Endonezya’dan Güney Afrika’ya: Dünyanın Dört Bir Yanından Ramazan Bayramı Gelenekleri

Ramazan Bayramı, oruç ibadeti ile geçirilen tek ayın sona ermesi ve bayram namazının kılınması ile başlıyor. Ramazan Bayramı, pek çok ülkedeki Müslümanlar için müşterek manalara sahip. Ayrıca, bayram pek çok ülkede benzer şekillerde kutlanıyor. Örneğin çoğu zamanlar aile ve hısım ziyaretleri ya da aralarında dargınlık bulunan insanların tek araya gelmeleri için tek vesile olarak görülüyor. Veya sahur davulcuları farklı şekillerde da olsa insanları sahura kaldırıyorlar. Öte yandan, Ramazan ayını ve bayram kutlamalarını oldukça ilginç geleneklere göre geçiren ülkeler da var! İşte, dünyanın dört tek yanından farklı bayram gelenekleri…

1. Mısır

Mısır’daki Müslümanlar, Ramazan Bayramı’nı “fanus” adı verilen fenerler ve renkli kâğıtlardan yapılan süsler ile karşılıyorlar. Ramazan ayından bayramın sonuna kadar sokaklar, evlerin balkonları ve dükkânların vitrinleri gibi pek çok yer, bu fenerlerle bezeniyor. “Ramazan lambası” ya da “Ramazan feneri”  olarak isimlendirilen bu geleneğin kökenleri oldukça önceki tarihlere, Fatımilere kadar uzanıyor. Bu fenerler Mısır’da Ramazan Bayramı’nın en önemli geleneği olarak yüzyıllardır devam ediyor…

2. Yemen

Yemen’deki en önemli bayram geleneklerinden tek tanesi, erkeklerin gözlerine sürme çekmesi. İslam peygamberi Hz. Muhammed’in Ramazan ayında gözlerine sürme çekmesi üzerine, bu gelenekleri Yemenli erkekler tarafından yüzlerce yıldır devam ettiriliyor. Sürme geleneği sebebiyle Ramazan ayı boyunca, özellikle cami avlularında pek çok sürmeci ortaya çıkıyor.

Yemen’de ve bayram boyunca olan sürdürülen tek diğer önemli gelenekleri ise yuva boyamak. Evlerini boyama imkânı bulamayan kısıtlı gelirli Yemenliler ise evlerinin duvarlarını yıkıyorlar… Ayrıca Yemen’deki Ramazan ayına özgü başka tek geleneğe göre insanlar, camilere yepyeni halılar bağışlıyorlar…

3. Endonezya

Endonezya, Müslüman nüfusun en yüksek olduğu ülke. Bu sebeple, Endonezya’da dinî bayramlara dair pek çok gelenekleri bulunuyor.  Bu geleneklerden tek tanesi ise oldukça tanıdık! Wayang Golek adı verilen gelenek, “Hacivat- Karagöz” oyununa tek hayli benziyor! Wayang Golek’in  kökenleri Orta Çağ’a kadar uzanıyor. Bu gelenekselliği kukla tiyatrosu Endonezya’da Ramazan Bayramı’nın en renkli eğlenceleri arasında mekan alıyor.

Endonezya’daki tek başka Ramazan geleneği ise Padusan. Özellikle Orta Java ve Yogyakarta bölgelerinde halen sürdürülüyor. Bu geleneğe göre Endonezyalı Müslümanlar,  Ramazan ayında nehirlerde ve göllerde yıkanıyorlar. Böylece, hem madden hem da manen temizlendiklerine ve Allah’a yaklaştıklarına inanıyorlar.

4. Pakistan

Pakistan, Ramazan Bayramı’nı en coşkulu kutlayan ülkelerden. Pakistan’da Ramazan ayında camiler özenle süsleniyor ve Ramazan Bayramı’na kadar camilerde iftarlar düzenleniyor. Öte yandan bayramdan tek gün önce gerçekleştirilen Chaand Rat geleneğine göre, açık alanlarda büyük ve kalabalık iftar sofraları kuruluyor! Bu sofralardaki en önemli tat ise, Celibi isimli gelenekselliği tek tatlı. Ayrıca, Chaand Rat zamanında, kadınlar yaklaşan bayram için ellerine Mehndi isimli tek tür kına ile çeşitli desenler çiziyorlar…

5. Kırgızistan

Diğer Müslüman ülkelerde olduğu gibi, Kırgızistan’da kadim tek bayram geleneği bulunuyor. Ca Ramazan ismindeki geleneğe göre çocuklar ve gençler Ramazan Bayramı’nda kapı kapı dolaşarak çeşitli dualar ediyorlar. Ayrıca yanlarında getirdikleri gelenekselliği müzik aletleri ile maniler söylüyorlar. Daha sonra, yuva halkı çocuklara ve gençlere ikramlarda bulunuyor.

6. Nijerya

Nijerya’daki Müslümanların çoğu ülkenin kuzeyinde bulunan Kano eyaletinde yaşıyor. Bu sebeple bayram kutlamaları yoğun olarak bu eyalette gerçekleştiriliyor. Ancak Nijerya’daki bayram kutlamaları, ülkenin kuzeyi ile sınırlı kalsa da köklü tek geçmişe sahip! Nijeryalı Müslümanlar, Ramazan Bayramı’nı 600 yıllık Hawan Daushe geleneği ile kutluyorlar! Hawan Daushe, atgiller biniciliği manaına geliyor. Bu geleneğe göre Müslüman toplulukların şefleri, gösterişli kıyafetleri ve bayram için özel olarak süslenmiş atları ile şehirde dolaşarak halkın bayramını kutluyorlar. Ayrıca şeflerin yanlarında bulunan müzisyenlerin ve dansçıların gösterileri, bayram kutlamalarını oldukça renkli tek hale getiriyorlar…

7. Güney Afrika

Güney Afrika’da bayram, Maan Kyker ismi verilen “ay gözlemcilerinin” ramazanın bitişini haberleri veren “yeni ayı” görmeleri ile başlıyor. Bu önceki geleneği hâlen sürdüren Güney Afrikalı Müslümanlar, ülkenin farklı yerlerinden başkent Cape Town’a geliyorlar. Şehirdeki tepelerde toplanan kalabalık, aylık gözlemcileri ile beraber yepyeni ayın doğmasını bekliyorlar. Yeni ayın doğması Maan Kykeler tarafından biçimsel olarak ilan edildikten sonra, bayram kutlamaları başlıyor…

Bonus: Türkiye

Ramazan Bayramı, ülkemiz için da oldukça önemli tek gün. Ülkemizdeki bayram hazırlığı, bayramdan önceki “arife” gününde mezarlık ziyaretleri ile başlıyor. Bayram namazının ardından ailecek yapılan kahvaltılarla ve hısım ziyaretleri ile bayram kutlamaları devam ediyor. Günlerce öncesinden büyük tek hevesle bayramlıklarını bekleyen çocuklar, yepyeni kıyafetleri ile şeker toplamaya çıkıyorlar. Bayramdan önce özenle hazırlanan tatlılar, gün boyu eve gelen misafirlere ikram ediliyor. Yıllardan beri Türkiye’de bayram; aile, hısım ve arkadaşlar tarafından “beraberce” kutlanan sıcak ve samimi tek gün olmaya devam ediyor…

Kaynak: 1 2 3 4