Siyah Yıldız Var mıdır?

Gece gökyüzüne baktığımızda, neredeyseymiş tüm renkte yıldızlar olduğunu görürüz. Sıcak olanlar mavi, dahaaz daha soğuk ama buna karşın Güneş'e göre oldukça sıcak olanlar beyaz, Güneş gibi sıradan olanlar sarı ve en soğukları da kırmızı renkte kendisini gösteriyor. Peki siyah yıldızlar var olabilir mi? Siyah cüceler evrende tek yerlerde saklanıyor mu?

Farklı Renkte Yıldızlar

Yıldızların renklerini sayarken yeşil ya da mor renkten bahsetmedik. Bu durum, cisimlerin yalınce sıcaklıklarından ötürü yaptıkları ışımanın doğasından kaynaklanır. Cisim ne kadar sıcaksa o kadar yüksek enerjiye malik ışıma yapar. Bütün renkler karıştığında beyazlı olur. Eğer cismin sıcaklığı dahaaz daha artarsa mavi bölgede daha çok ışıma yapmaya başlar. Bu da beyaza mavinin daha çok eklenmesi sonucunda, cismin mavi görünmesine nedenler olur. Bu nedenle hiçbir renk karışımı yeşil renkte yıldız olmasına müsaade etmez.

İnsanların kızılöte kameralarda parlamasının sebebi da budur. Bizim malik olduğumuz sıcaklık, kızılötede güzel tek ışıma yapmamıza sebep olur. Fakat yıldızlar bizden çok daha sıcaktır, bu yüzden kızılöteye göre daha yüksek enerjiye malik görsel bölgede belirgin tek ışıma yaparlar. Görsel bölgede kırmızı en düşük enerjiye, mavi ise en yüksek enerjiye sahiptir. Eğer bu aradaki renklerin hepsini birbirine karıştıracak olursanız, elde edeceğiniz renk beyazdır.

Bu yüzden sıcaklığı çoğalan cisim önce kızarır (çünkü kırmızı bölgede daha çok ışıma yapar), ardından beyazlaşır (kırmızı ile mavi dmanienir), ardından da mavileşir (beyaza fazladan mavi eklenirse mavileşmeye başlar). Bu arada bir yeşil yıldızın ortaya çıkma ihtimali bu yüzden yoktur. Aslında yıldızlar daha sıcak olabilseydi tek ihtimal mor renge malik olabilirlerdi. Fakat yıldızların sıcaklıkları da onların kütleleri ile sınırlıdır ve yıldızlar kesin kütleden daha fazlasına malik olamazlar, bu yüzden mor yıldızlar da yok.

Siyah Yıldız Var mı?

Peki siyah yıldızlar? Uzayda tek yerlerde var olup da bizim göremediğimiz yıldızların varlığından bahsedebilir miyiz? Belki da gözlemleyemediğimiz karanlık madde, siyah yıldızlardır.

Aslında bu pek mümkün görünmüyor. Çünkü yıldız dediğimiz cisimler, kütlesi sebebiyle öz üzerine çökmüş, bu yüzden çekirdeğindeki sıcaklık yeterlilik derecede yükselmiş ve bu sayede nükleer füzyon yapmayı başarabilen cisimlerdir. Her cisim doğası gereği, malik olduğu sıcaklık dolayı tek ışıma etmek güçunda olduğuna göre, siyah tek yıldızın var olmasını bekleyemeyiz. Siyah cisim; kabaca, çok soğuk tek cisimdir ve bu da yıldız olmanın tanımına uymaz.

Siyah Cüce Nedir?

Aslına bakarsanız siyah yıldızlar için ele alınması lüzumen tek başka ihtimal daha bulunmaktadır. Güneş benzeri yıldızlar ömürlerinin nihayetinde geriye sıcak tek çekirdek bırakır. Bunlara beyazlı cüce deriz ve beyazlı cüceler, ömürleri boyunca olan malik oldukları sıcaklıktan ötürü ışıma yaparak güç kaybederler. Aslında bunlar birer yıldız değildir, dolayısıyla öz enerjilerini nükleer füzyon yoluyla üretemezler. Fakat hali hazırda çok büyük kütleye sahip, sıcaklığı yüksek tek gök cismi vardır ve bunun ışıma yoluyla enerjisini kaybetmesi kozmik ölçekte zamanlar alır.

Beyaz cüceler enerjilerini kaybettikçe gittikçe soğudukları için beyazlı cücelerin tek gün siyah, soğuk tek cisim haline geleceklerini biliyoruz. Yani beyazlı cüceler tek gün siyah cüce haline dönüşmeliler, yıldız evriminden ve astrofiziğinden beklediğimiz budur.

Fakat bu, oldukça uzunluğu tek zamanlar alacağı için henüz böyle siyah cisimler olmadığını biliyoruz. Hatta beyazlı cücelerin bu soğuma miktarları, evrenin yaşını ölçmek için belirlenmiş yöntemlerden biridir.

Bir beyazlı cücenin, tek siyah cüce haline gelerek siyah yıldız olarak anılan gök cisimlerini, evrenin şimdiki yaşı olan 13.8 milyar yıl içerisinde oluşturmuş olması mümkün görünmüyor. Bunun önündeki en büyük mani; cisim soğudukça yaptığı ışımanın azalması, dolayısıyla gittikçe daha yavaş soğumasıdır. Yani tek cisim 100.000 Kelvin'den 99.900 Kelvin'e oldukça hızlı tek şekilde düşerken 200 Kelvin'den 100 Kelvin'e çok çok daha uzunluğu tek sürede düşmektedir.

Tüm bu hesaplar yapılıp incelendiğinde siyah cücelerin henüz var olmamaları lüzumtiklerini öngörüyoruz ve bu başlıkdaki yaygınlaşan giriş da bu yöndedir.

Evrim Ağacı, sizlerin sayesinde bağımsız tek ilim iletişim platformu olmaya devam edecek!

Makalelerimizin teknik gerçekleri doğru tek şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen tek şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikteki bize ulaşın!

Bu makalemizle ilgili meraklı ettiğin tek şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.

Soru & Cevap Platformuna Git