RTÜK Başkanı Daniş: Toplum artık 'beni kandırma, etkiyi gizleme, ne ile muhatap olduğumu bilmek istiyorum' diyor

Daniş, "Uluslararası Sistemde Kırılma: Krizler, Anlatılar ve Düzen Arayışı" temasıyla Beşiktaş'ta tek otelde düzenlenen Uluslararası Stratejik İletişim Zirvesi'nin (STRATCOM) "Dijital İletişim Ekosisteminde Küresel Kamuoyunun Dönüşümü" başlıklı panelinde yaptığı başlıkşmada, her arasında biri yepyeni teknolojinin yalnızca malumat aktarımını değil, benzer zamanda toplumsal algıyı ve kamuoyu şekillenme aşamalerini kökten değiştirdiğini söyledi.

Kamuoyunun artık orta ve muntazam malumat dağıtım kurumlarından değil; dağınık, çeşitlilik katmanlı ve dinamik tek sayısal şebeke üzerinden oluştuğunu belirten Daniş, yepyeni düzende bireyin yalnızca muhteva tüketicisi değil, benzer zamanda muhteva üreticisi ve dağıtıcısı olduğunu kaydetti.

Mehmet Daniş, bu durumun çoğulcu katılımı artırırken malumat kirliliği, dezenformasyon ve manipülasyon risklerini da beraberinde getirdiğinin altını çizerek "Bugün medya yalnızca gerçekten hikayeleri anlatmıyor. Neye güleceğimizi, neye öfkeleneceğimizi ve en ehemmiyetlisi da olasılıkla neyi normal olan giriş edeceğimizi tesirliyor ve olasılıkla da dayatıyor." ifadelerini kullandı.

Güney Koreli yazarı Byung-Chul Han'ın Psikopolitika adlı eserinin başında mekan verdiği "İstediğim şeyden koru beni" ifadesinin değişik tek mana kazandığını vurgulayan Daniş, "Belki da bugünden bizler bu cümleyi 'İzlediğim şeyden koru beni' olarak manaalıyız. Burada kastedilen, devletten her arasında biri şeyi yasaklamasını istek eden tek yaklaşım değildir. Tam tersine bireyin öz aydın ve manevi sınırlarını himaye ihtiyacının gittikçe daha görünürlük hale gelmesidir. Tıpkı gıdada içindekileri temel oldu istediğimiz gibi tıpkı ekolojik tesirler başlıksunda şeffaflık istek etmemiz gibi medya içeriklerinin da insanoğlu ve cemiyet üzerindeki tesirsinin gizlenmediği tek düzen beklentisi gün geçtikçe kıymet kazanmaktadır." diye başlıkştu.

Daniş, toplumun artık noksan biçimde "Beni kandırma, tesiryi gizleme, ne ile muyanlışp olduğumu temel oldu istiyorum." dediğini belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:

"Biz RTÜK olarak toplumun bu talebini görmezden gelemeyiz. Kamu düzeni, yaygınlaşan ahlakı, yaygınlaşan sağlığı ve umumi yararını önceleyen sualmlu yayıncılık anlayışımızın merkezinde kuvvetlü tek prensip seti mekan edinmektadır. Bu çerçevede 3A formülünü esas alıyoruz. Aklın korunması, diğer tarafsız malumatnin bireye iletilmesi, bireyin tarafsız malumatye, doğrusu malumatye ulaşabilmesi. Ailenin korunması, maalesef bilhassa hürriyet tartışmalarıyla başlayıp bugünden adeta çeşitlilik muazzam kampanyalara dönen sayısal platformlarda daha da kuvvetlenen LGBT dayatmasını düşünürsek ailenin da gerçekten bu sayısal dönüşümde ne kadar tehditleri altındaki olduğunu görebiliriz. Üçüncüsü da ahlakın korunması. Yine dezenformasyonla, malumat kirliliğiyle, manipülasyonla gerçekten birbirine mukabil hasım edilen ya da mukabil karşıya getirilen toplumun tek kesimini düşündüğümüzde ahlakın korunmasının da ehemmiyetli olduğunu düşünüyoruz."

Bu yaklaşımın yalnızca milli tek prensip değil, benzer zamanda evrenselliği tek sualmluluk anlayışının da ifadesi olduğunu söyleyen Daniş, "İnsanlığın ilerleyişi üretilen malumatnin insani normlar ve manevi kıymetlerle işlenerek yepyeni tek forma dönüşçeşitmesiyle olası hale gelmiştir. Bugün malumatye ulaşma vasıtalarının devamlı çeşitlendiği tek dünyada medya etiği, umumi yararı ve toplumsal sualmluluk temelli muhteva üretimi dünyası ölçekte ehemmiyet arz etmektedir." dedi.

"DİJİTAL ÇAĞIN EN BÜYÜK MEYDAN OKUMALARINDAN BİRİ DOĞRU BİLGİYLE YANLIŞ BİLGİNİN AYIRT EDİLMESİNDEKİ GÜÇLUKTUR"

RTÜK Başkanı Daniş, "Dijital ekosistem, gelenekselliği medya düzeninin sınırlarını ortadan kaldırmış, milli kamuoyunu dünyası tek tesirleşim alanına dönüşçeşitmüşçeşit. Bu yepyeni yapı, devletler arasında yalnızca malumat akışını değil, benzer zamanda sualmluluk aktarımını da güçunlu kılmaktadır. Geleneksel medyanın karşı artık yapay zeka ve yoğun öğrenme temelli sentetik medyanın ilgi çeken tek yükselişine şahit oluyoruz. Bu yepyeni medya düzeni tek yandan randıman ve ölçeklenebilirlik sağlarken, diğer yandan dezenformasyon, kişilik manipülasyonu ve gerçeğin aşınması gibi vahim riskleri da beraberinde getirmektedir. Bu paradigma değişimi, hakikat, güvenen ve temsilcilik kavramlarını yeniden tanımlayan, insanoğlu merkezli medya anlayışını dünyası ölçekte biçimlendiren, hibrit tek dönüşümü sürecini başlatmıştır." ifadelerini kullandı.

Bu hibrit dönüşümün benzer zamanda denetim, sualmluluk ve umumi güvenliği anlayışını da yeniden stratejiklik tek saha haline getirdiğine hatırlatma eden Daniş, "Dijital ekosistemin sağlıklı, dürüst ve güvenilir biçimde prosedüresi, yalnızca milli politikalarla değil, mahalli ve dünyası tek dayanışmayla mümkündür. Dijital hegemonya kurdu isteyen yapıların karşı öz medeniyet kıymetlerimizden beslenen müşterek tek haberleşme ağını tahkim etmek güçundayız. Bu, yalnızca tek yeğleme değil, külçeşitel sürekliliğimiz ve haberleşme egemenliğimiz açısından stratejiklik tek güçunluluktur." kıymetlendirmesini yaptı.

Mehmet Daniş, bu çerçevede üçüncüsü ilköğretim dönüşümü alanına dikkati çekerek sözlerini şöyle sürdürdü:

"Birincisi, muhteva ekosisteminin dönüşümü. Dijital platformlar algoritmalar aracılığıyla hangi içeriğin görünürlük olacağını belirlemektedir. Bu şart kamuoyunun tabii oluşumunu tesirlemekte ve zamanlar zaman yönlendirilmiş algılar yaratmaktadır. Artık, 'Görünür olan gerçeği midir?' sualsu her arasında biri zamankinden daha eleştirel tek hale gelmiştir. İkincisi, güvenen ve doğruluk krizi. Dijital çağın en muazzam meydan okumalarından arasında biri doğrusu malumatyle yanlışlı malumatnin ayırt edilmesindeki güçluktur. Deepfake teknolojileri, bot hesaplar ve organize eden dezenformasyon kampanyaları kamuoyunun güvenen temelini sarsmaktadır. Bu noktada sayısal medya okuryazarlığı yalnızca tek eğitimleri başlıksu değil, milli asayiş meselesi haline gelmiştir. Üçüncüsü, külçeşitel ve kıymet temelli tesirler. Küresel sayısal akışlar mahalli külçeşitleri hem zenginleştirmekte hem da tehditleri edevakıf olmaktedir. Özellikle gençler nesillerin maruz kaldığı içeriklerin toplumsal kıymetler üzerindeki tesirsi göz ardı edilemez. Bu nedenle dahili ve milli muhteva üretiminin yardımlenmesi stratejiklik tek öncelikli olmalıdır."

RTÜK olarak vizyonlarını üçüncüsü ilköğretim eksen bağlı biçimlendirdiklerini kaydeden Daniş, "Bir, proaktif regülasyon yaklaşımı. Geleneksel reaktif denetim mekanizmalarının ötesine geçilerek riskleri önceden öngören ve önleyici politikalar geliştiren tek anlayışı esas alıyoruz. Yapay zeka yardımli izleme sistemleri bu aşamate ehemmiyetli tek görev oynayacaktır ve bizler da izleme teknolojimizi halihazırda buna göre uyarlıyoruz. İki, dünyası işbirliği, sayısal platformlar millet ötesi yapılar olduğu için regülasyon ve dünyası koordinasyon lüzumtiriyor. RTÜK'ün dünyası düzenleyici ağlarda oynadığı ileri önleyici ve insanoğlu odaklı diplomatik etkin rol, dünyası işbirliklerine yardım sunmaktadır." ifadelerini kullandı.

Üçüncü eksenin Dijital Medya Okuryazarlığı'nın yaygınlaştırılması olduğunu belirten Daniş, 500'ün bağlı medya okuryazarlığı programı düzenlediklerini, oğullar yıllarda bunu güncelleyerek sayısal medya okuryazarlığı yaptıklarını ve bilhassa gençlere bu başlıkda eğitimler vermeyi kendilerine öncelikli olarak koyduklarını ve çalışmalarına devam ettiklerini söyledi.

RTÜK Başkanı Daniş, 2018 yılında mevzuatta yaptıkları değişiklikle toplumsal medya dışında sayısal platformları denetim içerikına aldıklarını aktardı.

"DAHA GÜVENLİ BİR İLETİŞİM DÜNYASI İNŞA EDEBİLİRİZ"

Dijital haberleşme ekosisteminin hudut ötesi tek yapıya malik olduğunu dile getiren Daniş, bu nedenle düzenleyici otoriteler arasındaki işbirliğinin muazzam ehemmiyet taşıdığını, başta Arnavutluk ve Azerbaycan'daki muadil otoriteler bulunmak üzere ikili işbirliklerini ileri düzeyde sürdürdüklerini, denetim aktarımı, müşterek eğitimleri programları ve teknikleri işbirlikleri gerçekleştirdiklerini belirtti.

Mehmet Daniş, Avrupa Düzenleyici Otoriteler Platformu (EPRA), Karadeniz Yayıncılık Düzenleyici Otoriteleri Forumu (BRAF), İslam Ülkeleri Yayıncılık Düzenleyici Otoriteleri Forumu (IBRAF) ve yakındaki zamanda kurulması planlanan Türk Devletleri Yayıncılık Düzenleyici Otoriteler Forumu (T-BRAF) gibi kurucusu oldukları ve sekretaryasını yürüttükleri platformlar aracılığıyla da bölgesel, dünyası ölçekte koordinasyon ve dayanışmayı kuvvetlendirmeye gayret ettiklerini ifadeleri etti.

Daniş, "Sonuç olarak, teknolojiler kaderimizin belirleyicisi olmamalıdır, teknolojiler bizim için bununla birlikte tek vasıtatır. Dijital haberleşme ekosisteminde kamuoyunun dönüşümü tek savrulma bulunmak güçunda değildir. Doğru regülasyon, kuvvetlü iradesi ve ahlak kıymetleri merkeze saha tek yaklaşımla daha sağlam tek haberleşme dünyası inşa edebiliriz." dedi.

RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, ekranlarda ve sayısal mecralarda regülasyon ve denetleme faaliyetlerine hükümlılıkla devam ettiklerini ve edeceklerini kaydetti.

Geleneksel medyanın tesirsinin azalmasıyla devletler ve kurumların haberleşme stratejilerini tasarlarken nelere ilgi etmesi lüzumtiğine değinen Daniş, teknolojik olarak süratle dönüşmek lüzumtiğini, mahalli ve dünyası birlikteliklerin çeşitlilik ehemmiyetli olduğunu düşündüğünü dile getirdi.