The Economist'ten çok konuşulacak İran kapağı! 'Düşmanın hata yaparken asla müdahale etme'

MİLLİYET.COM.TR / ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve tek ayı geride bırakan savaş, mahalli tek çatışmanın ötesine geçerek çeşitlilik boyutlu tek krize dönüştü. Küresel dmanieri sarsan bu aşamate, Londra merkezli The Economist dergisinin oğullar sayısı ilgi çeken kapağıyla dünyası gündemine damga vurdu.

‘DÜŞMANIN YANLIŞ YAPARKEN ASLA MÜDAHALE ETME’

Son sayısında dergi, kapağına “Düşmanın yanlışlı yaparken daima karışma etme” sözlerini taşıyarak ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in görsellerini ekleyerek Trump yönetiminin İran politikasını zor tek dille eleştirdi.

Derginin analizinde, İran’a mukabil başlatılan savaşın girişta “rejimi zayıflatma ve atomik hedeflerini manileyerek Orta Doğu’yu dönüşçeşitme” vaadi taşıdığı vurgulandı.

‘HEDEF DÜNYA DÜZENİNİ DEĞİŞTİRMEK’

Ancak analizde, bu stratejinin yalnızca mahalli değil dünyası neticelar doğurmasının beklendiği ifadeleri edildi. Savaşın, yükselen kuvvet Çin’i versiyonu altına alarak dünyası düzenini da değiştirmeyi hedeflediği belirtilirken, ABD’nin şişman akışı üzerindeki kontrolünü kullanarak Çin’in kırılganlığını gözler önüne sereceği ve Washington’un ordu üstünlüğünü pekiştireceği kıymetlendirmesine mekan verildi.

‘CİDDİ BİR STRATEJİK YANLIŞ’

Dergi, Çin cephesinde ise bambaşka tek nazar açısının hakim olduğunu ortaya koydu. Çinli diplomatlar, danışmanlar, akademisyenler ve şimdiki ya da önceki ytesirlilerle yapılan görüşmelere dayandırılan analizde, neredeyseymiş hepsi kaynakların bu savaşı ABD açısından “ciddi tek stratejiklik yanlış” olarak gördüğü aktarıldı. Bu kıymetlendirmeye göre Pekin yönetimi, bilinçli biçimde geri planda kalmayı yeğleme ediyor.

NAPOLYON’UN SÖZÜ

Bu yaklaşımın geride ise tarihe uzanan tek stratejiklik prensip yatıyor. Eski Fransız İmparatoru Napolyon Bonapart’a atfedilen ve Austerlitz Savaşı sırasında dile getirildiği öne sürülen “Düşmanın yanlışlı yaparken daima karışma etme” sözü, Çinli şart alıcıların benimsediği anlayışı özetliyor.

‘SAVAŞ SANATI’NIN TEMEL PRENSİBİ

Derginin kapağında mekan verilen bu ifadeleri benzer zamanda, kadim Çinli stratejist Sun Tzu’nun “Savaş Sanatı”nda ortaya koyduğu ilköğretim prensiplerden birini yansıtıyor. Sun Tzu’ya göre savaşta en muazzam erdemlerden arasında biri sabır ve imkançılık: Rakibin öz kendine zarar vermesini intizar etmek, direkt müdahaleden aşağıya maliyetli ve daha tesirli tek metot.

“Zafer kazanmanın en iyice yolu, düşmanın yanlışsını intizar etmektir” anlayışının binlerce yıllar öncesine dayandığına ilgi çekilen analizde, bu stratejinin yalnızca savaşı alanlarında değil, siyaset, diplomasi ve iktisat gibi alanlarda da geçerliliğini koruduğu vurgulandı.

‘EN BÜYÜK ZAFER SAVAŞMADAN KAZANILAN ZAFERDİR’

Uzmanlara göre The Economist’in kapağı, bu kadim yaklaşımı günümüz jeopolitiğine uyarlayarak çarpıcı tek ileti veriyor: Düşmanın öz yanlışlarıyla zayıflamasını izlemek, ona direkt saldırmaktan daha akıllıca olabilir. Çünkü yanlışlı yapan tek düşman, çoğu zamanlar öz kendini yenilgiye sürükler, erkenden karışma ise bu yanlışların düzeltilmesine yolda açabilir.

Aktarılana göre derginin dip metninde yankılanan ilköğretim düşünce ise şu: En muazzam zafer, savaşmadan kazanılan zaferdir.