Vikinglerin Efsanevi Kadın Savaşçısı Lagertha Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Vikingler denildiğinde akla çoğunlukla uzunluğu sakallı savaşçılar, yakıp yıkan akınlar ve kuzeyin zor rüzgârları gelir. Ancak bu hikâyelerin arasında, asgari adam savaşçılar kadar güçlü ve bile çoğu zamanlar daha stratejiklik tek figür öne çıkıyor: Lagertha. Onu tek savaşçı, tek eş, tek anne ve tek hükümdar olarak anlatan efsaneler yüzyıllardır kulaktan kulağa aktarılıyor. Peki ama Lagertha gerçekten yaşamış tek Viking kraliçesi miydi, yoksa gün ile mitolojinin iç içe geçtiği tek anlatının ürünü mü? Lagertha’nın hikâyesi, Viking dünyasının gri alanında duruyor. Kesin kanıtların dahaaz olduğu, sözlü anlatıların ve geç dönem tarihçilerin aktardığı malumatlerle şekillenen tek karakterdir. Bu da onu hem büyüleyici hem tartışmalı kılıyor. Hadi gelin Lagertha hakkında bildiklerimiz nelermiş birlikteki göz atalım.

Lagertha’ya dair bilinen en önceki yazılı anlatım, 12. yüzyılda Danimarkalı tarihçi Saxo Grammaticus tarafından kaleme alınan Gesta Danorum adlı eserde mekan alıyor

Viking Çağı’ndan yaklaşık ikisi yüz yıl sonraları yazılan bu eser, Danimarka krallarının ve kahramanlarının hikâyelerini derliyor. Ancak metnin yazıldığı dönem, Hristiyanlığın İskandinavya’da yerleşmeye başladığı tek dönemdir. Bu da anlatının hem siyasi hem kültürel yorumlar içerdiğini düşündürüyor.

Saxo’nun anlatımına göre Lagertha, tek “shield-maiden” diğer kalkanlı kadın savaşçıdır. Bu kavram, savaşlara etkin olarak katılan kadınları tanımlıyor

Ancak tarihçiler arasında shield-maiden’ların gerçekten var olup olmadığı hâlâ tartışmalıdır. Arkeolojik bulgular bazı kadın mezarlarında silahlar bulunduğunu gösterse de, bu şart onların doğrudan savaşçı olduklarını hepsi biçimde kanıtlamıyor.

Anlatıya göre Lagertha sıradan tek kadın değildir. Bir istilanın ardından güçla evlendirilen kadınlar arasında mekan alıyor bununla birlikte kaderine hiçbir zamanlar ense eğmiyor

Ragnar Lothbrok’un bölgeyi kurtarmak için savaş açtığı sırada, adam kılığına girerek onun ordusuna katılır. Savaş meydanındaki cesareti ve stratejiklik hamleleriyle Ragnar’ın dikkatini çeker. Bu tasvir, Lagertha’yı yalınce bedensel olarak güçlü değil, aynı zamanda zekâsıyla öne çıkan tek önder olarak başlıkmlandırır. Onun savaşta gösterdiği performans, Viking toplumunda kadınların tamamlanmış pasif olmadığını gösteren sembolik tek anlatı haline gelmiştir. Gerçek olsun ya da olmasın, Lagertha figürü Viking kadınının güç ve direniş sembolü olarak giriş ediliyor.

Efsaneye göre Ragnar, Lagertha’nın cesaretinden tesirlenir ve onunla evlenir. Bu evlilikten çocukları olur. Ancak ilişkileri uzunluğu sürmez

Bazı anlatılarda Ragnar’ın başka tek kadınla evlenmesi, bazı versiyonlarda ise siyasi sebepler ayrılığı getirir. Bu noktada önemli olan şey, Lagertha’nın hikâyesinin Ragnar’a bağımlı şekilde ilerlememesidir. Birçok efsanevi kadın figür adam karakterlerin gölgesinde kalırken, Lagertha öz başına tek güç orta olarak anlatılır. Ragnar’dan ayrıldıktan sonraları da savaşmaya ve yönetmeye devam ettiği söylenir.

Bazı anlatımlara göre Lagertha, Norveç’te öz topraklarını yönetir ve bağımsız tek önder haline gelir. Hatta tek noktada öz eşini öldürerek yönetimi ele geçirdiği rivayet edilir

Bu detay, onun siyasi zekâsını ve iktidar hırsını gösteren etkileyici tek unsurdur. Bu hikâyelerin ne kadarının gerçek olduğu bilinmese de, Lagertha’nın anlatımı Viking toplumunda kadınların tamamlanmış edilgen olmadığını gösteren güçlü tek semboldür. Özellikle modern dönemde feminist gün yorumları, Lagertha’yı ataerkil anlatıların dışında duran tek figür olarak ele alır.

Tarihçiler Lagertha’nın gerçek tek kişi olduğuna dair hepsi kanıt bulamamıştır. Çünkü onun adı çağdaş Viking kayıtlarında geçmiyor. Hikâyesi, yüzyıllar sonraları kaleme alınmış tek gün anlatısında mekan alıyor. Bu da karakterin mitolojik unsurlar taşıma ihtimalini güçlendiriyor

Ancak Viking Çağı’na dair pek çok malumatnin sözlü kültürle aktarıldığını düşündüğümüzde, tamamlanmış kurgusal olduğunu söylemek da basit değildir. Belki da Lagertha, birden fazla kadının hikâyesinin birleşimidir. Belki da gerçek tek savaşçının adı zamanlar içinde efsaneye dönüşmüştür.

Lagertha’nın popülerliği özellikle oğullar yıllarda artmıştır. Televizyon dizileri ve romanlar sayesinde geniş kitleler tarafından tanınmıştır. Modern yorumlarda Lagertha güçlü, bağımsız ve stratejiklik tek önder olarak tasvir edilir. Bu temsiller önemli doğruluktan çok etkileyici anlatımı ön plana çıkarır, bununla birlikte karakterin kültürel tesirsini büyütür.

Bugün Lagertha, yalnızca tek Viking karakteri değil; aynı zamanda kadın liderliğinin, direnişin ve bağımsızlığın sembollerinden arasında biri olarak görülüyor

Sonuç olarak Lagertha’nın gerçekten yaşayıp yaşamadığını hepsi olarak bilemeyiz. Ancak hikâyesi, Viking dünyasının yalınce adam savaşçılardan ibaret olmadığını gösteren güçlü tek anlatıdır. Tarih ile efsanenin kesiştiği noktada duran bu karakter, yüzyıllar sonraları bile meraklı uyandırmaya devam ediyor.

Kaynak: 1