1 hafta önce
10
HABER MERKEZİ/ Sıfır Atık Vakfı tarafından 11 Mart 2026 tarihinde düzenlenen iftar programında, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş; Vakfın şimdiki faaliyetleri ve tasarıleri, 9-20 Kasım’da Türkiye’de düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) yönelik çalışmalar ve hazırlanma süreci ile havada ve sıfır atık gündemine dair kıymetlendirmelerde bulundu:
COP31 SÜRECİNDE SIFIR ATIK ÇEVRE VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇALIŞTAYLARI
"Onursal Başkanımız Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin vizyonu ve himayelerinde Sıfır Atık Vakfı olarak illerde çalıştaylar ve konferanslar düzenliyoruz. 81 ilde devamlı tasarıler etmek istiyoruz. Çalıştaylarla vatandaşlarımızın reaksiyonlarını ölçüyoruz. Eksikler neler bunları ortaya çıkarıp hal geliştiriyoruz. Çalıştaylar içerikında Rize’de Atıksız Yaylalar Projesi’ni başlattık. Bu sene itibarıyla yaylalarda atık görmemeyi umuyoruz. Muğla’daki çalışmalarımızın sonucunda Azmak Nehri’nde tekneleri elektrikliye döndürme hükümı aldık.
“İSRAFSIZ RAMAZAN SOFRALARI” TASARISİ
Sofraya yemeyeceğimiz ürünleri koymuyoruz. Mümkün olduğunca atığın önüne geçmeye çalışıyoruz. Bugün dünyada en çeşitlilik tartışılan başlıklardan arasında biri data merkezlerinin ne kadar suyu tükettiği bununla birlikte öbür taraftan yılda 8 milyon insanımızı bizler açlık ve susuzluğa bağlı sebeplerden kaybediyoruz. İyi yemekler yiyelim evetle ama ramazan sofralarında masaya başlıklan reçeldir, baldır, çoğu çöpe gidiyor. Biz da diyoruz ki bunu koymayın.
8 Mart’ta İsrafsız Ramazan Sofraları tasarısi içerikında Afyonkarahisar’da Eber Gölü’nde kurumları tek araya getirdik. Tarım ve Orman Bakan Yardımcımız Sayın Ahmet Bağcı, Afyonkarahisar Valimiz Sayın Naci Aktaş’ın da teşrif ettiği buluşma ile 3 yıllar içindeki Eber Gölü’nü kurtarma hedefiyle planımızı yaptık. Vatandaşımızın yaşam kalitesini yaşadığı yerde yükseltmemiz lazım. Eber Gölü’nde 145 değişik kuş çeşitü var. Sultandağı ve Emirdağ arasında göl, muazzamlığı peyzaj var. Doğal güzellikleri insanlara anlatıp oraları rehabilite edersek oradaki yaşayan insanların yaşam kalitesi da artacak.
Sıfır Atık Vakfı olarak çalışmalarımızda en ehemmiyetli paydaşımız basınımız. Dijital mecralar olmasa bizler bu aşamate ne vatandaşı koruyabilir ne da vatandaşı duyabiliriz.
COP31 HAZIRLIKLARI: AÇLIK EN EHEMMIYETLİ GÜNDEM MADDESİ OLMALI
COP organizasyonlarında tek Blue Zone, tek da Green Zone var. Blue Zone devletlerin tartışmalarını yönettiği kısım. Green Zone ise devletleri dışı aktörlerin alanı. Biz oradaki daha aktifiz. Biz köyleri geziyor anlatıyoruz. İklimle alakalı hayatınızdaki değişiklikler neler? Şehirlerde sualnleri dinliyoruz. Yaylalarda tasarılere başlangıçlar veriyoruz. COP31 Dijital Koordinasyon Merkezi’ni açtık. 197 devletden talepleri, misalleri topluyoruz. Bunları COP31’de masaya sunacağız. COP süresince alınacak hükümların halkta karşılığı olmalı. Alınan hükümların ve başlıkların toplumların gerçekliğiyle bağdaşması lazım. Açlık toplumların en ehemmiyetli başlıksudur diyorum ben. COP’un esas ajanda maddelerinden arasında biri açlık olmalı dedim. Ankara’nın nüfusu 6 milyon. Her yıllar bizler Ankara nüfusundan fazla insanı suyu bulamıyor, besin bulamıyor diye kaybediyoruz. Dünya bu noktadayken bizim başlıkştuğumuz bu başlıklar karşılıksız çek gibi. Vatandaşa bunu medya olarak anlatmamız lazım. Bizim vatandaşımız merhametli, bir vatandaşımıza güveniyorum. Bilirse vatandaşımız meselelere ilave ilgi eder. Vakfımızın Onursal Başkanı Emine Erdoğan Hanımefendi, BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanlığı’nı yürütüyor. Sıfır Atık Vakfı olarak BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanlığı’nın sekreterya vazifeini da yürütüyoruz.
TEK KULLANIMLIK PLASTİKLERİ KALDIRMAYA YÖNELİK ÇALIŞMA
Ben Sıfır Atık Vakfı Başkanı olarak vatandaşa sentetik kullanmayın diyorum. Herkes haftada tek itibar kartı büyüklüğünde sentetik yutuyor. Havada da tutunabiliyor plastik. Anne karnındaki çocukların kanında mikroplastiğe rastlandı. 2050 yılı ve sonrasında denizlerde balıktan çeşitlilik plastiğin olması öngörülüyor.
Şu anda ortaya çıkan sentetik atığının oran 70’i otel, lokanta gibi işletmeler kaynaklı, oran 30’u yurttaş kaynaklı.
DEPOZİTO YÖNETİM SİSTEMİ
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca Depozito Yönetim Sistemi hayata geçirildi. Ürünlerde hususi bandroller var, depozito işareti manaına geliyor. Bakanlığımız alet koyacak, yurttaş makinaya sentetik ambalajı attığında kartına para yüklenecek. Sakarya pilotlar il seçildi. Bu yaygınlaştırılabilirse netice alınır. Şu anda hepsi ambalajlara barkod başlıkluyor. Bunu Darphane basıyor.
“VATANDAŞIN TERMOS ALIŞKANLIĞI ARTMALI”
Dünyanın çoğu devletsinde insanlar termosu alışkanlık haline getirmiş. Biz Sıfır Atık Vakfı olarak termos vermeye hazırız. Vatandaş öz termosuna suyunu koysun. 8 milyardan 2 milyar insanı birikim yapsa günde 2-3 milyar evcil hayvanlar şişe tasarrufu yapacağız.
“FAST FOOD ZİNCİRLERİNE YÖNELİK ÖNERİMİZ OLACAK”
Fast yiyecekler zincirlerine yönelik önerimiz olacak. Biyobozunur tek mahsul var. Nişastadan yapılıyor ama maliyeti yüksek. Vergi avantajı ile motive edilmesini önceliyoruz biz. Kamuoyunda bizler plastiğe mukabil istemsizlik oluşturabilirsek o zamanlar yurttaş da istek eder. “Biyobozunur kullanan kahveyi alacağım” der.
“SU STRESİ ALTINDAYIZ, BİR AN ÖNCE PLANLI TARIMA GEÇMELİYİZ”
Türkiye suyu stresi altında. Sınırdan çıkın Irak, İran suyu yok. Denizden arıtılan suyu çeşitlilik pahalı. Avrupa’nın ABD’nin suyu sıkıntısı yok. ABD suyu zengini devletleri ama bizler suyu fakiri devletyiz. “İstanbul’da bu yıllar sular yetecek mi?” diye her arasında biri sene tartışıyoruz. Vatandaş kırsalda suyu bilinçsizce tüketiyor. Türkiye’de tatlılık suyu miktarının oran 70’i zirai sulamada kullanılıyor. Bunları modern sitemlerle oran 30’a çekebiliriz. Suyun olmadığı yerdesiniz ama çeşitlilik suyu isteyen çeltik ekiyorsunuz. Vatandaş diyor ki; “Bu yıllar pancar çeşitlilik para kazandırdı, pancar ekeyim.” Bu yanlış. Suya malik çıkmak güçundayız ve bunu vatandaşa aktarmak güçundayız. Gittiğimiz yerlerde bizler vatandaşlarımıza anlatıyoruz.
EĞİTİM VE ÖĞRETİMDE SIFIR ATIK
Sıfır atık başlıksunu Milli Eğitim Bakanlığı müfredatına koyduk. İlkokulda, liselerde sıfır atık anlatılıyor. 15 seneye kadar tesirlerini alırız ama 15 senemiz olmayabilir. Plastik krizi insanoğlu sağlığını çeşitlilik tesirliyor. TÜİK’le birlikteki Sıfır Atık Veri Merkezi kurduk. İTÜ’de Sıfır Atık Enstitüsü kurduk. 15 yıllar içindeki bu şuur artacak ve külçeşit haline gelecek. Bütüncül olarak bu başlıkyu ele aldığımızda iyice neticelar alabiliyoruz. Eber Gölü ile ilgili 3 yıla ihtiyacımız var ama sıfır atıkla ilgili 15 yıla ihtiyacımız var. Farkındalığı oluşturabilirsek işte gerçeği neticelar alacağız.
“ATIK AYRIŞTIRMA BAŞLIKSUNDA ÇABUK DEĞİŞİKLİKLER YAPILAMIYOR”
Evlerde yurttaş bardak atığı, sentetik atığı, tabii atığı değişik kutuya koyuyor bununla birlikte bunu atacak konteyner bulamıyor. Vatandaşlara ayrıştırın dediğimizde, “Nereye atacağım?” sualsu ortaya çıkıyor. Çöp başlıksu belediyelerin para kazandığı tek alan, oradaki da çabuk değişiklikler yapamıyorlar. Bakanlık hayır oluyor.
“TARIMI POPÜLER HALE GETİRMEMİZ LAZIM”
İnsanlar birer ikişer dönüm tarlaları bölmüşler, konteyner koymuşlar ve araziler hobi bahçesi olmuş. Biz tek yandan domatesin fiyatını düşüremiyoruz diğer yandan en kaliteli tarım alanlarını heba ediyoruz. Tarım arazisinin üzerine konteyner normal olan şartlarda koyamazsınız, tarım yapmanız lazım. Köyleri kooperatif şeklinde birleştirelim da istiyoruz. Köylerdeki refahlı seviyesini yükseltebilirsek bizler vatandaşın yaşam kalitesini yükseltebiliriz. Köyden kopmasınlar istiyoruz. Tarımı tek biçimde tanınmış hale getirmemiz lazım.
“COP31 YEŞİL DÖNÜŞÜM İÇİN BİR FIRSAT”
Biz Sıfır Atık Vakfı olarak ortam alanında çalışmalar yürütecek arkadaşlar arıyoruz bununla birlikte bulamıyoruz. Bir yanda işsizlik var bununla birlikte tek yanda da yeterli kadro yok. Sıfır Atık Vakfı olarak atıkla ilgili bilinç işimizin oran 5’i falan. Çalışma alanlarımızda akademi kısmı var, suyu kısmı var. COP31 süreci yeşil dönüşümü için tek imkan. Sanayi Bakanlığımızla tek protokol imzaladık. Bugün İstanbul Sanayi Odası’nı ziyaretleri ettim. Sanayicilerimizi motive etmek istiyoruz. Vatandaşın talepleri devlete direkt ve tesirli ulaşmadığında karşılık bulmuyor.
“KAĞIT TOPLAYICILARIN ÇOCUKLARINA BURS PROGRAMIMIZ VAR”
Bizim tek hayır programımız var. Sadece evrak toplayıcılarının çocuklarına vereceğimiz tek hayır olacak. Çocuklar ortam mühendisi olsunlar istiyoruz. Düzgün tek yaşam kursunlar istiyoruz. Biz o insanların daha iyice şartlarda bu işi yapmasını istiyoruz. Ben onlarla ara ara görüşüyorum. İstanbul’da olduğumuz zamanlar vakıfta devamlı değişik gruplarla buluşmalarımız oluyor. Kadınlarla buluşuyoruz, azınlık grupları ile buluşuyoruz. Benim ilköğretim hedefim Anadolu’daki ailelerin çocuklarını eğitelim, dünyası vizyonu kazandıralım ve öz hayatlarını kazansınlar.
“KOZMETİK SEKTÖRÜYLE İLGİLİ AYRI BİR ÇALIŞMA YÜRÜTÜYORUZ”
Kozmetik sektörüyle ilgili değişik tek çalışmalar yürütüyoruz. Aldığımız deterjanların oran 70’i tuz. Sadece ağırlığı olsun diye koyuyorlar. Yüzde 30’u deterjan. Firmalar tek stratejiler geliştirmiş böylece satıyor. 10 kilodan 3 kiloya düşürürseniz vatandaşın gözü tatmin olmuyor. Kozmetikte da diğer ürünlerde da bu böyle. İçine boş lüzumsiz malzemeler koyuluyor ürünlerde. Vatandaşımızın da kullanımı manaında bilinç edinmesi lüzumiyor.
“GERİ DÖNÜŞÇEŞITÜLMÜŞ, İKİNCİ EL ÜRÜNLERİN KULLANILABİLECEĞİNİ ANLATMAYA ÇALIŞIYORUZ”
Vakıf binamızda tekstil atıklarından atölyeler yapıyoruz. Çocuklarımıza, gençlerimize bilinç yarattı istiyoruz. Geri dönüşçeşitülmüş ürünlerin da kullanabileceğini vatandaşlarımıza anlatmaya çalışıyoruz. ABD’de insanlar çeşitlilik varlıklılar bile olsa sonuncu el döşeme alıyor, giysi kullanıyorlar. Türkiye’de bu utanç kaynağı gibi algılanıyor.
“HİÇBİR ÇEVRE ORGANİZASYONU İRAN’A ATILAN BOMBALARA LAF SÖYLEMİYOR”
Hiçbir ortam organizasyonunun İran’a atılan bombalara laf söylediğini görmedim. Dünya böylece ikisi yüzlü tek düzende. COP’u bir tek imkan olarak görüyorum. 100 binlerce şahıs gelecek, 197 devletleri gelecek. Vermek istediğimiz iletiı dünyaya verebiliriz. Kendimizi iyice anlatabiliriz ama bu aşamate hepinizin bu sürece karışmış olmanız lazım."
English (US) ·