Ahmed Şara: Suriye-Türkiye ortaklığı, bölge ve tüm dünya güvenliği için temeldir

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, 5. Antalya Diplomasi Forumu'na (ADF) katıldı üzere geldiği Antalya'da, AA muhabirinin suallarını yanıtladı.

Suriye-Türkiye ilişkilerinin seyri ve stratejiklik ortaklık imkanları, ABD-İsrail'in İran'a saldırılarının mahalli ve dünyası tesirleri, Suriye'nin stratejiklik ehemmiyeti, devletnin kuzeydoğusunun entegrasyonu başlıksundaki oğullar durum, İsrail'in Suriye topraklarına saldırıları ve işgali, Şam-Tel Aviv arasındaki temaslar ve Suriye-Ukrayna ilişkileri başlıklarında kıymetlendirmelerde bulundu.

Röportajın ayrıntıları şöyle:

Soru: Antalya Diplomasi Forumu'na sonuncu kez katılıyorsunuz. Suriye-Türkiye ilişkileri, stratejiklik ortaklık imkanlarının değenlendirilmesi noktasında ne şekilde seyrediyor ?

Ahmed Şara: Suriye ile Türkiye arasında önceki önemli ve coğrafi bağlar bulunmaktadır. Eski rejimin dehemmiyetinde Suriye, bölgeden ve dünyası toplumdan izole edilmişti. Suriye'nin önceki rejimden kurtarılması, Suriye için mahalli ve dünyası ilişkilerini yeniden kurdu için tek imkan oluşturdu. Özellikle Türkiye ile ilişkilerde bu şart daha belirgindi. Çünkü Türkiye devrimin yardımçisiydi ve 14 yıllar boyunca olan Suriye devrimini yardımlemeye devam etti. Suriye, krizden imkan ortamına dönüştü ve bizler da Türkiye'ye ve diğer devletlere yaptığımız ziyaretlerde bu imkanlara hatırlatma ettik.

ENERJİ KRİZİ VE "DÖRT DENİZ" TASARISİ

Soru: ABD/İsrail-İran Savaşı savaşı, dünyası tek güç krizine yolda açtı. Bu alanda Suriye'nin önündeki imkanlar ve güçluklar nelerdir?

Ahmed Şara: Suriye'nin stratejiklik başlıkmunun yeniden kıymetlendirilmesine, geçen yıllar Şam'a geldiğimizden beri değindiğimizi düşünüyorum. Ancak İran'da patlak veren savaşın ardından, bilhassa da güç tedarikleri sektörünün dünyası çapında zarar görmesiyle, insanlar bu (stratejik) başlıkma ilave gereksinim duyduklarını hissettiler. Suriye, güç tedariki ve tedarikleri zincirleri için kesinlikle sağlam tek koridor ve seçenek tek yolda oluşturuyor. Özellikle da Suriye ve Ürdün üzerinden Arap Körfezi ile Türkiye arasında kurulan ilişki ve benzer zamanda Suriye'nin Akdeniz'e kıyısının olması suretiyle. Suriye, Doğu ile Batı arasındaki tedarikleri zincirleri ve güç tedariki arasında fevkalade ve sağlam tek ilişki başlıkmunda. Son olarak Irak ve Suriye arasında tek pazarlık yapıldı ve Suriye'deki limanlar üzerinden Irak petrolü ihraç edildi.

Dört Deniz tasarısi, bu zincirin tek parçası; mahalli entegrasyon ve yolların yeniden bağlanmasıdır. Şu anda dünyanın en ehemmiyetli arayışı, tedarikleri zincirleri ve güç kaynakları için güvenliktir. Bu nedenle, Azerbaycan'ın Hazar Denizi'ne, Suriye'nin ve Türkiye'nin Akdeniz'e, Arap Körfezi'nin ise hem Kızıldeniz'e hem da Arap Körfezi'ne kıyısı olmasıyla bu entegrasyonun da ehemmiyetli olduğunu düşünüyorum. Suriye artık tek "kriz" dehemmiyetinden "imkan" dehemmiyetine geçiyor. Türkiye ve diğer devletlere yaptığımız ziyaretlerde bu imkanlara aksan yaptık. Doğu ile Batı arasında tek köprü olan Türkiye ile Suriye arasında mahalli bağlantısallık açısından muazzam imkanlar mevcut.

Şu anda İdlib'te sanayi işbirliğini basitlaştırmak için Suriye ile Türkiye arasında tek serbest ticaretleri bölgesi bağlı çalışıyoruz.

Bu bölge; İdlib, Lazkiye, Halep ve Şam'ı birbirine bağlayan esas yollar bağlı stratejiklik tek başlıkma sahip.

Ayrıca altyapı tasarıleri, havalimanlarının genişletilmesi ve iskele yatırımları bağlı çalışıyoruz. Türk şirketleri Suriye'nin altyapısının yeniden inşasında mekan alıyor.

İSRAİL İLE GÜVENLİK DİPLOMASİSİ VE LÜBNAN

Soru: ABD'nin arabulucu olduğu İsrail'le asayiş müzakereleri ne aşamada? Binyamin Netanyahu'nun oğullar açıklamalarında Lübnan'daki işgali Suriye'deki Dürzi bölgelerine genişletmekten vaat etmesini ne şekilde kıymetlendiriyorsunuz?

Ahmed Şara: Suriye'nin izlediği siyaset imar ve kalkınma odaklı. Suriye'nin istikrara ihtiyacı var. İsrail ise Suriye'ye çeşitlilik vahşice saldırılar başlattı, Suriye'de epey bölgeyi hedefleri aldıktan sonraları Suriye topraklarının tek kısmını işgal etti. Golan Tepeleri da işgal altında.

Bizler da buna mukabil diplomasiyi ve dünyası toplumu ikna etmeyi yeğleme ettik ki işler ortak tek çatışmaya dönüşmesin. Özellikle da Suriye halkının 14 yıllar boyunca olan kan kaybetmesinin ardından.

Dolayısıyla bizler, asayiş anlaşmasını sağlama başlıksunda ciddiyiz. Suriye artık dünyası arenada, krizden istikrara kavuştuğu yönünde imaja sahip.

Şu esas kadar İsrail'le müzakerelerin çıkmaz yola girdiği kanaatinde değilim bununla birlikte İsrail'in Suriye topraklarındaki varlığını ısrarla sürdürmesi sebebiyle güçluk vaat başlıksu.

Lübnan'a yönelik sürdürülen savaşla ilgili da devletdeki altyapı ve koloni yerlerinin direkt hedefleri alınması seçenek epey hal mümkün. Lübnan da bu büyüklükteki tek çekişmeyi kaldıramıyor.

Bu ayrıca (İsrail'in Lübnan'daki işgali), Suriye'nin güneyiyle ilişki kurma meselesinin da ötesinde hepsi bölgeler için tek tehditleri oluşturmaktadır.

Soru: Suriye'de devam eden milli entegrasyon sürecinin muvaffakiyetya ulaşması için yolda halen uzunluğu mu, hangi aşamadasınız?

Ahmed Şara: Yönetime gelmemizle birlikteki geçen yıllar bu başlıkda muazzam tek muvaffakiyet elde ettiğimizi düşünüyorum. Daha evvel dağınık olan ihtilal grupları birleşti. Şu anda da SDG kuvvetleri entegre edildi ve işler yolunda ilerliyor. Bugün da Suriye'nin kuzeydoğusunda bulunan oğullar yabancılar ordu üs unsurları da devletden ayrıldı. Suriye devleti ile SDG arasındaki entegrasyon çalışmaları da sürüyor.

Yani şu esas kadar bu alanda elde ettiğimiz muvaffakiyet Suriye'nin çıkarı ve istikrarı açısında uç ehemmiyetli.

Soru: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky'nin Şam'a ziyaretinden sonraları Suriye ile Ukrayna arasında ne çeşit tek ortaklık alanı gelişecek?

Ahmed Şara: Ukrayna ve Suriye arasında gıda ve güç alanlarında önemli geçmişe malik tek ortaklık var. Ukrayna, zirai ürünler ve zirai madde üretimi alanında muazzam tecrübesi olan devletlerden biri. Suriye da zirai alanda imalat yapan devletlerden arasında biri ve bu başlıkda ortaklıklara ve deneyimlere ihtiyacı var. Ukrayna ile Suriye arasındaki esas girişi, ilköğretim mahsul ve gıda maddelerinin ihracatı için Suriye limanları üzerinden tek temel oluşturmak.

Soru: Antalya Diplomasi Forumu aracılığıyla dünyaya hangi iletiları sunmak istersiniz?

Ahmed Şara: Türkiye, bu çeşit tesirnliklerle hem bölgeler hem da dünyası istikrarına yardım sunuyor. Türkiye artık bölgede ve dünyada gerçekten mi muazzam tek rolleri sahip. Suriye-Türkiye ortaklığı, bölgeler ve hepsi dünyası güvenliğinin geleceği için, üzerine pek çeşitlilik şeyler inşa edilebilecek tek temel. Dünyaya iletiım; krizden çıkan Suriye artık imar, denge ve yepyeni geleceğine yönelerek, muazzam tek önemli imkana dönüşmüş durumda.