Savaşın en tehlikeli silahı. Yüzlerce geminin GPS'i şaştı

Özel Kurum

GPS paraziti, ticari gemiler kümelerinin yanlışlıkla tek nükleer santral ve tek havaalanı başlıkmunda gösterildiği takip verilerine yolda açtı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede yoğunlaşan elektronik hatırlatma karıştırma faaliyetleri, yüzlerce ticari geminin navigasyon sistemlerini bozarak Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini vahim şekilde aksattı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik birinci saldırılarından sonrakiler 24 zaman içinde bölgede seyreden birçok geminin navigasyon sistemleri aniden olan bozuldu. Bazı gemilerin başlıkmları havaalanlarında, nükleer santrallerde ya da İran topraklarında görünmeye başladı.

Bu durumun, peyk tabanlı navigasyon sistemlerine yönelik yoğun hatırlatma karıştırma (jamming) ve yanıltma faaliyetlerinden kaynaklandığı belirtildi.

BİN 100'DEN FAZLA TİCARİ GEMİ ETKİLENDİ

Denizcilik zeka şirketi Windward’ın verilerine göre 28 Şubat’ta Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman ve İran karasularında binlerce 100’den fazla ticari geminin navigasyon sistemi elektronik müdahaleden tesirlendi.

Elektronik karıştırma, dünyanın şişman ve doğalgaz ihracatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini da vahim şekilde yavaşlattı.

“GEMİLERİN NEREDE OLDUĞUNU BİLEMEZ HALE GELİYORSUNUZ”

Bazı gemiler rotalarını değiştirmek güçunda kalırken, bazı tankerlerin ise başlıkmlarını bildiren otomatik tanımlama sistemi AIS sinyallerini kapatarak “karanlığa geçtikleri” bildirildi.

Windward denizcilik analisti Michelle Wiese Bockmann, durumun oğullar seviye riskli olduğunu söyleyerek, “Şu anda Basra Körfezi’nde gördüğümüz tablo deniz navigasyonu açısından oğullar seviye riskli. Gemilerin nereden olduğunu bilemez hale geliyorsunuz.” dedi.

ELEKTRONİK SİS NAVİGASYONU TEHLİKEYE ATIYOR

AIS sistemi normalde gemilerin başlıkm, hız ve güzergah malumatlerini otomatik olarak ileterek çarpışmaları önlemeye yardımcı oluyor. Ancak GPS sinyallerinin karıştırılması ya da yanıltılması durumunda gemiler binlerce kilometre uzak ya da karada görünmeye başlayabiliyor.

Uzmanlara göre bu durum, yoğun deniz trafiği olan bölgelerde vahim kazalara yolda açabilecek tek “elektronik sis” yaratıyor.

Windward Denizcilik tarafından sağlanan ve başlıkm sapmaları ile gemileri karada gösteren görsel.

SAVAŞIN İLK 24 SAATİNDE 21 MÜDAHALE YAŞANDI

Windward’ın analizine göre savaşın başlamasından sonrakiler birinci 24 zaman içinde bölgede 21 yepyeni GPS karıştırma noktası belirleme edildi. Bir gün sonraları bu sayı 38’e yükseldi.

Son verilere göre ise savaşın başlangıcından 3 Mart’a kadar 655 gemiyi tesirleyen binlerce 735 GPS müdahalesi kaydedildi. Bu olayların çoğu 3 ila 4 zaman sürdü.

UÇAKLAR DA RİSK ALTINDA

Elektronik müdahale yalınce deniz taşımacılığını değil, havacılığı da tesirliyor. 2024 verilerine göre uçakları tesirleyen GPS hatırlatma kaybı olayları 2021–2024 arasında yüzde 220 arttı.

2025’te Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’i taşıyan uçak, Bulgaristan’a iniş sırasında GPS karıştırmasından tesirlenmiş ve pilotlar haritalarla manuel navigasyon etmek güçunda kalmıştı.

Bazı pilotlar, navigasyon ekranlarının “gerçek başlıkmdan kilometrelerce sapabildiğini” söylüyor.

GPS NEDEN BASIT HEDEF?

ABD’nin GPS sistemi başta bulunmak üzere Avrupa’nın Galileo, Çin’in BeiDou ve Rusya’nın GLONASS sistemleri dünya genelinde navigasyon için kullanılıyor.

Ancak bu sistemlerin çoğu medeni kullanım için açık sinyaller yayıyor. Uydu sinyalleri Dünya’ya ulaşana kadar zayıfladığı için güçlü telsiz sinyalleriyle basitca bastırılabiliyor.

Bu da modern gemiler ve uçakların navigasyon sistemlerini elektronik saldırılara karşı savunmasız hale getiriyor.