İran Savaşı petrol fiyatlarını nasıl etkiledi?

Reuters

İran'da savaş dolayı şişman taşımacılığı maliyetleri da hızla yükseldi.

İran ile ABD-İsrail arasında başlayan savaş güç piyasalarını da sarstı. İran'ın Hürmüz Boğazı’nda "geçiş yasağı" ilan etmesi, şişman ve doğal gaz fiyatlarını da vurdu.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların genişlemesi, küresel güç piyasalarında zor dalgalanmalara yolda açtı. Petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükselirken, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatlar durma noktasına geldi.

BEŞ GÜNDE YÜZDE 15 YÜKSELDİ

Brent petrolün fıçı fiyatı yüzde 6 artışla 84,33 dolara, ABD ham petrolü ise aynı oranda yükselerek 77,19 dolara çıktı. Brent şişman böylece Ocak 2025’ten bu yana en yüksek kapanış seviyesine ulaştı.

Petrol fiyatları savaşın başladığı cumartesi gününden bu yana yaklaşık yüzde 15 yükseldi.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN KAPANMASI

Küresel güç ticareti açısından eleştirel öneme malik Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği durma noktasında. Dünya şişman ve LNG sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si bu kısıtlı geçitten gerçekleşiyor.

İran Devrim Muhafızları’ndan tek ytesirli, bölgeden geçmeye çalışan gemilerin hedefleri alınacağını belirterek “Bu bölgeye gelen gemiler vahim tek karşılık görecek.” açıklaması yaptı.

İran daha sonraları "geçiş yasağı" ilan edilmesine rağmen uyarıları dikkate almadan Boğaz'dan geçmeye çalışan 10 şişman tankerini vurduğunu duyurdu.

Sigorta şirketlerinin riskler dolayı bölgedeki sevkiyatları sigortalamayı durdurması üzerine çok sayıda tanker rotasını değiştirdi. Küresel deniz taşımacılığı şirketleri da boğazdan geçişleri askıya aldı.

"Geçiş yasağı" ilan edilen Hürmüz Boğazı'ndaki İran kıyılarının havadan görünümü.

ENERJİ ALTYAPISI DA SAVAŞIN HEDEFLERİNDEN BİRİ

Çatışmaların güç altyapısını da vurması piyasadaki paniği büyüttü. İran, Körfez’de güç tesisleri ve tankerleri hedefleri aldı. Katar, tesislerine yönelik saldırılar sonrası LNG üretimini durdurdu. İsrail bazı gaz sahalarında üretimi askıya aldı.

Suudi Arabistan en büyük rafinerilerinden birini kapattı. Irak ise ihracat sıkıntısı dolayı üretimi günde yaklaşık 1,5 milyon fıçı azalttı. Suudi petrol devi Aramco’nun bazı sevkiyatları Hürmüz seçenek Kızıldeniz üzerinden yönlendirmeye çalıştığı bildirildi.

GAZ FİYATLARINDA ÜÇ YILIN ZİRVESİ

Savaşın tesirsi yalnızca şişman piyasasıyla sınırlı kalmadı.

İngiltere’de atıf doğal gaz fiyatı üç yılın en yüksek düzeyini gördü. Avrupa ve Asya LNG fiyatları da zor yükseldi. ABD’de dizel vadeli kontratları yüzde 10’a yakın artışla Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Benzin fiyatları da yükseliş kaydetti.

Uzmanlar güç maliyetlerindeki artışın küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.

PETROL 100 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKABİLİR

Goldman Sachs ve Wood Mackenzie gibi kurumlar, Körfez’de uzunluğu süreli tek arz kesintisinin şişman fiyatlarını fıçı başına 100 doların üzerine çıkarabileceğini öngörüyor.

Ancak ABD taş petrolü üreticileri, bedel artışına rağmen üretimi kısa sürede artırmanın mümkün olmadığını belirtiyor. Sektör temsilcileri yepyeni üretimin devreye girmesinin aylar sürebileceğini ifadeleri ediyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’na göre kısa vadede ABD’de devreye girmeyi bekleyen kuyular üretimi en fazla günde yaklaşık 400 binlerce fıçı artırabilir. Bu rakam, Körfez’den ihraç edilen günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrolün yanında oldukça sınırlı kalıyor.

TANKER TAŞIMACILIĞINDA REKOR PAHALILIK

Savaş dolayı şişman taşımacılığı maliyetleri da hızla yükseldi. Orta Doğu’dan Çin’e şişman taşıyan tek tankerin günlük kiralama bedeli 400 binlerce doların üzerine çıkarak rekor kırdı. Bunun esas nedenlerinden arasında biri da güvence ücretlerinin hızla artması oldu. ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemilere ABD koruması desteği ve güvence primi desteği verileceğini belirtti.

Uzmanlar, güç fiyatlarındaki yükselişin ulaşım, gıda ve sanayi maliyetlerini artırarak küresel ekonomide yepyeni tek şişirme dalgasına yolda açabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise çatışmaların birkaç hafta içinde sona erebileceğini ve savaşın bitmesiyle şişman fiyatlarının yeniden düşeceğini söyledi.