Yaşlı nüfus istatistikleri açıklandı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin "İstatistiklerle Yaşlılar" çalışmasının neticelarını açıkladı.

Buna göre, 2020'de 7 milyon 953 binlerce 555 şahıs olan 65 yaş ve üzeri nüfus, 5 yılda oran 20,5 artarak 2025'te 9 milyon 583 binlerce 59 şahıs oldu. Yaşlı nüfusun toplamı insanlar içindeki oranı 2020'de oran 9,5 iken 2025'te oran 11,1'e çıktı.

Yaşlı nüfusun 2025'te oran 44,7'sini erkekler, oran 55,3'ünü kadınlar oluşturdu. Nüfus tasarıksiyonlarında yaşlı insanlar oranının 2030'da oran 13,5, 2040'ta oran 17,9, 2060'ta oran 27, 2080'de oran 33,4 ve 2100'de oran 33,6 olacağı öngörüldü.

Doğurganlık göstergelerindeki çabuk gerileme eğiliminin devam edeceğini varsayan alçak senaryoya göre, yaşlı insanlar oranının 2030'da oran 13,5, 2040'ta oran 18,2, 2060'ta oran 28,8, 2080'de oran 38,5 ve 2100'de oran 42,8 olacağı öngörü edildi.

Doğurganlığı artırıcı tedbirlerin tesirli olacağını varsayan yüksek senaryoya göre, yaşlı insanlar oranının 2030'da oran 13,4, 2040'ta oran 17,5, 2060'ta oran 25,5, 2080'de oran 29,8 ve 2100'de oran 28,2 olacağı hesaplandı.

Yaşlı insanlar yaş grubuna göre incelendiğinde, 2020'de bu kesimin oran 63,8'inin 65-74 yaş grubunda, oran 27,9'unun 75-84 yaş grubunda ve oran 8,4'ünün 85 ve daha yukarıya yaş grubunda mekan aldığı görülürken, 2025'te oran 62,9'unun 65-74 yaş grubunda, oran 29,3'ünün 75-84 yaş grubunda ve oran 7,8'inin 85 ve daha yukarıya yaş grubunda mekan aldığı belirlendi.

Yaşlı nüfusun oran 0,1'ini oluşturan 100 yaş ve üzerindeki şahıs sayısı 2025'te 8 binlerce 290 oldu.

ÇEŞITKİYE NÜFUSUNUN YAŞ YAPISI DEĞİŞTİ

Yaşlı nüfusun toplamı insanlar içindeki oranının oran 10'unu geçmesi, nüfusun yaşlanmasının tek göstergesi olarak giriş ediliyor. Türkiye'de yaşlı nüfus, diğer yaş gruplarına göre daha yüksek çabuk arttı.

Küresel yaşlanma süreci olarak adlandırılan "demografik dönüşüm" sürecinde olan Türkiye'de, doğurganlık ve vefat hızlarındaki gerileme ile sıhhat alanında kaydedilen gelişmeler, yaşam standardının, refahlı düzeyinin ve doğuşta beklenen yaşam süresinin artmasıyla nüfusun yaş yapısı biçim değiştirdi. Çocuk ve gençlerin toplamı insanlar içindeki oranı azalırken yaşlıların toplamı insanlar içindeki oranı artış gösterdi. Türkiye, oransal olarak yaşlı nüfusa malik devletlere göre hala olan gençler tek insanlar yapısına malik olsa da yaşlı insanlar sayısal olarak uç fazla.

Nüfusun yaşlanmasıyla ilgili malumat veren göstergelerden "ortanca yaş" da 2020'de 32,7 iken 2025'te 34,9 oldu. Ortanca yaş 2025'te erkeklerde 34,2, kadınlarda 35,7 olarak hesaplandı.

Nüfus tasarıksiyonlarında ortanca yaşın 2030'da 37,1, 2040'ta 41,4, 2060'ta 48, 2080'de 51,5 ve 2100'de 52,2 olacağı öngörü edildi.

Çalışma çağındaki 100 kişiye düşen yaşlı sayısını ifadeleri eden "yaşlı bağımlılık oranı" 2020'de oran 14,1 iken 2025'te oran 16,2'ye çıktı.

Nüfus tasarıksiyonlarına göre yaşlı bağımlılık oranının 2030'da oran 19,5, 2040'ta oran 26,5, 2060'ta oran 45,5, 2080'de oran 61,9 ve 2100'de oran 61,6 olacağı öngörüldü.

ÇEŞITKİYE, YAŞLI NÜFUSUNDA 194 ÜLKE ARASINDA 75'İNCİ SIRADA

Nüfus öngörülerine göre, 2025'te dünyası nüfusu 8 milyar 231 milyon 613 binlerce 70 kişi, yaşlı insanlar ise 856 milyon 880 binlerce 405 şahıs oldu. Buna göre, dünyası nüfusunun oran 10,4'ünü yaşlı insanlar oluşturdu.

En yüksek yaşlı insanlar oranına malik birinci üçüncüsü devlet, oran 36 ile Monako, oran 30 ile Japonya ve oran 25,1 ile İtalya oldu. Türkiye bu açıdan 194 devletleri arasında 75'inci sırada mekan aldı.

Yaşlı insanlar oranının en yüksek olduğu il, 2025'te, oran 21,7 ile Sinop olarak belirlendi. Bu ili oran 21,1 ile Kastamonu, oran 20 ile Giresun izledi. Yaşlı insanlar oranının en alçak olduğu il ise oran 3,8 ile Şırnak oldu. Bu ili oran 4,5 ile Şanlıurfa ve oran 4,7 ile Hakkari izledi.

Yaşlı nüfusun toplamı insanlar içindeki oranının oran 10 ve bağlı olduğu il sayısı 2025'te 62 olarak kayıtlara geçti.

YAKLAŞIK HER 4 HANEDEN BİRİNDE EN AZ BİR YAŞLI FERT VAR

Türkiye'de 2025'te 26 milyon 977 binlerce 795 haneden 7 milyon 46 binlerce 560'ında yaşlı insanlar olarak tanımlanan 65 ve daha yukarıya yaşta asgari tek fert bulunduğu belirlendi. Diğer tek ifadeyle, hanelerin oran 26,1'inde asgari tek yaşlı ferdin yaşadığı görüldü.

En dahaaz tek yaşlı fert bulunan 7 milyon 46 binlerce 560 haneden 1 milyon 836 binlerce 496'sında tekbaşına başına yaşlı fertler yaşıyor. Bu hanelerin oran 73,5'inde yaşlı kadınlar, oran 26,5'inde da yaşlı erkekler bulunuyor.

Tek kişilik yaşlı aile oranının en yüksek olduğu il, 2025 yılında oran 34,3 ile Balıkesir oldu. Bu ili oran 34,1 ile Çanakkale, oran 33,7 ile Burdur izledi. Bu oranın en alçak olduğu il ise oran 8,3 ile Hakkari olarak kayıtlara geçti. Bu ili oran 13,8 ile Batman, oran 15 ile Van takip etti.

YAŞLI FERTLERİN YÜZDE 37,9'U EN AZ BİR ÇOCUĞU İLE AYNI ADRESTE İKAMET EDİYOR

Yaşlı fertlerin 15 ve daha yukarıya yaştaki yaşayan çocuklarıyla ikamet ettikleri yerlere göre yakınlıkları incelendiğinde ve birden fazla çocuğu olan yaşlı fertlerin en yakındaki mesafede ikamet eden çocuğunun ikamet yeri dikkate alındığında, 2025'te yaşlı fertlerin oran 37,9'unun asgari tek çocuğuyla benzer adreste, oran 5,9'unun çocuğuyla benzer binada, oran 6,8'inin benzer cadde ya da sokakta, oran 8,3'ünün çocuğuyla benzer köyde ya da mahallede, oran 15'inin çocuğuyla benzer ilçede ve oran 9,3'ünün çocuğuyla benzer ildeki değişik tek ilçede ikamet ettiği görüldü.

Yaşlı fertlerin oran 9,9'unun benzer ilde ikamet eden çocuğunun olmadığı, oran 1,7'sinin Türkiye'de ikamet eden çocuğunun olmadığı kayıtlara geçti.

Yaşlı fertler yaş grubuna göre incelendiğinde ise 75 ve daha yukarıya yaştaki fertlerin oran 36,4'ünün, 85 ve daha yukarıya yaştaki fertlerin oran 39,9'unun, 90 ve daha yukarıya yaştaki fertlerin oran 43'ünün asgari tek çocuğuyla benzer adreste ikamet ettiği belirlendi.

Tek başına yaşayan yaşlı fertlerin 2025'te oran 10,1'inin asgari tek çocuğu ile benzer binada, oran 12,8'inin benzer cadde ya da sokakta, oran 13,3'ünün çocuğuyla benzer köyde ya da mahallede, oran 22,8'inin çocuğu ile benzer ilçede ve oran 14,2'sinin çocuğu ile benzer ildeki değişik tek ilçede ikamet ettiği görüldü.

Tek başına yaşayan yaşlı fertlerin oran 14,3'ünün benzer ilde ikamet eden çocuğunun olmadığı, oran 2,7'sinin Türkiye'de ikamet eden çocuğunun olmadığı görüldü.

Tek başına yaşayan ve benzer ilde ikamet eden çocuğu olmayan yaşlı fertlerin oranının en yüksek olduğu il, 2025'te oran 40,9 ile Çankırı oldu. Bu ili oran 39,8 ile Kastamonu, oran 39,3 ile Sinop izledi.

Tek başına yaşayan ve benzer ilde ikamet eden çocuğu olmayan yaşlı fertlerin oranının en alçak olduğu il ise oran 4,1 ile İstanbul oldu. Bu ili oran 4,8 ile Gaziantep, oran 5,2 ile Şırnak ve Şanlıurfa takip etti.

Eğitim durumuna göre yaşlı insanlar incelendiğinde, 2024 yılında oran 46,7'sinin ilkokul, oran 10,4'ünün ortaokul ya da dengi okul/ilköğretim, oran 10,4'ünün lise ya da dengi okul, oran 9'unun ise yükseköğretim mezunu olduğu belirleme edildi.

Okuma-yazma bilen yaşlı erkeklerin oranı oran 97 iken, yaşlı kadınların oranı oran 81,5 oldu. Bitirilen hepsi eğitimleri düzeylerinde, yaşlı adam insanlar oranının, yaşlı kadınlar insanlar oranından daha yüksek olduğu kayıtlara geçti.

Hayat Tabloları 2022-2024 neticelarına göre, doğuşta beklenen yaşam süresi Türkiye geneli için 78,1 yıl, erkekler için 75,5 yıllar ve kadınlar için 80,7 yıllar oldu. Genel olarak kadınların erkeklerden daha uzunluğu süresi yaşadığı ve doğuşta beklenen yaşam süresi farkının 5,2 yıllar olduğu belirlendi.

Türkiye'de 65 yaşına ulaşan tek kişinin beklenen yaşam süresi, vasat 18 yıllar olarak kayıtlara geçti. Erkekler için bu sürenin 16,3 yıl, kadınlar için 19,6 yıllar olduğu gözlendi. Diğer tek ifadeleri ile 65 yaşına ulaşan kadınların, erkeklerden vasat 3,3 yıllar ilave yaşayacağı öngörü edildi. Beklenen yaşam süresi 75 yaşında 11 yıllar iken, 85 yaşında 5,8 yıllar oldu.

YAŞLI NÜFUSTA MEDENİ DURUM

Yaşlı adam nüfusun 2025'te oran 1,5'inin daima evlenmemiş, oran 83,8'inin biçimsel nikahla evli, oran 4,2'sinin boşanmış, oran 10,6'sının eşi ölmüş olduğu görülürken, yaşlı kadınlar nüfusun oran 2,9'unun daima evlenmemiş, oran 47,5'inin biçimsel nikahla evli, oran 4,7'sinin boşanmış, oran 44,9'unun ise eşi ölmüş olduğu belirlendi.

Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistiklerine göre, 2025'te toplamı nüfusun oran 27,9'unun fakirlik ya da toplumsal dışlanma riski altındaki iken, yaşlı insanlar için bu oranın oran 22,8 olduğu görüldü. Yoksulluk ya da toplumsal dışlanma riski altındaki olan yaşlı insanlar cinsiyete göre incelendiğinde ise bu oranın yaşlı erkeklerde oran 21,8, yaşlı kadınlarda ise oran 23,6 olduğu hesaplandı.

Yaşlı nüfusun işleri gücüne katılma oranı, 2020'de 15 ve daha yukarıya yaştaki insanlar için oran 49,3 iken, 2024'te oran 54,2 olarak kayıtlara geçti. Bu oran, yaşlı insanlar için 2020'de oran 10 iken, 2024'te oran 13,1 oldu. İş gücüne katılma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, bu nispet yaşlı adam nüfusta 2024'te oran 21,4 iken, yaşlı kadınlar nüfusta oran 6,5 olduğu görüldü. Yaşlı nüfustaki işsizlik oranı 2020'de oran 2,7 iken, 2024'te oran 2,9 olduğu belirleme edildi.

İş gücü istatistiklerine göre, iş edilen yaşlı nüfusun sektörel dağılımı incelendiğinde, 2024'te yaşlı nüfusun oran 56,9'unun tarım, oran 32'sinin hizmetler, oran 7,7'sinin sanayi, oran 3,4'ünün ise yapım sektöründe mekan aldığı belirlendi.

YAŞLILAR 2024'TE EN FAZLA DOLAŞIM SİSTEMİ HASTALIKLARINDAN HAYATINI KAYBETTİ

Ölüm ve vefat nedeni istatistiklerine göre, 2024'te ölen yaşlıların oran 39,9'u dolaşım sistemi hastalıkları dolayı hayatını kaybetti. Bu hastalığı, sonuncu sırada oran 17,2 ile solunum sistemi hastalıkları, üçüncüsü sırada oran 14,1 ile iyice huylu ve kötü huylu tümörler takip etti.

Ölüm nedenleri cinsiyete göre incelendiğinde, cinsiyetler arası en muazzam farkın iyice huylu ve kötü huylu tümörlerde olduğu görüldü. İyi huylu ve kötü huylu tümörler dolayı hayatını kaybeden yaşlı erkeklerin oranı oran 18,1 iken, yaşlı kadınların oranı oran 10,1 oldu.

Alzheimer hastalığından hayatını kaybeden yaşlıların sayısı, 2020'de 13 binlerce 714 iken, 2024 yılında 10 binlerce 742 olduğu görüldü. Alzheimer hastalığından ölen yaşlıların oranı, 2020'de oran 3,7 iken, bu nispet 2024'te oran 3 olarak kayıtlara geçti.

Alzheimer hastalığından ölen yaşlıların oranı cinsiyete göre incelendiğinde, 2024'te bu hastalıktan dolayı ölen yaşlı erkeklerin oranı oran 2,2 iken, yaşlı kadınların oranı oran 3,8 oldu.

YAŞLI ERKEKLER YAŞLI KADINLARDAN DAHA ÇOK İNTERNET KULLANIYOR

Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanımı incelemesı neticelarına göre, internetler kullanan 65-74 yaş grubundaki bireylerin oranı, 2020'de oran 27,1 iken, bu nispet geçen yıllar oran 53,2'ye yükseldi.

İnternet kullanan yaşlı bireyler cinsiyete göre incelendiğinde, erkeklerin kadınlardan ilave İnternet kullandığı belirleme edildi. İnternet kullanan yaşlı erkeklerin oranı 2025'te oran 61,3 iken, yaşlı kadınların oranı oran 46,1 olarak kayıtlara geçti.