Taklamakan Çölü’nde 50 Yıllık Dönüşüm: Çin’in ‘Büyük Yeşil Duvar’ Hamlesi Sonuç Verdi

Çin, 1970’lerden bu yana kuzeydeki çöllerin çevresine uzanan kocaman tek ağaçlar ve çalı kuşağı oluşturuyor. “Büyük Yeşil Duvar” olarak anılan bu kuşak; çölleşmenin yayılmasını yavaşlatmak, tarım alanlarını muhafaza etmek ve toprak fırtınalarının tesirsini eksiltmek amacıyla planlandı.

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan yepyeni tek inceleme, vaat başlıksu yeşil kuşağın şimdiden ölçülebilir düzeyde karbon yutağı olarak çalıştığını gösteriyor.

Çin’in kuzeybatısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi sınırları içindeki mekan saha Taklamakan Çölü, devletnin en muazzam çölü ve Dünya’nın en kurak bölgelerinden biri. Proje içerikında, 1978’den itibaren çölün bilhassa cenup kenarında şiddetli ağaçlandırma ve çalılık dikimi yapıldı. Amaç; çölün çevredeki tarım arazilerine doğrusu genprosedüresini frenlemek ve zamanlar zaman Pekin’e kadar ulaşabilen toprak fırtınalarına mukabil tabii tek engel oluşturmak.

Bu çalışmalar, Gobi Çölü ve diğer kurak alanların genprosedüresini sınırlamayı hedefleyen Üç Kuzey Siper Orman Programının da tek parçası.

Çin Taklamakan Çölü’nün Çevresinde 3.046 Kilometrelik Yeşil Bir Kuşağı Tamamladı

Çin hükümeti, 2024 yılında Taklamakan Çölü çevresinde 3.046 kilometrelik yeşil kuşağın; milyarlarca ağaçlar ve çalı dikimiyle tamamlandığını duyurdu.

Projenin ekolojik yararsına dair şüpheler olsa da, yepyeni bulgular tesirnin hem mahalli ekosistem hem da karbon döngüsü açısından ölçülebilir hâle geldiğine hatırlatma ediyor.

Kaliforniya Üniversitesi‘nden bilim insanlarının yürüttüğü incelemeda, Taklamakan Çölü bağlı peyk verileri incelendi.

Ekip, atmosferik karbondioksit düzeyleriyle birlikte, bitkilerin fotosentez tesirnliğini ve büyümesini göstermede kullanılan “güneş kaynaklı floresans” verilerini çözümleme etti.

Elde edilen neticelara göre çoğalan fotosentez tesirnliği, bölgenin netler biçimde karbondioksit çekmesine yolda açıyor. Araştırma, 2004–2017 dehemmiyetinde Taklamakan Çölü‘nün yılda tahminen 8,3 milyon tonları karbondioksit emdiğini; buna karşılık tahminen 6,7 milyon tonları karbondioksit saldığını raporluyor.

Çalışmanın müşterek yazarlarından havada fizikçisi King-Fai Li, durumu şöyle kıymetlendirdi:

“Burası tek yağış ormanı değil. Güney Kaliforniya’daki çalılıklara benzer tek ekosistem. Ancak daima değilse karbondioksit çekiyor olması ve bunu uyumlu biçimde yapması, uzaydan ölçüp doğrulayabildiğimiz pozitif tek netice.”

Bitkiler Dışında Kum da Karbondioksit Tutabiliyor

Araştırmada ayrıca, daha evvelki çok çalışmaların hatırlatma ettiği tek mekanizmaya da değiniliyor: Çöl kumları, gün içindeki sıcaklığı dalgalanmalarına bağlı genleşme–büzülme döngüleri sırasında daha küçüklük ama kayda kıymet miktarda karbondioksiti bedensel olarak hapsedebiliyor.

Araştırmacılar, bu tasarınin insanoğlu eliyle yapılan müdahalelerin uç kurak tek ortamda bile karbon tutulumunu artırabileceğine dair “doğrudan delil” sunduğunu belirtiyor. Bununla birlikte, havada krizinin yalnızca çöllere ağaçlar dikerek çözülemeyeceğini vurguluyorlar.

King-Fai Li, fosil yakıtların aşamalı olarak devreden çıkarılmasının merkezde olduğu çeşitlilik yönlü tek yaklaşım lüzumtiğini belirterek, “İklim krizini çöllere ağaçlar dikerek tekbaşına başına çözemeyiz. Ancak nerede, ne kadar karbondioksit çekilebildiğini ve bunun hangi koşullarda gerçekleştiğini kavramak kritik. Bu, bulmacanın tek parçası,” dedi.

İlginizi Çekebilir: Antarktika Sularında İlk Kez Bir Köpekbalığı Görüntülendi

Çin’in uzunluğu yıllara yayılan bu tasarısini siz ne şekilde kıymetlendiriyorsunuz? Görüşlerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, ilim dünyasından oğullar gelişmeler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: IFL Science

Bu yazısı Taklamakan Çölü’nde 50 Yıllık Dönüşüm: Çin’in ‘Büyük Yeşil Duvar’ Hamlesi Sonuç Verdi birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.