10 Milyon Yıllık Denge Tehlikede: Tropik Ormanlarda Sessiz Bir İstila Başladı

Malezya Borneosu’nda milyonlarca senelik tek ortak yaşam ilişkisini başlıkları saha yepyeni inceleme, tropik bitkilerle karıncalar arasındaki duyarlı dengenin bozulmaya başladığını ortaya koydu.

Bilim insanlarına göre bitkilerin karıncalara yuva olarak sunduğu boşluklara bu kez yırtıcı arılar yerleşiyor.

PeerJ dergisinde yayımlanan incelemenın merkezinde, Malezya’nın Sabah eyaletinde yetişen Macaranga pearsonii adlı tropik imalathane mekan alıyor. Bu bitki, gövdesindeki içi boş yapılar sayesinde karıncalara sığınak ve besin sağlıyor. Karıncalar da karşılığında bitkiyi tırtıllar ve diğer otçul böceklerden koruyor. Araştırmacılara göre bu ilişki asgari 10 milyon yıldır işliyordu.

Bitkinin İçindeki Boşluklar Artık Arılar Tarafından Kullanılıyor

Çalışmayı yürüten ekip, Macaranga pearsonii gövdelerindeki alışılmadık oyukları inceleyince değişik tek tabloyla karşılaştı. Bu boşlukların içinde, Dasyproctus agilis adlı yırtıcı arı çeşitünün yuva kurduğu görüldü.

Araştırmanın başyazarı Dan Lestina, açılan gövdelerde arı larvaları tarafından yaşıyor canlı tüketilen sineklerle hepsi bölümler bulduklarını belirtti. Erişkin arıların sinekleri avlayıp felç ettikten sonraları yavruları için bu boşluklara taşıdığı aktarıldı.

Sorun, Bozulmuş Yaşam Alanlarında Daha Yaygın

Araştırmacılar, durumun ne kadar yaygınlaşan olduğunu kavramak için Sabah genelinde 213 Macaranga pearsonii örneğini inceledi. Bulgular, arı istilasının bilhassa insanoğlu tesirsiyle bozulmuş yaşam alanlarında daha yaygınlaşan olduğunu gösterdi.

Ekip daha sonraları şiddetli ağaçlar kesimi görmüş alanlar ile çoğunlukla şişman palmiyesi tarımı yapılan bölgeleri karşılaştırdı. Sonuçlara göre, şişman palmiyesi plantasyonlarında bulunan bitkilerin içindeki boşluklarda arılara daha sık rastlandı.

Çalışmada incelenen ağaçlar arasında, ağaçlar kesimi yapılmış bölgede yalnızca 41 misalten birinde arı bulunurken, plantasyon alanında bu rakam 43 misalten 12’ye çıktı.

İnsan Etkisi Dengeyi Değiştiriyor Olabilir

Araştırmacılar, bu farkın olası nedenlerinden birinin plantasyonlarda kullanılan pestisitler olabileceğini düşünüyor. Buna göre pestisit kullanımı, çeşitlilik değişik ortamlara uyum sağlayabilen Dasyproctus agilis gibi çeşitlere üstünlük sağlıyor olabilir.

Çalışmanın müşterek yazarlarından Kalsum M. Yusah, insanoğlu faaliyetlerinin dünyası genelinde yaşam alanlarını dönüşçeşitdüğünü ve çeşitler arasındaki ilişkilerde bu çeşit kaymaların beklendiğini belirtti.

Yusah ayrıca, vaat başlıksu arının bölgeye özgü mü yoksa dışarıdan gelmiş tek çeşit mü olduğunun henüz bilinmediğini, bununla birlikte yayılımının bozulmuş manzaralarla noksan biçimde bağlantılı göründüğünü ifadeleri etti.

Karıncalar Yerinden Ediliyor Olabilir

Araştırma sırasında, arı bulunan bitkilerdeki karınca kolonilerinin belirgin biçimde daha küçüklük olduğu da saptandı. Bu bulgu, karıncaların yuvalarından çıkarılıyor ya da en azından geri plana itiliyor olabileceğini düşündürüyor.

Böyle tek değişim, bitkinin müdafaa sistemini da zayıflatabilir. Çünkü daha küçüklük karınca kolonileri, otçul böceklere mukabil benzer düzeyde himaye sağlayamayabilir.

Uzun Vadede Evrimsel Sonuçlar Doğabilir

Araştırmacılara göre bu şart yalnızca tekbaşına tek çeşit değişimi manaına gelmiyor. Eğer bitkiler için bu boşlukları üretmenin yararsı azalırsa, uzunluğu vadede bu yapıları oluşturmaya dahaaz yatırım yapmaları da olası olabilir.

Çalışmanın yaşlı yazarı Tom M. Fayle, ortak yarar sağlayan ilişkilerin bozulmasının uzunluğu vadeli evrimsel değişimlere yolda açabileceğini vurguladı.

Fayle’a göre insanoğlu faaliyetlerinin böylesi dolaylı neticeları, direkt biyolojik çeşitliliği kaybı kadar iyice anlaşılmış değil.

 İlginizi Çekebilir: Kolombiya’da Keşfedilen Örümcek Adını Pink Floyd’dan Aldı

Doğanın bozulan dengesine dair sizin fikirleriniz neler? Görüşlerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, ilim dünyasından yepyeni haberleriler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: IFL Science

Bu yazısı 10 Milyon Yıllık Denge Tehlikede: Tropik Ormanlarda Sessiz Bir İstila Başladı birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.