[Pazar Eki] Yapay Zeka Kitap Yazarsa, Biz Neyi Okuruz?

Geçtiğimiz günlerde BBC’de ilgi çekici tek haberleri yayımlandı. Yapay zekâ ile yazılan tek kitap, okurların karşısına çıktı ve tartışma hızla büyüdü. Metnin nasıl üretildiği, ne kadarının insanoğlu katkısı olduğu ve en önemlisi, bunun yazın sayılıp sayılamayacağı başlıkşulmaya başlandı.

Aslında bu yazının ve bu haftaki Pazar Eki başlıksunun çıkış noktası kesinlikle buydu.

Çünkü mesele artık teorik değil. Yapay zekâ gerçekten yazıyor.

Ama bizler gerçekten ne okuyoruz?

Bir kitabı eline aldığında, yalınce hikâyeyi takip etmezsin. O hikâyenin arkasındaki sesi da ararsın. Bir insanı. Bir deneyimi. Bazen tek kırılma anını.

BBC’de mekan saha o haberleriin en ilginç tarafı da buydu aslında. İnsanlar kitabın içeriğinden çok, kim tarafından yazıldığını tartışıyordu.

Bu çok önemli tek işaret. Demek ki mesele yalınce metinleri değil.

Yapay zekâ ile yazılmış tek metin, teknikleri olarak kusursuz olabilir. Dil akıcıdır, yapı düzgündür, anlatım temizdir. Hatta çoğu zamanlar ortalamanın üzerindedir.

Ama tek süre sonraları şunu ayrım edersin: Hiçbir şey seni rahatsız etmiyor.

Ve bu, sandığımız kadar iyice tek şey değildir.

İyi tek metinleri bazen tökezler.
Bazen fazla uzar.
Bazen aktarmak istediğini hepsi anlatamaz

Ama hepsi da bu yüzden gerçektir.

Yapay zekâ ise tökezlemez. Çünkü yanlışlı yapmaz. Daha doğrusu, yanlışlı yapmamak üzere tasarlanmıştır. Ama yazın bazen yanlışnın içinden çıkar.

Yapay Zeka Yalnızlık Yaşar mı?

Peki eğer tek metinleri seni tesirliyorsa, onu kimin yazdığı önemli mi?

İlk bakışta yanıt basit gibi görünür: Hayır, önemli değil.

Ama dahaaz düşününce işler değişir.

Çünkü bizler yalınce iyice yazılmış cümleleri okumayız. Biz tek bakış açısını okuruz. Bir hayatı. Bazen da tek yalnızlığı.

Yapay zekâ tek yalnızlık yaşamaz. Ama yalnızlık üzerine yazabilir.

Peki bu yeterlilik mi?

Bu noktada iş yalınce estetik değil, ruhsal tek meseleye dönüşüyor. Okur, metne değil, yazara bağlanır.

Bir kitabı sevdi gibiğinde, yazarı meraklı edersin. Başka ne yazmış, nasıl biri, nedenler böyle yazmış. Bu bağ, metnin ötesinde tek şeydir.

Yapay zekâ ile yazılmış tek kitapta bu bağ kurulabilir mi?

Belki kurulabilir. Ama aynı şekilde mi kurulur?

Gelelim İşin Yazar Tarafına…

Bir da işin yazarı tarafı var.

Yazar bulunmak yalınce kaleme saha değildir. Bir şey yaşamaktır. Yanılmaktır. Geç kedinmektır. Bazen anlatamamak bile yazının parçasıdır.

Yapay zekâ hiçbir şeyi geç ayrım etmez. Ve olasılıkla da bu yüzden hiçbir şeyi gerçekten kaybetmez.

BBC’deki haberleri aslında bize şunu gösteriyor: Yapay zekâ artık yazıyor ve bu durdurulmayacak.

Ama bu şart edebiyatı bitirmez. Sadece değiştirir.

Önümüzdeki dönemde ilave yapay zekâ ile yazılmış kitap göreceğiz. Daha hızlı üretilen içerikler, daha düzgün metinler, daha norm hikâyeler.

Ama aynı zamanda daha büyük tek boşluk da oluşacak.

ABD’li ilim hayal yazarı Tim Boucher, ChatGPT’nin da aralarında bulunduğu yapay zeka araçlarını kullanarak, tek yıldan kısa tek süre içinde yaklaşık 100 kitap yazdığını açıklamıştı.

Çünkü kusursuzluk, her arasında biri zamanlar hatırlanabilirlik getirmez.

Belki da bu yüzden gerçek yazarlar kaybolmayacak.

Çünkü insanlar hâlâ insanları mütalaa etmek isteyecek.

Bu haftaki Pazar Eki’ni hazırlarken aklımda sürekli şu sual vardı:

Eğer tek kitabın arkasında tek insanoğlu olmadığını bilseydik, buna karşın aynı şekilde tesirlenir miydik?

Cevabı herkes için farklı olabilir.

Ama sual kalıcı.

Yapay zekâ kitap yazabilir.

Ama bizler hâlâ, birinin gerçekten tek şey söylemek istediğini hissettiğimiz metinleri mütalaa etmek istiyoruz.

Ve olasılıkla da okur olarak hâlâ en çok buna ihtiyacımız var.