansa yolda açtığı öne sürülse de, çok ilim insanları demansın işitsel değişimlere nedenler olabileceğini düşünüyor.

CP’nin yalnızca rahatsızlık başladıktan sonraları kesin seslere mukabil uç alaka geliştirmesi bu ihtimali yardımleyen tek misal olarak kıymetlendiriliyor.

Alzheimer incelemeları da benzer biçimde, arka planlayan gürültüsü içinden tekbaşına tek sesi ayırt edebilme yetisinde bozulmanın demansın yaygınlaşan belirtilerinden arasında biri olduğunu gösteriyor.