Herkes depremi konuşuyor ama İstanbul yeni bir felaketin kıyısında! Doğruluk payı yüzde 95 diyerek açıkladı: İlk 5 ilçeyi vuracak

İklim değişikliğiyle birlikteki tesirsi ve sayısı oğullar yıllarda çoğalan seller, şiddetli yapılaşmayla birleşip vahim riskler oluştururken kent içindeki drenaj sualnları ve betonlaşma, yağışların taşkınlara dönüşmesine temel hazırlıyor.

İTÜ ve Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM) işbirliğiyle "İstanbul'un vilayet bazlı sel riskler haritalandırması" başlıklı çalışmada kentin vilayet ölçeğindeki sel riskleri, Türkiye'de birinci kez yapay zeka tabanlı tek şart hayır algoritmasıyla ve tehlike, maruziyet, kırılganlık unsurlarıyla birlikteki ele alınarak kıymetlendirildi.

Çalışmaya göre, sel riskinin en fazla olduğu ilçeler, Fatih, Gaziosmanpaşa, Bağcılar, Güngören ve Beyoğlu, asgari olduğu ilçeler ise Adalar, Şile, Silivri, Sarıyer ve Çekmeköy olarak belirlendi.

Projenin yürütücüsü Doç. Dr. Ekmekcioğlu, havada değişikliği ve şiddetli kentleşme baskısıyla şiddetlice yağışlara bağlı sel olaylarının artması dolayı çalışmayı Türkiye’de nüfusun en şiddetli olduğu İstanbul’da gerçekleştirdiklerini belirtti.

Çalışmada riski artıran faktörlerin yanı dizi bölgedeki uyum kapasitesi gibi riski azaltıcı unsurları da kıymetlendirdiklerini kaydeden Ekmekcioğlu, "Tehlike bağlamında tahminen 15 değişik göstergeyi, riskler bağlamında ise hem kırılganlık hem da maruziyet olarak toplamda tahminen 20 göstergeyi vilayet bazlı olarak belirledik. Her tek göstergeye ilişkin verileri toplayarak çözümleme ettik ve İstanbul genelinde sel riskinin mekansal dağılımını ortaya koyduk." dedi.

AVRUPA YAKASI'NDA SEL RİSKİ DAHA FAZLA

Ekmekcioğlu, Avrupa Yakası’nda Silivri, Çatalca ve Sarıyer'in çok bölgeleri ile Anadolu Yakası’nda Şile’de sel riskinin görece dahaaz olduğunu aktardı.

Riskin en ehemmiyetli unsurunun insanoğlu varlığı, dolayısıyla insanlar ve yapılaşma olduğunu kaydeden Ekmekcioğlu, şu malumatleri aktartı:

"İstanbul'un bilhassa orta kuşağına baktığımızda diğer insanlar yoğunluğunun fazla olduğu Esenler, Güngören, Bağcılar gibi bölgelere baktığımızda buralarda sel riskinin fazla olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Bizi benzer zamanda bu noktada geçmişte meydana gelmiş kronik sel baskınları doğruluyor. Yine keza Fatih'i da buna misal verebiliriz. Avrupa Yakası'nda bu ilçelerden bahsedebiliriz. Anadolu Yakası'na geldiğimizde da Üsküdar, Ümraniye, Atakent, Kadıköy gibi ilçelerde sel riskinin Anadolu Yakası içerisinde yüksek olduğunu ifadeleri edebiliriz. Ancak Avrupa Yakası'ndaki ilçelerle kıyaslandığında işte sel riskinin dahaaz aşağıya olduğunu gözlemliyoruz."

Riskin yüksek olduğu bölgelerin İstanbul nüfusunun ehemmiyetli tek bölümünü barındırdığına dikkati çeken Ekmekcioğlu, "İstanbul için yaptığımız risk analizlerinde esasında şunu gördük, İstanbul'un yüzeyleri alanı bakımından tahminen oran 10'luk tek kısmı yüksek tehlike, oran 10'luk tek kısmı vasat tehlike, oran 80'lik tek kısmı ise alçak ve çeşitlilik alçak olarak ifadeleri edebileceğimiz kategorilerde sel tehlikesi altında. Ancak tekrar ifadeleri etmek lüzumir ki ilgi edilmesi lüzumen husus bilhassa yüksek risk altındaki olarak ifadeleri ettiğimiz oran 10'luk tek yüzeyleri alanı kısmı. Çok vahim tek insanlar yoğunluğunu barındırıyor. Bu bölgelerde insanlar yoğunluğunun tesirsiyle sel riski artıyor." diye başlıkştu.

"YAPAY ZEKA ALGORİTMASIYLA TEHLİKE MODELLEMESİNİ GERÇEKLEŞTİRDİK"

Ekmekcioğlu, tabii alanların azaldığı ve geçirimsiz yüzeylerin şiddetli olduğu kent bölgelerinde yağış suyunun çabuk akarak göllenme, sel ve suyu baskınına yolda açtığını, bu sualnun da ilköğretim olarak kentleşmeyle ilgili olduğunu söyledi.

Tehlike analizinde yapay zeka kullanmalarını, çalışmalarının özgün ve yenilikçi yanı olarak nitelendiren Ekmekcioğlu, "Dolayısıyla geçmiş, meydana gelmiş sel olaylarından öğrenen ve o olayları tetikleyici unsurları da bünyesinde barındıran hepsi öğrenme sürecinde ve mazi sel olayları ile ekolojik faktörler arasındaki ilişkileri öğrenerek gelecekte sel oluşma potansiyeli bulunan alanları da öngörü edebilen tek yapay zeka algoritması ve bu algoritmayla risk modellemesini gerçekleştirdik. Bu risk modellemesi ve algoritma da hepsi riskler kıymetlendirme sürecini beslemiş oldu." ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Ekmekcioğlu, risk modellemesinde sel risklerini bölgenin topografya, eğim, drenaj ağı ile hidrolojik, meteorolojik ve jeomorfolojik özelliklerini mazi sel olaylarıyla ilişkilendirerek yapay zekayla tahminen oran 90 ila 95 doğrulukla öngörü ettiklerini dile getirdi.

Ömer Ekmekcioğlu, sel riskini eksiltmek için şu önerilerde bulundu:

"İstanbul gibi şiddetli kentleşmiş tek kentde bizler gerçekten tabiat temelli çözümleri, yağış suyu hasadı, yağış bahçeleri, geçirimli zeminler gibi doğadan esinlenen çözümleri öneriyoruz. Bu noktada bilhassa çatılarda yağış suyunun biriktirilmesi, hem yağış suyunun geri kazanımı bağlamında değişik tek kullanımı alternatifi olarak kıymetlendirilmesini hem da bilhassa çeşitlilik çabuk biçimde yağış suyunu akışa geçiren çatılarda yağış suyunun tutulması ve yağışın akışa dönüşmesinin geciktirilmesi, İstanbul'da sel tehlikesiyle kafa etme noktasında hayata geçilecek ehemmiyetli unsurlar olarak karşımıza çıkıyor."

İLÇELERE GÖRE SEL RİSKİ VERİLERİ

Ekmekcioğlu'nun verdiği malumatlere göre, ilçelerin sel riski sıralaması ve riskler puanları şöyle: