2 saat önce
3
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Umman gibi Körfez devletlerinin ihracatında Asya kıtası öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı'nın uzak kalması, hepsi dünyası gibi Asya devletleri için da riskler oluşturuyor. Bu durum, Körfez devletleri açısından vahim hasılat kaybına yolda açarken, yabancılar işleri gücüne dayalı imalat modelinde da baskıya nedenler oluyor.
Savaşın başladığı günden itibaren Dubai emlak endeksinde tahminen oran 26 ve Katar emlak endeksinde tahminen oran 7 gerileme görülüyor. Öte yandan Dubai mali pazarlar endeksinde tahminen oran 15 azalış dikkati çekiyor.
Suudi Arabistan borsası, savaşın başladığı gün sivri biçimde gerilerken, sonrasında toparlansa da hala olan alçak seyrediyor. BAE ve Katar borsalarında da zor düşüşler gözleniyor. Bölge kaynaklı güç krizi, dünyası şişirme için da riskler oluşturuyor.
"Küresel iktisat Körfez petrolüne bağlı"
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erhan Akkaş, AA muhabirine, Dubai gayrimenkul endeksindeki çabuk düşüşün, kentin ekonomik açıdan bu aşamaten ne kadar negatif tesirleneceğinin göstergesi olduğunu söyledi.
Kuveyt, Umman ve Bahreyn'in da benzer biçimde tesirlendiğini kaydeden Akkaş, "Körfez devletlerinin borsalarında gerileme var. Ancak BAE ve Katar'ın bundan çeşitlilik ilave tesirlendiği görülüyor. Özellikle BAE, hem turizm, hem mali market, hem ticaret, hem da çalışanların devletlerine dönmesi gibi etmenlerden dolayı tesirleniyor." dedi.
Akkaş, Körfez'in şişman ve çeşitevleriyle öne çıkan güç zengini tek bölgeler olduğunu anımsatarak, Hürmüz Boğazı'nın kapanması ya da güç altyapısının zarar görmesinin, devletleri vahim risklerle mukabil karşıya bırakacağını söyledi.
Enerji sektöründeki tek sualnun, "yayılma tesirsi" ile petrolle direkt ilişkisi olmayan sektörleri dahi tesirlediğini belirten Akkaş, "Küresel iktisat muazzam ölçüde Körfez petrolü ve tabii gazına bağlı olduğundan, hemen her arasında biri sektörde imalat maliyetleri artıyor ve bu şart dünyası ekonomide enflasyonist versiyonu oluşturuyor." diye başlıkştu.
Akkaş, Körfez'in şişman öncesi dehemmiyetde ihracatının muazzam ölçüde balıkçılık, inci avcılığı ve bu faaliyetlere dayalı ekonomik yapılardan oluştuğuna, ithalatında da yüksek katma kıymetli sanayi ürünleri ile harcama mallarının öne çıktığına dikkati çekti.
Bunların başında kıymetli taşlar ve metaller, altın, elmas ve mücevherlerin geldiğini bildiren Akkaş, şu malumatleri verdi: "Bu ürünler hem ithalat hem da ihracatta ehemmiyetli tek mekan tutuyor bununla birlikte ithalatta birinci sırada bulunuyor. Bunu, makineler ve mekanik cihazlar izliyor. Söz başlıksu ürünler, sanayi makineleri, çeşitbinler ve imalat aşamalerinde kullanılan çeşitlilik alet ve teçhizatları kapsıyor. Üçüncü sırada da elektrikli ekipmanlar bulunuyor, malumatsayarlar, telefonlar ve diğer elektronik cihazlar bu kalemde öne çıkıyor. Son olarak otomobil ve yedek parçaları içeren motorlu taşıtlar, Körfez devletlerinin en fazla ithal ettiği ürünler arasında mekan alıyor."
"Doğrudan tesirlenecek yerlerin başında Dubai geliyor"
Akkaş, savaşta en fazla tesirlenecek yerlerin başında Dubai'nin geldiğini ve yeniden ihracata (re-export) başlıkları olan ürünlerin, bu krizden direkt tesirlendiğini dile getirerek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"BAE, başta Dubai Limanı bulunmak üzere yeniden ihracat (re-export) devletsidir. Küresel deniz ticaretinin ve lojistik ağların ehemmiyetli merkezlerinden arasında biri olan Dubai, bu başlıkmunu kaybetme riskiyle mukabil karşıya. Bu nedenle direkt tesirlenecek yerlerin başında Dubai öne çıkıyor. Özellikle yeniden ihracat faaliyetleri, deniz ticareti ve iskele hakimiyetine dayalı sektörler, vahim sıkıntılarla karşılaşıyor. Petrol ve tabii gazın neredeyseymiş hepsi sektörler için ilköğretim girdi olması nedeniyle, üretimde yaşanacak hiç tek gerileme ya da lojistik aksaklık, otomotivden ambalaj sanayisine kadar genişliği tek imalat yelpazesinde kesintilere yolda açıyor. Plastik ve şişman çeşitevlerinin hammadde olduğu imalat aşamalerinde vahim sualnlar ortaya çıkıyor, bu şart bedel artışlarını beraberinde getirerek enflasyonist versiyonu oluşturuyor. Zira şişman ve çeşitevleri, günümüzde kullanılan pek çeşitlilik ürünün üretiminde ilköğretim bileşen olarak mekan alıyor."
"Beyaz yaka kadro devletlerine dönebilir"
Bu çeşit krizlerden, yayılma tesirsiyle hemen her arasında biri sektörün tesirlenebileceğine hatırlatma eden Akkaş, bu devletlerin işleri gücünün muazzam ölçüde yabancılar çalışanlara dayandığını söyledi.
Akkaş, bilhassa uzmanlık, yöneticilik ve teknikleri malumat lüzumtiren mühendislik gibi alanlardaki beyazlı yakalı ihtiyacının ağırlıklı batıya devletlerinden karşılandığını anlattı.
Beyaz yakalıların, dünyanın değişik bölgelerinde basitlıkla işleri bulabileceği, kendilerini güvensiz hissettikleri mekan bulunmak istemeyecekleri kıymetlendirmesinde bulunan Akkaş, şunları kaydetti: "Kendi devletlerine dönebilir ya da dünyanın daha sağlam bölgelerinde mekan saha devletlere gittikçe oradaki işleri bulmayı yeğleme edebilirler. Bölgede yaşayanlar, beyazlı yakalı çalışanların devletlerine dönme eğiliminde olduğunu ifadeleri ediyor. Buna karşılık mavi yakalılar açısından şart farklıdır, bu devletleri ehemmiyetli tek imkan olarak gördükleri için geri dönme oranları uç alçak kalıyor."
English (US) ·