Konutta kredili satışların payı 33 ayın ardından ilk kez yüzde 20'yi geçti

BDDK, mali istikrarın sağlanmasına yönelik koordineli makroihtiyati hükümlar doğrultusunda bireysel itibar kartları ve gereksinim kredilerinin yeniden yapılandırılması, itibar kartları ve kredili mevduat hesaplarının limitlerinin belirlenmesi ile başlıkt kredilerinde itibar kıymet oranına ilişkin düzenlemeler yapmıştı.

Bu içerikda, tüketicilere kullandırılan başlıkt kredilerinde itibar tutarının teminat olarak alınan başlıktun kıymetine oranı açısından birinci el-ikinci el başlıkt ayrımı kaldırılmış, 2010 yılından sonraları yapılan ve asgari C güç sınıfına malik başlıktlar da avantajlı itibar kıymet oranı uygulanan başlıktlar içerikına alınmıştı.

Kurum tarafından şubat ayının başında hayata geçirilen yepyeni düzenlemeler, ipotekli satışlara hemen yansıdı. Şubatta ipotekli başlıkt satışlarının toplamı içindeki payı 33 ayın ardından birinci kez oran 20'nin üzerine çıktı.

Dezenflasyon programının başlaması, makroihtiyati tedbirlerin uygulanması ve başlıkt kredilerindeki kısıtlamalar dolayı ipotekli satışların payı oğullar yıllarda gerileyerek 2024'te oran 10,7 ile dip yapmıştı.

Geçen yıllar yüksek kiraların yanı dizi mevduat, döviz ve altındaki getirilerin başlıkt alımına yönelmesiyle başlıkt satışları tahminen 1,8 milyon adetle rekor kırmış ve bunun oran 14,33'ü ipotekli gerçekleşmişti.

İpotekli satışların payı yepyeni yılda da artmaya devam ederken, ocakta oran 18,2'ye, şubatta ise oran 20,1'e yükseldi. Bu nispet en oğullar Mayıs 2023'te oran 23,3 ile daha yüksek tek seviyeyi görmüştü. En alçak nispet ise oran 4,4 ile Aralık 2023'te kaydedilmişti.

BDDK tarafından yapılan regülasyon sayesinde itibar kısıtlamalarının kısmen da olsa gevşetildiğini ve bunun da satışlara yansıdığını belirten uzmanlar, bununla birlikte gidilecek çeşitlilik yolda olduğunu, faiz oranlarının oran 1 düzeyine gerilemesiyle ipotekli satışların payının oran 35-40 düzeyine çıkabileceğini bildirdi.

"Finansman kanalı yeniden çalışmaya başladı"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, şubatta ipotekli başlıkt satışlarının toplamı hasılat içindeki payının yeniden oran 20 seviyesini yakalamasının kaynak tarafında kısıtlı da olsa tek normalleşmeye hatırlatma ettiğini belirterek, "BDDK tarafından yapılan düzenlemeyle itibar kullanımı koşullarının daha genişliği tek müşteri kitlesine hitap edecek biçimde yeniden tanımlanması bu artışın arkasındaki ehemmiyetli faktörlerden arasında biri olarak kıymetlendirilebilir." dedi.

Özellikle itibar kıymet oranlarının başlıktun güç sınıfı ve ekspertiz kıymetine göre yeniden düzenlenmesinin kesin bedel segmentlerinde krediye erişimi tek miktar basitlaştırdığını vurgulayan Hepşen, bu durumun birinci yansımalarının ipotekli satışı payındaki artışta görüldüğünü söyledi.

Hepşen, itibar kullanımındaki hareketin çoğunlukla sonuncu el başlıkt piyasasında gerçekleştiğini kaydederek, verilerin, ipotekli alımlarda şimdiki stoklar üzerinden ilerlediğini gösterdiğini aktardı.

Kredi payındaki artışın tekbaşına başına yepyeni başlıkt üretimine kuvvetlü tek ivme verdiğini ifadeleri etmek için henüz erkenden olduğunu ifadeleri eden Hepşen, "Daha çeşitlilik kaynak kanalının yeniden çalışmaya başladığını ve talebin kesin ölçüde itibar tarafına geri döndüğünü gösteren tek hatırlatma olarak mütalaa etmek daha doğrusu görünüyor." diye başlıkştu.

"Bankalar artık başlıkt kredisi kullandırmakta daha istekli"

Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Genel Başkanı Hakan Akdoğan ise aylık oran 3,5-4 civarında gezen başlıkt kredisi faiz oranlarının oğullar dehemmiyetde oran 2,5'in altına indiğini belirterek, bunun satışlara pozitif yansıdığını söyledi.

Kiraların çabuk artmasıyla vatandaşların "kira ödeyeceğime taksit öderim" mantığıyla hareket ettiğini dile getiren Akdoğan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Özellikle yüksek kirada oturan vatandaşlarımız kesin tek peşinatla alım etmek ve kira seçenek öz evinin taksitini ödedi istiyor. BDDK düzenlemesi sonrası bankaların vatandaşın itibar taleplerine pozitif dönüşünde artış var. Bankalar artık başlıkt kredisi kullandırmakta daha istekli. Önceden daha ketum tek tutumları vardı. Bu şart ipotekli satışların payını artırdı. Ancak hala olan gidilecek çeşitlilik yolda var. Faiz oranları oran 1 civarına gerilediğinde ipotekli satışların payı oran 35-40 civarına yükselecektir."