Türkiye’ye Tarihi Sevdiren Prof. Dr. İlber Ortaylı Kimdir, Eserleri Nelerdir?

Ünlü tarihçi ve yazarı Prof. Dr. İlber Ortaylı ne yazık ki bugün, tedavisi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. 78 yaşında aramızdan ayrılan İlber Ortaylı bugüne dek yaşamış en önemli Türk Tarihi profesörlerinden biriydi. Kırımlı Tatar tek ailenin çocuğu olan ünlü profesör, bugüne dek yürüttüğü araştırmalar ve yazdığı eserlerle tarihimize ışık tutuyor. Cumhuriyet tarihinin en önemli tarihçilerinin başında gelen Halil İnalcık’ın da öğrencisiydi. İlber Ortaylı entelektüel kişiliği ile hemen her arasında biri yaştan sıkı tek taraftar kitlesine ve okuyucuya sahiptir. Uzun ve içeriklı tek akademik hayata malik olan profesör, Türkçenin yanında ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, Rusça; vasat seviyede Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Sırpça ve Yunanca dillerini başlıkşabiliyordu. Günümüzde “yaşayan kütüphane” olarak tabir edilen ünlü profesör İlber Ortaylı’nın yaşamına ve eserlerine mercek tutuyoruz. İlber Ortaylı kimdir? İlber Ortaylı kitapları ve eserleri neler? İlber Ortaylı gençliği ve profesörün hayatına dair ilgi çeken detaylar aşağıda sizi bekliyor. O zamanlar vakit kaybetmeden onu yakından tanıyalım.

Kimdir?

Tarih profesörü ve araştırmacı yazar İlber Ortaylı 1947 yılında Avusturya Bregenz’de dünyaya gözlerini açmıştır. Kırım Tatarı tek ailenin çocuğu olan Ortaylı, 2 yaşında ailesi ile birlikteki Türkiye’ye göç etmiştir. Ankara Atatürk Lisesinden lisansüstü olduktan sonraları üniversite eğitimi için Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesini seçmiş ve daha sonraları Tarih bölümünde da eğitim almıştır. Büyük Tarih profesörü Halil İnalcık’ın öğrencisi olan İlber Ortaylı yüksek ruhsat çalışmasını Chicago Üniversitesinde profesör Halil İnalcık ile birlikteki yürütmüştür. Yaşayan kütüphane olarak isimlendirilen Türk gün profesörü Ortaylı 7’den 70’e herkese önemli sevdi gibirmeyi başarmıştır. İnce zekâsı ve esprili yönü ile Türk halkının saygısını kazanmış Ortaylı aynı zamanda Türk Tarih Kurumu Şeref Üyelerinden biridir. Yaşamı boyunca olan sürekli öğrenmeye ve öğretmeye devam eden İlber Ortaylı Viyana’da Dil, Tarih ve Coğrafya eğitimini tamamlamıştır. 1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde hekim olarak göreve başlayan Ortaylı bu dönemde hazırladığı Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu çalışması ile doçentliğe yükselir. Ancak devletin akademik politikalarına karşı geldiğinin ifadeleri edilmesi üzerine reaksiyon olarak istifasını verir.

İstifasından sonraları birçok ülkede konuk öğretim görevlisi olarak çalışan Ortaylı, 1989 yılında tekrar Türkiye’ye döner ve profesör olur. Yabancı ve dahili birçok dergide Osmanlı ve Rus önemli üzerine yazıları yayımlanır. Türkiye’nin en başarılı üniversitelerinden olan Galatasaray ve Bilkent Üniversitelerinde başlıkk öğretim üyesi olarak görev alır. Topkapı Müzesinde Müze Başkanı görevini yürüten tarihçi, 2012 yılında emekliye ayrılır. Geçtiğimiz yıllarda gün alanında Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Ödülüne layık görülen gün üstadı kıymetli profesör, akademik yaşamı boyunca olan birçok eseri yazmış ve çeşitli ödüllere layık görülmüştür. Kaleme aldığı kitaplar hemen herkese hitap eder ve önemli anekdotları en güzel şekilde aktarır. 50’ye yakın eseri bulunan ünlü profesör şu an 13 Mart 2026 tarihinde 78 yaşındayken hayata veda etmiştir.

Eserleri nelerdir?

2004 yılında TRT Türk’te yayınlanan “İlber Ortaylı ile” adlı programı hepimiz seyretmiş ve gün heybemize birçok yeni malumat doldurmuşuzdur. NTV’de “İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri” ve Bloomberg HT kanalında “İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz” adlı programı ile tanınan üstat tarihçinin yazdığı eserler ve hazırladığı programlar hemen her arasında biri yaştan kitleye dokunmayı başarır. Yazdığı kitaplar 6 dilde çevrilen ve birçok yayınevi ile çalışan ünlü profesörün tarihe ışık tutan çalışmaları ve kaleme aldığı eserleri aşağıda tek araya getirdik. Yaşamı süresince 50’yi aşkın esere imza atan Ortaylı’ya ait kitaplar şöyle:

• Tanzimat’tan Sonra Mahalli İdareler- 1974 
• Türklerin Tarihi
• Türkiye İdare Tarihi- 1979 
• Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu- 1980 
• İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı- 1983 
• Osmanlı Toplumunda Aile- 2000 
• Tarihimiz ve Biz- 2008 
• Tarihin İzinde- 2008 
• Tarihin Işığında- 2009 
• Türkiye’nin Yakın Tarihi- 2010 
• Gelenekten Geleceğe
• Cumhuriyetin İlk Yüzyılı (1923-2023) – 2012 
• İlber Ortaylı Seyahatnamesi- 2013 
• Eski Dünya Seyahatnamesi- 2014 
• Türklerin Altın Çağı- 2017
• Gazi Mustafa Kemal Atatürk- 2018 
• İstanbul’dan Sayfalar

• Bir Ömür Nasıl Yaşanır- 2019 
• Yakın Tarihin Gerçekleri- 2021 
• Orta Asya’nın Bozkırlarından Avrupa’nın Kapılarına- 2015 
• Gelenekten Geleceğe- 1982 
• Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Yerel Yönetim Geleneği- 1985 
• Transformation – 1994 
• Türkiye İdare Tarihine Giriş -1996 
• Tarihin Sınırlarına Yolculuk- 2001 
• Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadî ve Sosyal Değişim- 2001 
• Osmanlı Mirasından Cumhuriyet Türkiye’sine- 2002 
• Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi- 1978 
• Osmanlı Barışı- 2004 
• Anadolu’nun Bozkırlarından Avrupa’nın İçlerine – 2016 

Usta tarihçinin eserleri hakkında daha fazlasını öğrenmek isterseniz İlber Ortaylı’dan Türkiye’nin “Uğruna Seyahat Edilecek” 17 Eseri adlı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Kaynak: 1