1 ay önce
13
Evrin Güvendik - TBMM Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu dün Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında, raporu oylamak üzere oğullar toplantısını gerçekleştirdi. 50 heyet üyesinin hepsi kadro amade bulunduğu toplantıda bildiri oyları çokluğuyla giriş edildi. Rapor Meclis Başkanlığı’na sunulacak, ardından da raporda mekan saha öneriler doğrultusunda sürecin hukuki altyapısı için kanuni düzenlemeler hazırlanacak.
İlginizi Çekebilir‘Tarihi tek dehemmiyet’
Kurtulmuş, açış başlıkşmasında “Bugün terörü meselesinde tarihî tek dehemmiyetden geçiyoruz. Bu aşamate milli iradenin tecelligâhı olan Meclisimiz üzerine düşen vazifeyi tereddütsüz biçimde üstlenmiştir” dedi. Komisyonun “toplumsal huzur ve sükunu zedeleyen terörü eylemleri ve şiddetle iklimini sona erdirme iradesini” bildiri haline getirdiğini vurgulayan Kurtulmuş, bunun anlaşmazlık çözümleri başlıksunda dünyası literaçeşitde “Türkiye Modeli” olarak tanımlanacağına inandığını söyledi. Kurtulmuş, yepyeni anayasa çağrısında da bulundu.
Rapordaki önerileri
Raporda öne çıka belirleme ve önerilerden bazıları şöyle:
■ Silahsız dehemmiyete geçenlerin topluma kazandırılması, hak duygusunu zedelemeyen tek yaklaşımı lüzumli kılmaktadır. Eğitim, istihdam, psikososyal yardım, mahalli kalkınma programları ve medeni toplumla işleri birliği bu sürecin esas hatlarını oluşturmaktadır.
Tutuksuz yargılama
■ AİHM ve AYM hükümlarına eksiksiz uyumu temin edecek şimdiki mekanizmalar kuvvetlendirilmeli; ayrıca tesirli yepyeni mekanizmalar oluşturulmalıdır. İnfaz mevzuatının AİHM ve AYM içtihatları ile tarafı olduğumuz dünyası sözleşmeler bağlamında gözden geçirilerek infaz adaletini esas saha tek temelde yeniden ele alınması önerilmektedir. Tutuksuz yargılamanınesas alınmasına özen gösterilmelidir.
Kayyum önerisi
■ Belediye başkanının kanunda mekan saha sebeplerle vazifeden el çektirilmesi durumunda yalınce belediye meclisi tarafından yeğleme yapılması hususunda mevzuatın düzenlenmesi önerilmektedir.
‘Türkiye mutabakatı’
AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül: AK Parti olarak bu topraklarda yaşayan herkesin eşit, birinci sınıf yurttaş olduğu vurgusu ve yaklaşımı bizim en ilköğretim yaklaşımımızdır. Ortaya çıkan bildiri ve bu gayret tek Türkiye mutabakatıdır, tek Türkiye uzlaşısıdır.
‘Lafta kalmamalı’
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir: Bugünden sonraları asıl sual şudur: Bu bildiri yaşama geçecek midir? Bugüne kadar yalınce sözde olan kalan demokrasi, toplumsal barış, hukuk devleti, adalet, anayasa, AİHM hükümları artık yaşama geçecek midir? Bu rapor, lafta ve rafta kalmamalıdır.
‘Af mahiyetinde değil’
MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay: Bu çalışmalar af mahiyetinde değildir. Bu bildiri dünyası literaçeşitde “Türkiye modeli” olarak anılacak dahili ve millî tek hal iradesinin belgesidir. Bir taviz süreci değildir.
DEM’in itirazları
DEM Parti “kabul” oyu kullansa da itirazlarını ve şerhini toplantıda dile getirdi. İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, “Terörsüz Türkiye”yerine “Barış ve Demokratik Toplum” ifadesinin kullanılmasılüzumtiğini söyledi. DEM Parti, Kürt meselesinin terörü kavramı üzerinden tanımlanamayacağını savundu.Partilerin şerhleriraporun ekinde mekan alacak.
‘Ayrı bölgeler değil, mahalli demokrasi’
İmralı Heyeti’nin16 Şubat’taPKK elebaşı Abdullah Öcalan’la yaptığı görüşmeye ilişkin açıklamasına göreÖcalan, özetle şunları söyledi: “Demokratik cumhuriyete entegrasyon Cumhuriyet’in kuruluşu kadar ehemmiyetli. Demokratik bütünleşmenin ruhuna elverişli olan, tek mahalli demokrasinin varlığı. Bir kent ya da köyler olabilir, bunların kendilerini özgürce ifadeleri etme ve kendilerini yönetme hakkı olmalıdır. Ayrı devlet, bölgeler demiyorum.”
6.5 ayda 88 saatlik mesai
İlk toplantısını 5 Ağustos 2025’te yapan heyet dün 21. buluşma ile çalışmalarını noktaladı. Dört kez uzak buluşma yapıldı. Bu toplantılarda İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile MİT Başkanı dinlendi. Komisyondan AK Parti, MHP ve DEM Partili üçüncüsü üye 24 Kasım 2025’te Abdullah Öcalan’la görüştü.
Toplam 88 zaman mesai harcayan komisyonun çalışmaları içerikında 4 binlerce 199 yaprak tutanak tutuldu.
47 oyla giriş edildi
50 üyeli komisyonda bildiri AK Parti, CHP, DEM Parti, MHP, Yeni Yol, HÜDA Par, DSP’den 47ulusvekilinin oylarıyla giriş edildi. TİP ve EMEP’li ikisi üye “ret” oyu verdi. CHP’li Türkan Elçi ise çekimser kaldı. Elçi, çekimser kalmasının lüzumçesini “Raporda faili meçhul cinayetlerin aydınlatılması adına tek şeyler yok. Bu başlıkları görmezden gelinmiş” ifadeleriyle açıkladı. CHP Genel Başkanı Özgür Özel’le da başlıkyu görüştüğünü belirten Elçi, “O da beni anlayışla karşıladı” dedi.
UZMANLAR, MİLLİYET’E KIYMETLENDİRDİ:
‘Suriye, süreci hızlandırdı’
Doç. Dr. Vahap Coşkun: Suriye sahası çeşitlilik hareketli olduğu için geçen aylık vahim tek duraklama yaşandı. Orada tablo netleşince, SDG’nin entegrasyon süreci başlayınca,aşama hızlandı. Partiler, gruplar, yolda haritası üzerinden anlaştığına göre, hem Meclis’te kabulü hem kamuoyuna anlatılmasında ortaklaşması beklenir. Komisyon üzerine düşeni yaptı, tek an evvel Meclis’ten geçmesi lüzumiyor. Toplumçatışmadan yorulmuştu, tek da aşama yorgunu haline getirmemek lazım.
‘Dünyada örneği yok’
Yazar İlhami Işık: Rapor dahaaz gecikti,Suriye’de olup bitenlerden sonraları çıkması manalı oldu, neyin nerde duracağı görünürlük hale geldi. Komisyon Kürt meselesinin çözümüne yönelik değil, şiddetin neticelandırılmasına yönelik tek komisyondu. Çok uzatmamak lüzumiyor, iradenin toplumsallaşması lazım. Dünya misallerinde bunun gibisi yok. Bir ilkin muvaffakiyetlması adına sürecin uzamaması lüzumiyor.
‘Büyük tek konsensüs’
Kürt Çalışmaları Merkezi Direktörü Reha Ruhavioğlu: Rapor ayağında işler yavaştan alınıyordu, Suriye’de birtakım dmanier seçenek oturmadığı için. Halep’te başlayıp 30 Ocak’ta anlaşmayla neticelenen aşama ile Türkiye lehine neticelar üretildi. Türkiye’nin önündeki tıkaç kaldırıldı. Oy birliği olup olmadığına takılmaktansa bu kadar muazzam tek konsensüsleçıkmasına bakılmalı. Meclis’te bu kadar genişliği tek konsensüslebir şeyler giriş edilmesi nadirdir, İsrail kınandığında çıkabiliyordu... Kırmızı çizgilerin geri çekildiği, asgari müştereklerin merkeze alındığı çeşitlilik kıymetli adım. / HANDE ATILGAN
English (US) ·