TCMB Başkanı Karahan'dan dezenflasyon mesajı

Karahan, Körfez bölgesindeki savaşın Türkiye ekonomisi ve piyasalara tesirleri ile alınan tedbirlere ilişkin kıymetlendirmede bulundu.

Gelişmelerin enflasyondan büyümeye, enerjiden ticarete, cari açıktan turizme kadar çeşitlilik alanlarda tesirsini gösterdiğine dikkati çeken Karahan, kendilerinin da enflasyonist tesirleri azaltıcı önlemler aldıklarını söyledi.

Karahan, bu içerikda, çoğalan güç fiyatlarına mukabil uygulamaya alınan eşel mobil sisteminin enflasyonist tesiryi düşürdüğünü bildirdi.

Artan belirsizliğin yatırım iştahı ve hususi harcama bağlı da tesirlerinin olacağını vurgulayan Karahan, cari dengedeki olası bozulmanın yönetilebilir seviyede kalmasını beklediklerini dile getirdi.

"VADESİ GELDİĞİNDE ALTINLAR REZERVLERİMİZE DÖNECEK"

Karahan, döviz likiditesinin yardımlenmesi lüzumen dehemmiyetlerde altın kaynaklı prosedürlerin kullanılmasının oğullar seviye tabii tek yeğleme olduğunu ifadeleri ederek, "İşlemlerin ehemmiyetli tek kısmı vadeli altın-döviz takası niteliğinde diğer vadesi geldiğinde vaat başlıksu altınlar yeniden rezervlerimize geri dönecek." diye başlıkştu.

Bankaların Merkez Bankası ile swap prosedürlerine yeniden yöneldiği malumatsini veren Karahan, "Bu durum, sistemde tek döviz likiditesi sıkıntısı olmadığını ve uyguladığımız kur rejiminin sıhhatli tek biçimde işlediğini gösteriyor." kıymetlendirmesinde bulundu.

İzledikleri proaktif, esnek ve kontrollü yaklaşıma aksan yapan Karahan, amacın bedel istikrarını yardımleyerek mali istikrarı kuvvetlendirmek olduğunu kaydetti.

"GELİŞMELERİN ENFLASYONİST ETKİLERİNİ SINIRLAMAK İÇİN LÜZUMEN SIKILIĞI SAĞLAYACAĞIZ"

Merkez Bankası Başkanı Karahan, suallarımıza şu yanıtları verdi:

SUAL: Bölgemizde yaşanan savaşın nedenler olduğu şişman ve güç fiyatlarındaki artış Türkiye'de enflasyonu ne şekilde tesirliyor? Kısa ve vasat vadeye ilişkin Merkez Bankasının hesaplamaları ne gösteriyor?

YANIT: Yaşanan savaşı güç fiyatlarında belirgin tek yükselişe yolda açtı. Bu şart şişirme bağlı bedel kaynaklı versiyonu yaratıyor. Enerji fiyatlarının direkt tesirlerinin yanında değişik sektörlerde dolaylı enflasyonist tesirlerini da görebiliriz. Yaptığımız analizler, şişman fiyatlarında oran 10'luk devamlı tek artışın müşteri enflasyonunu tek sene içindeki tahminen 1,1 puan artırdığını gösteriyor. Uygulamaya başlıklan eşel mobil sistemi bu tesirnin müşteri fiyatlarına yansımasını ehemmiyetli ölçüde sınırlıyor. Hesaplamalarımıza göre eşel mobil sistemi şişman fiyatlarının şişirme üzerindeki tesirsini üçte bire düşürüyor. Savaşın vasat vadede, şişirme bağlı hem arz hem da istek yönlü tesirleri olacak. Maliyet ve tedarikleri yönlü aksamalar halihazırda arz yönlü versiyonu oluşturmaya başladı. Talep yönlü tesirler ise bu aşamate izlenecek dahili ve harici politikalara bağlı olarak biçimlenecek. Şu esas kadar vakit kaybetmeden enflasyonist tesirleri azaltıcı önlemleri aldık. Mevcut durumda savaşın gidişatı belirsizliğini sürdürüyor. Gelişmelerin beklentiler ve fiyatlama davranışları üzerinden enflasyonist tesirlerini sınırlamak için lüzumen sıkılığı sağlayacağız.

"CARİ DENGEDEKİ OLASI BOZULMANIN YÖNETİLEBİLİR SEVİYEDE OLACAĞINI DÜŞÜNÜYORUZ"

SUAL: Savaş Türkiye'nin gelişme ve cari noksan dinamiklerini ne şekilde tesirledi? Tahminleriniz ne kadar değişti?

YANIT: Artan güç maliyetleri, harici belirsizlikler ve bunların neticesinde harici talepte oluşabilecek zayıflamanın ekonomik aktivite bağlı aşağıya yönlü tek versiyonu oluşturmasını bekliyoruz. Artan belirsizliğin yatırım iştahı ve hususi harcama bağlı da tesirsi olacak. Yaptığımız analizler, şişman fiyatlarında oran 10 düzeyindeki arz yönlü tek artışın gelişme oranında tek senelik dehemmiyetde 0,4 ila 0,7 puan gerilemeye nedenler olduğuna hatırlatma ediyor. Son dehemmiyet gelişmeleri cari dengeyi güç ve güç dışı kalemler üzerinden değişik tesirleyecek. Analizlerimiz, şişman fiyatlarında 10 dolarlık artışın tek senelik netler güç dengesinde tahminen 3 ila 4 milyar dolarlık bozulmaya nedenler olduğunu gösteriyor. Doğal gaz ithalat fiyatlarında da bununla uyumlu tek artış olması durumunda tesir 5 milyar dolara kadar çıkabiliyor.

Enerji dışı kalemlere ileriki olursak dünyası talepte oluşabilecek tek zayıflamanın ihracat ve turizm üzerinden cari açığı artırıcı tesirleri olacağını söyleyebiliriz. Bununla birlikteki ekonomik aktivitede gerçekleşecek soğuma ticaretleri dengesini pozitif yönde tesirleyecek. Mevcut durumda cari açığın seviyesi önemli ortalamasının altında. Son gelişmelerle ortaya çıkabilecek cari dengedeki olası bozulmanın yönetilebilir tek seviyede olacağını düşünüyoruz.

"DEZENFLASYON SÜRECİNİN DEVAMI İÇİN LÜZUMEN SIKILIĞI SAĞLAMAKTA HÜKÜMLIYIZ"

SUAL: Son dehemmiyetde rezervlerde tek gerileme görülüyor. Yabancı çıkışıyla birlikteki kur rejiminde tek değişimi yapmayı düşünüyor musunuz?

YANIT: Para politikası metninde açıkladığımız gibi şimdiki kur rejimini 2026 yılında da sürdüreceğiz. Gelişmekte olan devletlerden bu dehemmiyetde başkent çıkışları oldu. Bu duruma her arasında biri devlet, şişirme görünümü üzerindeki tesirlerini dikkate alarak değişik biçimde yanıt veriyor. Rezervler üzerindeki baskı, dünyası riskler iştahındaki değişimlerin olağan tek sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Biz da bu riskten kaçınma davranışının şişirme görünümü üzerindeki tesirlerini sınırlayıcı yönde önlemlerimizi alıyoruz. Savaşın ortaya çıkmasıyla birlikteki üstleri banttan fonlamaya geçtik. Bu dehemmiyetde yurt içi yerleşiklerle Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım prosedürlerine başladık. Bunun yanında tahvil alımlarımızı öne çekerek para piyasası fonlarında da olası tek çıkışın önüne geçtik. Bu önlemler yurt içi piyasalarda Türk lirasının cazibesini korudu. Bu dehemmiyetde yurt içinde, düşen altın fiyatlarına bağlı olarak kısıtlı düzeyde altın ve döviz talebi oluşsa da evvelki dehemmiyetlerdeki stresli dehemmiyetlerine kıyasla yurt içi yerleşiklerin döviz talebi kısıtlı oldu. Bir kez daha belirtmek isterim ki enflasyonla mücadelemizi negatif tesirleyen dışsal tek durumla mukabil karşıyayız. Dezenflasyon sürecinin devamı için lüzumen sıkılığı sağlamakta hükümlıyız.

"YAPTIĞIMIZ İŞLEMLER, DÖVİZ POZİSYONUMUZU KUVVETLENDİRMEYE YÖNELİK"

SUAL: Sayın Başkan, kamuoyunda çokça tartışılan diğer tek başlıkları da rezerv politikanız. Rezervlerden altın satışı yapıldığı başlıkşuluyor. Döviz karşılığı Türk lirası swap prosedürleri da seçeneklerden biri. Bu aşamate bilhassa rezerv politikanızın sürdürülebilirliğine dair yorumlar var. Bu başlıkda ne düşünüyorsunuz?

YANIT: Rezerv tutmamızın ilköğretim amacı, para ve kur politikalarına olan güveni kuvvetlendirmek, dünyası ya da jeopolitik gelişmelerin olası negatif tesirlerine mukabil ekonomimizi muhafaza etmek. Yıllar içindeki altın rezervlerimizi artırdık. 2016 yılında 377 tonları olan altın rezervlerimiz ikisi katına çıktı. Mart 2026 itibarıyla altın rezervlerimizin toplamı rezerv içindeki payı oran 60'ı aştı. Dolayısıyla döviz likiditesinin yardımlenmesi lüzumen dehemmiyetlerde altın kaynaklı prosedürlerin kullanılması oğullar seviye tabii tek tercih. Altının rezervler içindeki çoğalan payı mali sistemimizde altının oynadığı görev ile sıkı ilişkili. Zorunlu karşılık içerikında bankalar altın tesis edebiliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığımızın ihraç ettiği altına dayalı tahviller da bankacılık sisteminin ehemmiyetli tek parçası. Bu şart altının da likidite yönetimi içerikında kullanılmasını güçunlu kılıyor. Swap, likidite yönetiminde en yaygınlaşan kullanılan vasıtalardan biri. Biz da değişik çeşitde swap prosedürleri ile mali sistemin likiditesini yönetiyoruz. Lokasyon swap prosedürleri ile yurt içindeki altını dünyası piyasalarda kullanıyoruz. Benzer biçimde oğullar dehemmiyetde yaptığımız döviz karşılığı altın swap prosedürleriyle da döviz likiditemizi kuvvetlendiriyoruz. Yakın dehemmiyetde tek miktar altınımızı döviz karşılığı altın swap için kullandık. Bunun dışında tek miktar altın satışı da gerçekleştirdik. Bu noktada vurguladı isterim ki orta bankacılığında bu çeşit prosedürleri ticari tek kar-zarar perspektifiyle kıymetlendirmek doğrusu değil. Bizim önceliğimiz mali denge ve siyaset tesirnliği. Bu içerikda yaptığımız prosedürler, döviz pozisyonumuzu kuvvetlendirmeye yönelik.

"PROAKTİF, ESNEK VE KONTROLLÜ BİR YAKLAŞIM İZLİYORUZ"

Ayrıca bu prosedürlerin ehemmiyetli tek kısmı vadeli altın-döviz takası niteliğinde. Yani vadesi geldiğinde vaat başlıksu altınlar yeniden rezervlerimize geri dönecek. Altın dışında bankalarla döviz karşılığı Türk lirası swap prosedürleri da yapabiliyoruz. Son dehemmiyetde dışülke ile yapılan swap prosedürlerinin azalmasıyla bankacılık sisteminde döviz likiditesinin arttığı, buna karşılık Türk lirası fonlama ihtiyacının yükseldiği tek tablo vaat başlıksu. Bankalar Merkez Bankasıyla olan swap prosedürlerini yeniden istek etmeye başladılar. Biz da yeniden döviz karşılığı Türk lirası swap prosedürlerine girişmek üzere hazırlıklarımızı yaptık. Bankaların Merkez Bankası ile swap prosedürlerine yeniden yönelmesi sistemde tek döviz likiditesi sıkıntısı olmadığını ve uyguladığımız kur rejiminin sıhhatli tek biçimde işlediğini gösteriyor. Tüm bu prosedürleri likidite yönetimimizin tek parçası olarak kıymetlendiriyoruz. İşlemlerin vadesi ve hacmi bizim kontrolümüz altında. Şartların gelişimine göre yöntem hacmini artırabilir ya da değişen piyasa koşulları ile azaltabiliriz.

Özetle, rezerv yönetimi ve likidite vasıtalarımız başlıksunda proaktif, esnek ve kontrollü tek yaklaşım izliyoruz. Tüm adımlarımızın amacı bedel istikrarını yardımlemek ve mali istikrarı kuvvetlendirmek.