6 saat önce
3
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi, Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayelerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 2017’de başlatılan “Sıfır Atık Projesi”, BM Genel Kurulu’nun Aralık 2022’de 30 Mart’ı “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan etme hükümıyla dünyası tek ortam hareketine dönüştü. Türkiye 2017’den bu yana Sıfır Atık Hareketi ile hem ekonomisine hem da geleceğine yatırım yaptı. Bu aşamate 90 milyon tonları atık dönüşçeşitülerek ekonomiye geri kazandırıldı. Toplanan atıklardan 54 milyon hanenin 1 senelik elektrik ihtiyacına eşkıymet 270 milyar kilovatsaat güç tasarrufu, İstanbul’un 2 senelik suyu tüketimine eşkıymet 2 trilyon litre suyu tasarrufu, Türkiye’deki hepsi vasıtaların 1 senelik yakıt tüketiminden daha fazlasına eşkıymet 60 milyar litre şişman tasarrufu edildi. Ayrıca, tasarıyle Türkiye’deki ormanların oran 7’sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve tahminen 36 milyon aracın senelik karbon salımına eşkıymet 180 milyon tonları sera gazı salımının da önüne geçildi. BM nezdinde kutlanan 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün bu yılki esas başlıkları gıda israfı, Türkiye’nin COP31 Başkanlığı ve yuva sahipliği süreci olacak.
“Sıfır Atık” tasarısi, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde atıkları denetim altına alma, ileriki nesillere pak ve yaşanabilir dünyası bırakma amacını taşıyor.
Emine Erdoğan ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres.
GIDA İSRAFIBU YILINANA BAŞLIĞI OLACAK
2022’de BM Genel Kurulu’nda yapılan oylamada 30 Mart, “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edilmişti. Geçtiğimiz yıllar 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde “Yeterince Var” sloganı ile bilinç programları düzenlenmiş; 81 ilde ve dışülke temsilciliklerde “Moda ve Tekstilde Sıfır Atığa Doğru” teması içerikında geri dönüşümü ve sürdürülebilir stil uygulamaları ile ilgili tesirnler yapılmıştı. Bu yıllar ise BM’deki Uluslararası Sıfır Atık Günü tesirnliklerinde esas başlıklar gıda israfı, Türkiye’nin COP31 Başkanlığıve yuva sahipliği süreci olacak.
30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü BM New York Genel Merkezi başta bulunmak üzere BM Cenevre Daimi Temsilciliği, BM Nairobi Daimi Temsilciliği, UNESCO Daimi Temsilciliği, OECD Paris Daimi Temsilciliği, Brüksel Daimi Temsilciliği, FAO Roma Büyükelçiliği, UNODC Daimi Temsilciliği, Kosova Daimi Temsilciliği, Berlin Daimi Temsilciliği, Brezilya Daimi Temsilciliği, Londra Daimi Temsilciliği, Bakü Daimi Temsilciliği, Viyana Daimi Temsilciliği ve Gaboron Büyükelçiliği’ndeki tesirnliklerde kutlanacak.
Projeyle Türkiye’deki ormanların oran 7’sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi.
2035’TE YÜZDE 60 GERİ KAZANIM HEDEFİ
Türkiye, tasarınin başlangıcındanbu yana Sıfır Atık Hareketi ile çevreden enerjiye, sera gazı salınımından depolar alanına kadar pek çeşitlilik alanda birikim sağlayıp hem ekonomiye hem da geleceğe yatırım yaptı. Bugüne kadar 217 binlerce yapı ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçildi. 2017’de oran 13 olan geri kazanım oranı her arasında biri yıllar artırılarak 2024’te oran 36,08’e, 2025’de ise oran 37,53’e yükseltildi. Türkiye, 2035 yılında geri kazanımoranını oran 60’a, 2053 yılında da oran 70’e çıkarmayı hedefliyor.
28 MİLYON KİŞİYE ‘SIFIR ATIK’ EĞİTİMİ
Sıfır Atık girişimleri başlıksundaki tecrübe aktarımını arttırmak amacıyla, Basel Sözleşmesi Asya ve Pasifik Bölgesel Merkezi tarafından 2022 yılında kurulan Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağına Türkiye’den 20 belediye karışmış edildi. Küresel Çevre Fonu tarafından yardımlenen ve Bakanlık koordinasyonunda BM Kalkınma Programı tarafından yürütülen Kirliliğe Karşı Sıfır Atığa Geçiş Girişimi Projesi Kocaeli’nde başlatıldı.
Kadın üreticiye yardım
UNDP İşbirliği ile Kadınların Plastiksiz Hareketine Destek, Belediyeler ve Kadın Kooperatifleriyle İşbirliği Sağlayarak Plastik Kullanımının Azaltılması Projesi’nin nisan ayında başlatılması planlanıyor. Proje içerikında tekbaşına kullanımlık plastiklerin azaltılması, döngüsel ekonominin geliştirilmesi, mahalli geçim kaynaklarının yardımlenmesi, kadınlar kooperatiflerinin ve kadınlar üreticilerin kuvvetlendirilmesi hedefleniyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve MEB arasındaki Sıfır Atık protokolüyle mektep öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise seviyesine göre değişik öğretim programı oluşturuldu.Sıfır Atık Eğitim Portalı ile 1 milyon 134 binlerce 500 çocuğa giriş sağlandı. Basketbol kulüplerine Sıfır Atık belgesinin alınması sağlandı. Bakanlık, MEB ve TOBBişbirliğiyle okullar ile sanayi sektörünün Sıfır Atık yaklaşımı doğrultusunda müşterek hareket etmesinin sağlanması hedeflandı. Ayrıca bakanlık ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sıfır atık ortaklık protokolü içerikında 81 ildeki 7 binlerce 200 VEFA çalışanlarına ve 2500 ADEM VE SODAM koordinatörlerine yönelik Sıfır Atık eğitimleri verildi, hanelerde uygulanmasının dip yapısı oluşturuldu. Bakanlık ile Milli Savunma Bakanlığı Sıfır Atık ortaklık protokolü içerikında er-erbaş ve Sıfır Atık koordinatörlerine mahalli Sıfır Atık eğitimi verildi. Eğitim olarak 28 milyon kişiye ulaşıldı.
131 devletden 438 binlerce gönüllü
131 devletden 438 binin bağlı sıfır atık gönüllüsü, çevrim içi platformlar üzerinden iyice kasıt beyanını imzalayarak harekete hayır verdi. 50’den fazla önder eşi, dünyası kuruluşların üstleri düzey temsilcileri ve yabancılar bakanlar da Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı’nı imzaladı. Farklı külçeşitlerden insanlar, “https://zerowastecommitment.com” üzerinden beyanı okuyup imza attı. Belgeyi çevrim içi imzalayan sıfır atık gönüllüleri, kişilik malumatlerinin mekan aldığı sertifikayı da indirebiliyor.
Yönetmelik taslağı hazır
Sıfır Atık Hareketi içerikında Depozito Yönetim Sistemi’yle içecek ambalajlarının dönüşümünü motive eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, önemli tek adımı daha hayata geçiriyor. Bakanlık tekbaşına kullanımlık sentetik ürünlerin kullanımdan kaldırılması için yepyeni yönetmelik taslağını görüşe açacak. Yönetmeliğin bu yılyürürlüğe girmesi bekleniyor. Bu içerikda sentetik çatal, bıçak, kaşık, polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları gibi tekbaşına kullanımlık sentetik ürünlerin piyasaya arzına oğullar verilecek. Bu sayede senelik 1,5 milyon tonları karbondioksite eşleri kıymet karbon salımı manilenecek ve tahminen 1,5 milyar liralık atık idare maliyetinden birikim edilecek.
Denizler 23 binlerce kamyonlar dolusu çöpten kurtarıldı
Sıfır Atık Projesi içerikında Emine Erdoğan’ın himayelerinde “Sıfır Atık Mavi” Hareketi, 10 Haziran 2019’da başlatıldı. Bu içerikda Deniz Çöpleri İl Eylem Planlarının Hazırlanması ve Uygulanması Genelgesi ile 28 kıyı ilinde deniz çöpleri toplanırken, bilinçlendirme faaliyetleri yaygınlaştırıldı. 2020-2024 yılları arasında “1,5 Yıllık Eylem Planları”, 2025-2029 yılları arasında“2,5 Yıllık Deniz Çöpleri İl Eylem Planları” uygulandı. 64 atık alım gemisi, 183 atık giriş tesisi aracılığıyla 348 kıyı tesisinde atık alım hizmeti veriliyor. Bu yıllar 325 binlerce tondan fazla deniz çöpü bertaraf edildi. Denizler 23 binlerce kamyonlar dolusu çöpten kurtarıldı. Türkiye, 2025’te 577 mavi bayraklı plajla dünyada üçüncüsü sırada mekan aldı.
EKONOMİYE 365 MİLYAR TL KATKI YAPTI
2017’den 2025 yılı sonuna kadar geçen aşamate, 36,1 milyon tonları kağıt-karton, 10,2 milyon tonları plastik, 3,5 milyon tonları cam, 9,6 milyon tonları metaller ile 30,6 milyon tonları tabii ve diğer geri kazanılabilir atık bulunmak üzere toplamı 90 milyon tonları atık, Bakanlıktan ortam lisansı saha işletmelerce işlenerek geri dönüşçeşitüldü ve devletleri ekonomisine 365 milyar lira yardım sağlandı. Toplanan atıklardan 54 milyon hanenin 1 senelik elektrik ihtiyacına eşkıymet 270 milyar kilovatsaat güç tasarrufu, İstanbul’un 2 senelik suyu tüketimine eşkıymet 2 trilyon litre suyu tasarrufu, Türkiye’deki hepsi vasıtaların 1 senelik yakıt tüketiminden daha fazlasına eşkıymet 60 milyar litre şişman tasarrufu, tahminen 55 binlerce top sahası büyüklüğünde tek saha atık depolar yeri tasarrufu edildi. Ayrıca, tasarıyle Türkiye’deki ormanların oran 7’sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve tahminen 36 milyon aracın senelik karbon salımına eşkıymet 180 milyon tonları sera gazı salımının da önüne geçildi.
53 ilde kullanımda
Sıfır Atık Hareketi’nin en eleştirel aşamalarından arasında biri olan Depozito Yönetim Sistemi, Ocak 2025’te Sakarya’da hayata geçirilen pilotlar uygulamanın ardından bugünden itibarıyla 53 ilde kullanımda. Şehirlerin değişik noktalarına yerleştirilen 834 adet depozito iade makinesi sayesinde ambalaj atıkları kaynağında değişik toplanıyor. Verilere göre, 13 Mart itibarıyla sisteme kayıtlı üye sayısı 117 bine yükseldi. Bugüne kadar iade edilen ambalaj sayısı 12,5 milyonu aştı, toplanan ambalajların oran 64’ünü PET, oran 31’ini cam, oran 5’ini ise alüminyum oluşturdu. Geri dönüşüme kazandırılan tahminen 200 tonları PET, 504 tonları bardak ve 11 tonları alüminyumdan tahminen 3 milyon lira direkt hammadde geliri elde edildi. Sistem ekonomik hasılat üretmenin yanı dizi güç tasarrufu, ithalatın azaltılması ve yepyeni iş alanlarının oluşmasına da temel hazırlıyor. Türkiye Çevre Ajansı, sistemin devletleri genelinde yaygınlaştırılmasıyla birlikteki 25 milyar ambalajın geri dönüşümü zincirine karışmış edilmesini hedefliyor. 25 milyar ambalajın sisteme kazandırılmasıyla ekonomiye tahminen 5,8 milyar lira tutarında direkt yardım sağlanması öngörülüyor.
Bu gidişe ‘dur’ diyelim
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü dolayısıyla NSosyal hesabından aktarımda bulundu. Emine Erdoğan, “Dünyada her arasında biri yıl, 5.8 trilyon kap yemeğe eşleri kıymet 2.3 milyar tonları gıda tüketilmeden kaybediliyor. Bu gidişata hep birlikteki ‘dur!’ diyelim” ifadesini kullandı.
Emine Erdoğan, New York’taki Türkevi’nin terasında 15 devletleri liderinin eşiyle tek araya gelmişti.
English (US) ·