3.000 Yıllık ‘Kehanet Kemikleri’, Çin’deki Kadim Bir İklim Felaketine Işık Tutuyor

Yaklaşık 3.000 yıllar evvel bugünkü dahili Çin topraklarında yaşanan insanlar düşüşleri ve toplumsal değişimlerin ardında, şiddetlenen tayfunlar ve buna bağlı uç havada olayları bulunuyor olabileceği ortaya çıktı.

4 Mart’ta Science Advances dergisinde yayımlanan yepyeni tek inceleme, bu olasılığı kadim yazıtlar, arkeolojik bulgular ve havada modellemeleriyle birlikteki ele aldı.

Çalışmaya göre kıyı kökenli tayfunların tetiklediği uç yağışlar ve muazzam seller, Çin’in Orta Ovaları başta bulunmak üzere dahili kesimlerde yıkıcı neticelar doğurmuş olabilir.

Bilim insanları, bu olayların bilhassa Shang Hanedanı dehemmiyetinin sonlarına denk gelen toplumsal kırılmalarla bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

Kehanet Kemikleri Çin’deki İklim Kaygısını Ortaya Koydu

Araştırmada, MÖ 1250 ile MÖ 1046 arasına tarihlenen 55 binden fazla kehanet kemiği yazıtı incelendi.

Kaplumbağa kabukları ve öküz kürek kemiklerine işlenen bu metinler, dehemmiyetin en önceki yazılı kayıtları arasında mekan alıyor.

Bilim insanları, vaat başlıksu yazıtlarda şiddetlice yağış ve suyu felaketleriyle ilgili kehanetlerin kesin tek dehemmiyetde belirgin biçimde arttığını belirleme etti. Bu durum, Orta Ovalar bölgesinde yaşayan toplumların uç yağış ve sel riskine mukabil çoğalan tek endişeli taşıdığına hatırlatma ediyor.

Araştırma, havada kaynaklı baskının yalnızca Shang Hanedanı ile kısıtlı kalmadığını gösteriyor. Ekip, Çengdu Ovası’ndaki arkeolojik verileri da inceledi. Bu bölgede benzer dehemmiyetlerde mevcudiyet gösteren Shu Krallığı’na ait yerleşimlerde sel hasarı taşıyan yapıları kalıntıları ve yıkılmış bent izleri bulundu.

Araştırmacılar ayrıca bölgedeki arkeolojik yerleşimlerin zamanla sayıca azaldığını ve daha yüksek alanlarda yoğunlaştığını belirledi. Bu tablo, insanların sellerden korunmak için daha yüksekteki bölgelere çekilmiş olabileceğine hatırlatma ediyor.

İklim Modelleri Tayfun Etkisini Destekliyor

Paleoklimatoloji modellemeleri, kuzeye yönelen tayfunların ve bağlantılı havada olaylarının MÖ 1850 ile MÖ 1350 arasında kuvvetlendiğini, bunun da Orta Ovalar üzerindeki tesirleri artırmış olabileceğini ortaya koydu. Benzer biçimde batıya yönelen tayfun tesirnliklerinin MÖ 850 ile MÖ 500 arasında artarak Çengdu Ovası çevresini tesirlediği kıymetlendirildi.

Araştırmacılar, bu tabloya bakarak tayfun bağlantılı uç yağışların dahili bölgelerde muazzam sellere yolda açmış olabileceğini ve bunun insanlar düşüşüyle toplumsal değişimleri hızlandırmış olabileceğini belirtiyor.

Başka İklim Etkenleri da Rol Oynamış Olabilir

Bununla birlikteki çalışma, hepsi değişimin yalnızca tayfunlarla açıklanamayacağını da vurguluyor. Araştırmacılara göre, Pasifik Okyanusu’ndaki deniz suyu sıcaklıklarının olağandışılık biçimde artmasıyla havada düzenlerini değiştiren El Niño benzeri koşullar, bilhassa çok dehemmiyetlerde kuraklığa yolda açarak külçeşitel istikrarsızlığa yardım sunmuş olabilir.

Dolayısıyla ekip, kadim Çin toplumlarının mukabil karşıya kaldığı dönüşümün tekbaşına tek felaketten değil, değişik havada baskılarının birleşiminden kaynaklanmış olabileceğini kıymetlendiriyor.

Araştırma, kıyıdaki tayfun faaliyetleri ile dahili bölgelerdeki uç yağış, sel ve toplumsal değişimi arasındaki ilişkiyi benzer çerçevede ele saha birinci çalışmalardan arasında biri olarak öne çıkıyor.

Bulgular, havada kaynaklı afetlerin yalnızca modern toplumlar için değil, Tunç Çağı uygarlıkları için da belirleyici olmuş olabileceğini gösteriyor.

İlginizi Çekebilir: İtalya’da Bir Uçurumda Keşfedilen 80 Milyon Yıllık İzler Şaşırttı

Sizce kehanet kemiklerinin ardında hangi hikâyeler yatıyor? Düşüncelerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, arkeoloji dünyasından oğullar gelişmeler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: Live Science

Bu yazısı 3.000 Yıllık ‘Kehanet Kemikleri’, Çin’deki Kadim Bir İklim Felaketine Işık Tutuyor birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.