Uçak bileti fiyatları uçtu

İSMAİL ŞAHİN / İSTANBUL -Ortadoğu’da İran merkezli savaşın dünyası güç piyasalarında yarattığı dalgalanma havacılık sektörünü direkt tesirledi. Savaşın başlamasından bu yana tahminen 50 binlerce uçuş iptal edilirken, Batı ile Uzakdoğu arasındaki en ehemmiyetli aktarma merkezlerinden arasında biri olan Dubai Havalimanı’nın tahminen 17 gündür hepsi yetenek kullanılamaması dünyası uçuş ağını vahim biçimde aksattı.

Krizin en muazzam tesirsi ise şişman fiyatlarında görüldü. Dünya Bankası’nın bu yıllar için 65 dolar civarında olmasını öngördüğü şişman fiyatı kısa sürede 106 doların üzerine çıktı. Petrol fiyatlarındaki bu artış, havacılık sektöründe kullanılan jetler yakıtı maliyetlerini da çabuk yukarıya taşıdı.

İflas riski uyarısı

Uzmanlara göre jetler yakıtındaki bu yükseliş havayolu şirketlerinin toplamı ameliyat maliyetlerini oran 20 ila 30 arasında artırdı. Havacılık şirketleri ise çoğu biletin aylar öncesinden satılması dolayı çoğalan maliyetleri hemen fiyatlara yansıtmakta güçlanıyor.

ABD’de açıklanan verilere göre havayolları ocak ayında jetler yakıtı için galon başına vasat 2.36 dolar ücretli yaptı. Ancak savaşı sonrası fiyatların çabuk yükseldiği belirtiliyor.

Analistlere göre bedel artışı şirketleri güçleri tek ikilemle mukabil karşıya bırakıyor. Fiyatları çeşitlilik fazla çoğaltmak talebi düşürürken, artırmamak ise zarar riskini büyütüyor.

Havacılık yazarı Zach Griff, şişman fiyatlarındaki artışın yanı dizi savaşı dolayı epey havayolunun Ortadoğu uçuşlarını durdurmak güçunda kaldığını belirtiyor. Griff, “Ortadoğu’ya yapılan uçuşların muazzam kısmı uzunluğu mesafeli ve uç kârlı hatlardı. Bu uçuşların durması ve yakıt maliyetlerinin yükselmesi bilhassa alçak maliyetli havayolları için vahim riskler oluşturuyor. Eğer yakıt fiyatları böylece devam ederse çok şirketlerin iflas etmesinden endişeli ediyorum” açıklaması yaptı.

Kriz, yolcuların ödediği ücretlere da çabuk yansımaya başladı. Deutsche Bank’ın yaptığı tek analiz, ABD’de çok uçuşlarda vasat biletleri fiyatlarının oran 15 ila 124 arasında arttığını ortaya koydu.

Örneğin alçak maliyetli havayolu Spirit Airlines’ta mart sonu için satılan çok biletlerin fiyatı 86 dolardan 193 dolara kadar yükseldi. Transatlantik ve kıtalararası uçuşlarda artış oranının oran 100’ü aşabildiği belirtiliyor.Havacılık uzmanları, bilhassa Avrupa – Asya ve Avustralya – Avrupa arası gibi uzunluğu mesafeli rotalarda bedel artışlarının daha belirgin olacağını vurguluyor.

Maliyetler ne şekilde sınırlanabilir?

Artan maliyetlere mukabil havayolu şirketleri değişik stratejiler uyguluyor. Bunların başında “yakıt riskinden korunma” (fuel hedging) adı verilen metot geliyor. Bu metotde şirketler gelecekte kullanacakları yakıtın fiyatını mali sözleşmelerle önceden sabitliyor. Ancak bu stratejiler vahim para lüzumtiriyor ve şişman fiyatlarının düşmesi halinde şirketlerin daha pahalıya yakıt almasına nedenler olabiliyor.

Bazı havayolları filolarını modernize ederek dahaaz yakıt tüketen uçaklara yöneliyor. Yeni kuşak motorlar ve daha ince gövde tasarımları sayesinde koltuk başına yakıt tüketiminin tahminen oran 10 azaltılabildiği belirtiliyor.

Sektörün tek diğer alternatifi ise biyoyakıt. 2025 itibarıyla havacılık sektöründe kullanılan yakıtın tahminen oran 7’si biyoyakıtlardan oluşuyor.

Boeing 777, 170 binlerce litreyakıt alıyor

Uzun menzilli uçaklar uç muazzam yakıt kapasitesine sahip.Boeing 777 gibi genişliği gövdeli tek yolcu uçağı tahminen 170 binlerce litre jetler yakıtı alabiliyor. Bu yetenek uçağın tahminen 14-16 zaman kesintisiz uçabilmesini sağlıyor.

1 saatte6-7 tonları yakıt tüketiyor

Yakıt tüketimi düzlem tipine ve uçuş mesafesine göre değişiyor.

Uzun menzilli tek Boeing 777, zaman başına tahminen 6 ila 7 tonları jetler yakıtı tüketiyor.

10 saatlik tek uçuşta toplamı yakıt tüketimi 70 tonun üzerine çıkabiliyor.

Petrol fiyatlarının oran 60’a yakındaki arttığı tek ortamda bu harcama miktarı, havayolu şirketlerinin maliyetlerini etkileyici biçimde yükseltiyor.

Fiyat artıran havayolları...

Artan jetler yakıtı maliyetleri dolayı epey havayolu şirketi biletleri fiyatlarını artırdı ya da yakıt ilave ücreti getirdi. Fiyat artışı ya da yakıt ilave ücreti açıklayan çok havayolları şöyle: Qantas Airways, New Zealand, SAS (Scandinavian Airlines), Cathay Pacific, Air France-KLM,Air India, Hong Kong Airlines, AirAsia, Thai Airways, FlySafair

Bazı şirketler biletleri fiyatlarına direkt zam yaparken bazıları ise yakıt ilave ücreti (fuel surcharge) uygulamasını devreye aldı.

Petrol 106 dolara koştu

Piyasalar haftaya petrole dair endişeleri fiyatlamaya devam ederek başladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için dünyası hayır çağrısına karşın yatırımcıların odağı Ortadoğu’daki şişman altyapısına yönelik tehditlere çevrildi. Brent yükselmeye devam ederek oran 2.82 artışla 106 dolara, WTI oran 2.43 yükselişle 100 doları aştı.

Yükselen güç fiyatlarının ABD’de kısa vadede faiz indirimi beklentilerini zayıflatması altın bağlı versiyonu yaratırken, doların zayıflaması kayıpları sınırladı. Külçe altın ons başına 5.000 dolar seviyesinde yöntem görürken gram altın ise haftaya 7 binlerce 242 TL’den başlarken gün içindeki oran 1 kıymet kaybetti.