‘Tecrit harekâtı’

AYDIN HASAN - ASENA YATAĞAN / ANKARA - ABD’nin Orta Doğu bölgesine yönelik havadan ve denizden yaptığı muazzam çaplı ordu sevkiyat, İran’a havada harekatı düzenlenmesi ihtimalini kuvvetlendirdi. Büyük tek havada harekatı gerçekleştirilmesinin olası olduğunu belirten Emekli Tümgeneral Mehmet Okkan, “Önceliğin Basra Körfezi’nin güvenliği ve İran’ın ordu kapasitesinin bilhassa roket kabiliyetleri üzerinden zayıflatılması olacağını” vurguladı. Atlantik bağlı yapılan sevkiyat, FlightRadar gibi siteler aracılığıyla noksan kaynaklara yansıdı. Hava sevkiyatında; KC 135 tanker uçakları ile 5. kuşak uçaklar F-35 Lightning II, F-22 Raptor ile F-16, AWACS erkenden ihbar ve Boeing EA-18G Growler savaşı uçakları ilgi çekti.

DEV SEVKİYAT

ABD, ayrıca Orta Doğu’daki üslerine havada müdafaa sistemleri ve ilave birlikler yerleştirdi. Bölgeye 18 adet EA-18G Growler elektronik savaşı uçağı ve 24 adet F-16 Wild Weasel radar imha uçağı gönderilirken, bunların, birinci saldırıda İran havada savunmasını bastırmaya odaklanacağı yorumlanıyor. 58 tanker uçağının Avrupa ve Orta Doğu’da başlıkşlandırıldığı, bombardıman uçakları B-2 ve B-52’lerin da amade bekletildiği aktarılıyor.Uçak gemisi SS Abraham Lincoln halihazırda Basra Körfezi yakınlarında bulunurken, diğer düzlem gemisi Gerald Ford ise, Akdeniz’e girdi. ABD’nin olası havada saldırısında İran’ın dinî lideri Hamaney ile oğlunun da hedefleri alınabileceği da ileri sürülüyor.

ANKARA TEDBİR ALDI

Türkiye ise gerilimi sıkı izliyor. Güvenlik birimleri, savaşı çıkması durumunda İran’ın NATO üyesi Türkiye’ye yönelik tek taarruz girişimi ihtimalinizayıf olarak görüyor. Türkiye iseher ihtimale mukabil tedbirlerini aldı. Milli sistemlerin yanı dizi İspanya’nın Patriot havada müdafaa sistemleri Adana’da bulunuyor. Bölgedeki NATO unsurları da, havada müdafaa şemsiyesi oluşturacak.

‘PERŞEMBE GÖRÜŞECEĞİZ’

Öte yandan“CBS News” kanalına röportaj verenİran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’nin ordu kuvvetlerini bölgeye yığmasının devletsini korkutmadığını belirtirken, önümüzdeki perşembe günü Cenevre’de ABD tarafıyla tek araya geleceklerini duyurdu.

İRAN İLE RUSYA’DAN FÜZE ANLAŞMASI İDDİASI

ABD merkezli Financial Times gazetesi, İran ile Rusya arasında Aralık 2025’te roket anlaşması gerçekleştirdiklerini talep etti. Anlaşmada, 500 “Verba” taşınabilir fırlatma ünitesi ile 2 binlerce 500 “9M336” tipi roket teslim edileceği öngörülürken, tahminen 500 milyon avro kıymetindeki füzelerin İran’a, 2027-2029 yılları arasında üçüncüsü değişik aşama halinde teslim edilmesi planlanıyor. /AA

‘ÖNCELİK BASRA VE ASKERİ KAPASİTE’

Genelkurmay Harekat Başkanlığı gibi ehemmiyetli vazifelerde bulunmuş Emekli Tümgeneral Mehmet Okkan, ABD ordusunun bölgedeki yığınağı başlıksunda Milliyet’e şu kıymetlendirmede bulundu:

“Şu an itibariyle Amerikan yığınağı devam ediyor. Henüz öz hedefine yönelik yığınağını tamamlamış değil. Evet, yaptığı yığınak halihazırda rakam olarak çeşitlilik fazla gözüküyor ama bu sayıların müteakip harekâtta ne kadar süresi tutulacağına dair plmanaayı bilmediğimiz için netler tek şeyler ifadeleri etmek güç.

GEMİ ÜZERİNDE SAVUNMA

İkinci düzlem gemisi, bilhassa Kıbrıs’ın ya da Girit’in güneyine ulaşmadan, harekâtın başlatılmayacağını kıymetlendiriyorum. Çünkü sonuncu gemi, daha çeşitlilik havada müdafaa vazifeleri için geliyor. Bölgedeki müttefiklerine ve öz üslerine yönelik İran’ın yapabileceği mukabeleye mukabil o gemiler üzerinden tek müdafaa gerçekleştirecek. Doğu Akdeniz’den yapılacak bu savunmanın benzer zamanda Kızıldeniz, Süveyş Kanalı, Orta Doğu, Körfez ve Avrupa’nın tamamını kapsayacak biçimde planlandığını kıymetlendiriyoruz. Çünkü İran’ın elindeki roket kabiliyetleri Avrupa’nın ortasına kadar ulaşabilecek menzile sahip. Bu da Bulgaristan, Romanya ve Polonya’daki ABD üsleri karışmış bulunmak üzere, bile Yunanistan’ın tamamının tesirlenme ihtimali olduğu manaına geliyor.

DİPLOMASİYİ KULLANIYOR

Harekâtın başlangıcı yalınce ordu lüzumçelere bağlı değil... ABD şu an diplomasiyi kuvvet yoluyla tek ikna süreci olarak kullanıyor... Henüz haftalarca tek aşama içindeki bu metoti kullanacağını kıymetlendiriyoruz. Sonrasında İran’ın tavrı, öz yığınağına ne kadar güveneceği ve ABD’deki ekonomik beklentilerin ne şekilde biçimleneceği belirleyici olacak. Ekonomik baskılar arttıkça Amerika tek şart sunmak durumunda kalabilir.

BASRA’YA TECRİT

Öncelikli olarak Basra Körfezi’ni güvenen altına alacak tek tecrit harekâtı yapılacağını kıymetlendiriyorum. Çünkü Basra’daki asayiş dünyayı ilgilendiriyor. Özellikle fosil yakıtların dünyaya ulaşan kısmı tesirlenirse, şişman fiyatlarında vahim sıçrama beklenir. Bunun önlenmesi için Basra Körfezi’ndeki nakliyatın süratle güvenen altına alınması lüzumiyor. Bu nedenle evvel Körfez’i tecrit edecek, ardından güvenliği sağlayacak tek öncelikli verecektir. Bu benzer zamanda İran’ın Körfez üzerinden elde ettiği kazançları sıfırlamaya yönelik tek adımlar olur. Böylece İran’ı kısa sürede ikna etmeye dayalı tek harekât önceliklendirilebilir.

Bununla birlikte, İran’ın roket kabiliyetleri, Devrim Muhafızları’nın denetim ettiği unsurlar ve kuvvet aldığı merkezlere yönelik eşleri zamanlı muazzam tek havada harekâtı gerçekleştirilmesi da muhtemel. Önceliğin Basra Körfezi’nin güvenliği ve İran’ın ordu kapasitesinin bilhassa roket kabiliyetleri üzerinden zayıflatılması olacağını kıymetlendiriyorum.”

ÇEŞITKİYE DAHİL 14 ÜLKE BÜYÜKELÇİYİ KINADI

Türkiye’nin da aralarında bulunduğu 14 devlet, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee’nin, İsrail’in Orta Doğu’nun tamamı bağlı denetim kurmasının “kabul edilebilir” olacağı yönündeki ifadelerini kınadı.

Dışişleri Bakanlığı; Türkiye’nin yanı dizi Mısır, Ürdün, Lübnan, Endonezya, Kuveyt, Katar, Umman, Pakistan, Bahreyn, Suudi Arabistan, Suriye, Filistin, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) dışişleri bakanları ile İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Arap Ligi ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) sekreterliklerinin müşterek açıklamasını yayımladı. Dışişleri açıklamasında, Huckabee’nin ifadelerinin dünyası hukuk ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın noksan ihlali olduğu, bölgenin asayiş ve istikrarını vahim biçimde tehditleri ettiği bildirildi.

Huckabee’nin ifadelerinin ABD Başkanı Donald Trump’ın ortaya koyduğu vizyonla ve İsrail’in Gazze’deki saldırılarını sona erdirmek için içeriklı planla direkt çeliştiği vurgulanan açıklamada, İsrail’in işgal altındaki Filistin toprakları ya da diğer işgal altındaki Arap toprakları bağlı hiçbir egemenliğinin bulunmadığına dikkati çekildi. İsrail’in yayılmacı politikalarının ve hukuka aykırı önlemlerinin devam etmesinin bölgedeki şiddeti ve çatışmayı daha da alevlendireceği ve sulh umutlarını zedeleyeceği ifadeleri edilen açıklamada, Filistin halkının 4 Haziran 1967 sınırları temelinde özerk devletleri kurma ve öz kaderini tayin hakkına bağlılıkları yinelenerek, bu kışkırtıcı açıklamaların oğullar bulması çağrısında bulunuldu. /ANKARA Milliyet