Bazı Yılanların Bir Yıl Boyunca Hiç Yemeden Nasıl Yaşadığına Dair Gizem Çözüldü

Yılanlar, avlarını tek seferde büyük miktarda tüketip ardından uzun süre yemeden yaşayabilmeleriyle biliniyor. Yeni bir araştırma, bu olağanüstü “uzun açlık” kapasitesinin ardında, iştahla ilişkili bir hormonun üretimini sağlayan genlerin bazı sürüngenlerde büyük ölçüde kaybolmasının yatabileceğini ortaya koydu.

Çalışmanın odağında ghrelin hormonu bulunuyor. Ghrelin, memelilerde çoğunlukla midede üretilen ve beynin “yeme zamanı” sinyallerini düzenleyen bir hormon olarak tanımlanıyor. Ghrelinin metabolizma üzerindeki rolü uzun süredir araştırılsa da, tek bir mekanizmayla açıklanamayacak kadar karmaşık olduğu belirtiliyor.

Yılanlar Dahil Birçok Sürüngen Türü İncelendi

Araştırma ekibi; yılanlar, bukalemunlar, kaplumbağalar, kertenkelelere kadar uzanan yaklaşık 112 sürüngen türünün genom verilerini analiz etti. Sonuçlara göre bazı türlerde ghrelin üretimini sağlayan genler ya parçalanmış durumda ya tamamen kayıp ya da işlevini yitirecek kadar değişmiş görünüyor.

Bu gen kaybının özellikle 32 yılan türünde, dört bukalemun türünde ve iki kurbağa başlı agama türünde belirgin olduğu bildirildi. Çalışmanın ortak yazarlarından evrimsel biyolog Rui Resende Pinto bazı yılan genomlarında yalnızca “dizinin küçük parçaları”nın kaldığını, bazılarında ise genin tamamen bulunmadığını aktardı.

Gen Kaybı Bir Kez Değil, Birden Fazla Kez Yaşanmış Olabilir

Bilim insanları, farklı hayvan gruplarında görülen bu tablonun tek bir ortak atadan miras alınmış bir değişimden çok, birbirinden bağımsız evrimsel süreçlerle gerçekleşmiş olabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun, yılanlar içinde bile birden fazla kez yaşanmış olabileceği belirtiliyor.

Open Biology dergisinde yayımlanan çalışmada ghrelinin etkinliği için kritik görülen MBOAT4 adlı bir enzimin geninde de benzer kayıplar saptandığı aktarılıyor. Ekip, bu iki kaybın birlikte değerlendirilmesinin, bazı sürüngenlerin beslenme davranışı ve enerji yönetimiyle ilişkilendirilebileceğini belirtiyor.

“Bekle ve Yakala” Stratejisi Enerji Tasarrufu Gerektiriyor

Araştırmaya göre bu gen kayıpları, özellikle “bekle ve yakala” olarak bilinen avlanma stratejisiyle bağlantılı olabilir. Bu yöntemde hayvan, geniş alanlarda aktif biçimde yiyecek aramak yerine, avın kendi yakınına gelmesini bekliyor. Böyle bir strateji, avın her zaman bulunmadığı ortamlarda uzun süre düşük enerjiyle idare edebilmeyi gerektiriyor.

Ekip, ghrelinle ilişkili genlerin kaybının dinlenme hâlindeki enerji tüketimini azaltmaya katkı sağlayabileceğini ve açlık ile sindirim dönemlerindeki metabolik tepkilerin memelilerdekinden farklı bir yönde şekillenmiş olabileceğini ifade ediyor.

Çalışmaya dahil olmayan genomik bilimci Todd Castoe bulguların dikkat çekici olduğunu ve ghrelinin farklı hayvanlardaki rolünü anlamaya yönelik yeni bir kapı aralayabileceğini belirtti.

İlginizi Çekebilir: Dünyanın En Büyük Yılanları

Yılanların gizemli dünyasına dair eklemek istediğiniz detayları yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, bilim dünyasından son haberler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: IFL Science

Devrim Beyaz

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunuyum. 2016'dan beri serbest editörlük yapıyor, çeşitli internet siteleri ve dergiler için haber ve incelemeler kaleme alıyorum.