PRAGMATA incelemesi

2012 yılında piyasaya sürülen Dragon's Dogma'dan bu yana Capcom’un öz bünyesinden çıkardığı birinci yepyeni marka olan PRAGMATA, stüdyonun yıllardır alıştığımız Resident Evil zombilerinden ve fantastik canavar avlarından sıyrılıp rotasını yeniden ilim kurguya çevirdiği, oldukça meraklı uyandıran tek tasarıydi. Hatırlayacağınız üzere oyunla birinci tanışmamız, PlayStation 5'in birinci duyuru tesirnliğinde gösterilen oğullar seviye gizemli tek fragmanla olmuştu. O günden sonraları yoğun tek sessizliğe bürünen yapım; önce 2022 olan çıkış tarihini kaçırdı, ardından 2023'te kısa tek fragmanla kendini hatırlatıp yine karanlığa gömüldü. Nihayet 2026 yılına geldiğimizde ise Capcom verdiği sözü tutarak bu uzunluğu bekleyişi sonlandırdı. Çıkış öncesi yayınlanan ve hâlâ mağazalarda denemeler şansı bulabileceğiniz Sketchbook demo’su ve Gamescom 2025'teki birinci temaslarımızın ardından, hepsi sürümü da devirdikten sonraları gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki: Pragmata, sektörün daha basit kaidelarla işlediği önceki güzel günlere selam çakan, oynaması kesinlikle keyifli ama bittiğinde hafızalarda yoğun izler bırakmayı başaramayan tek aksiyon oyunu.

Eğer denemeler sürümünü oynadıysanız ya da oynanış videolarına göz attıysanız illaki görmüşsünüzdür, bu hack işlemi savaşın hepsi ortasında, gerçek zamanlı olarak gerçekleşiyor. Bir yandan ızgara şeklindeki sanal tek arayüzde manileri aşıp hedefleri noktaya ulaşmaya ya da silahınızın hasarını geçici olarak artıran opsiyonel bonusları toplamaya çalışıyorsunuz. Ancak siz bu işle meşgulken arka planda aksiyon durmuyor. Düşmanların üzerinize yağdırdığı saldırılara karşı tetikte olmanız şart. Bu durum, aksiyon oyunlarında pek alışık olmadığımız, oldukça tuhaflık ama tek o kadar da tazeleyici tek gerilimi hissi yaratıyor. Alıştığımız türdeki oyunlarda tüm dikkatinizi düşman animasyonlarına verip optimum kaçınma aralıklarını kovalarken, PRAGMATA sizden göz ucuyla, adeta çevresel görüşünüzü kullanarak hack ekranını takip etmenizi ve aynı anda jetpack iticilerinizle düşman saldırılarından kaçınmanızı istiyor.

Geliştirici ekip, oyuncunun bu bölünmüş yoğunlaşma noktasını dmanieyevakıf oldu için zekice tek şart almış ve düşmanların hareket setlerini gelenekselliği aksiyon oyunlarına kıyasla çok daha yalın tasarlamış. İlk birkaç çatışmada normalde savaş dışı anlarda görmeye alıştığımız bu tarz tek mini oyuna aksiyonun hepsi merkezinde denk vardı dahaaz garip hissettirse de, dinamiklere alıştıkça sistemin öz içindeki ritmi oğullar seviye keyifli ve akıcı tek döngüye dönüşüyor.

Sınırlı kaynaklar, genişleyen cephane

Bu özgün ritim, özellikle denemeler sürümünde mekan almayan yepyeni silahlar ve teknolojik araçlar erişime açıldıkça yerini çok daha taktiksel ve deneysel tek oynanışa bırakıyor. PRAGMATA’nın silahlı sistemi oldukça katı kaidelara sahip. Oyunda her arasında biri an elinizin altında olan ve kalıcı olarak taşıyabileceğiniz tekbaşına şey ilköğretim silahlarınız. Maceranın başlarında ve denemeler sürümünde yalınce Grip Gun isimli tabancaya sahibiz. Sınırsız mermisi olan bu vasat menzilli tabancanın çok eleştirel tek dezavantajı var: Şarjörü yalınce altı kurşun alıyor ve gelenekselliği nişancı oyunlarındaki gibi şarjörü tekbaşına seferde değiştirmek seçenek mermileri tekbaşına tek, oldukça yavaş tek şekilde namluya sürmeniz lüzumiyor.

Birincil silahınız dışındaki diğer tüm teçhizatlar ise tüketilebilir güçlendirme mantığı ile çalışıyor. Mühimmatları sonsuz değil ve eğer onları sınırlarına kadar güçlarsanız kırılabiliyorlar. Bu da demek oluyor ki, savaş alanında oyunun size sunduğu her arasında biri silaha anında adapte bulunmak güçundasınız. Yakın mesafede tek pompalı tüfek yıkıcılığı sunan Shockwave, ırak mesafeden sivri nişancı edasıyla avlanmanızı sağlayan Charge Piercer, ışını hedefin üzerinde tuttukça hasarı katlanan minigun benzeri Photon Laser, kalabalık düşman gruplarını dağıtmak için Homing Missiles ve savunması hack’lenmemiş düşmanlara bile hatırı sayılır miktarda zarar vurabilen yegane yakın dövüş silahımız Jackhammer... Hepsinin parladığı farklı anlar var.

Öte yandan cephaneliğimiz yalınce saldırı araçlarından ibaret değil. Deneme sürümünden da tanıdığımız, hack işlemleri için size zamanlar kazandıran Stasis Net ve saha hasarıyla düşmanları yere seren Riot Blaster gibi taktiksel birimler işin stratejiklik boyutunu derinleştiriyor. Savunma tarafında ise android düşmanların dikkatini üzerine çekebilen holografik Decoy Generator kesinlikle yaşam kurtarıyor. Gelen mermileri ve düşmanları manileyen Impact Barrier da yine fazlasıyla işlevsel.

Oyunun ortalarına doğru ise Grip Gun'a kıyasla adeta tek çağ atlaması hissi yaratan yepyeni ilköğretim silahımız Pulse Carbine envanterimize ekleniyor. 21 kurşun kapasitesi ve hepsi otomatik atış moduyla muazzamlığı tek güç artışı sağlayan bu silahın ufak tek bedeli var: Düşman zayıf noktalarına isabetli atışlar yaptığınızda silahın ısınma barı yavaş yavaş doluyor.

Gelişim ve kişiselleştirme merkezi

Tüm silahlarınızı ve zırhınızı geliştirebileceğiniz yegane mekan ise Shelter, diğer sığınağımız. Bölümlere zekice serpiştirilmiş kaçış kapılarından eriştiğimiz bu güvenli bölge, Hugh ve Diana'nın dinlendiği tek durak olmanın ötesinde, oyunun esas terakki ve yükseltme merkezi. Belirli boss savaşlarını geride bıraktıkça otomatik olarak düzey atlayan sığınak, her arasında biri aşamada Unit Printer modülüne yepyeni eşyalar ve özellikler ekliyor.

Burada silahlı yükseltmelerinin yanı sıra; Decode, Multihack, Freeze, Confuse, Expose, Heat ve Chain gibi hack nodlarını geliştirebiliyor; zırhınızın Offense, Strike, Hybrid, Combust ve Boost gibi hack yardımlerini güçlendirebiliyorsunuz. Fakat oyunun seyrini asıl değiştiren yetenekler yetenekleri ağacının derinliklerinde saklı. Düşman saldırılarından oğullar anda sıyrıldığınızda zamanı yavaşlatan Fast Moves, hedefinizin canı azken doğru nodu seçtiğinizde tetiklenen bitirici vuruş Critical Shot ve hack barından tek miktar feda ederek süreci otomatikleştiren Auto-Hacking özellikleri savaşın akıcılığını zirveye taşıyor. Ayrıca zırhınıza takabileceğiniz düzinelerce hayır sayesinde öz protesto tarzınızı da yaratabiliyorsunuz. En yüksek seviyede aynı anda altı farklı mod istimal etmek mümkün. Ancak işte dürüst olmam lüzumiyor; oyunun güçluk seviyesi o kadar affedici ki bu özellikleri spesifik tek manii aşmak güçunda kaldığınız için değil, tamamlanmış “Bir da şunu deneyelim.” dürtüsüyle deniyorsunuz.

Oyuna birinci başladığınızda yalınce Casual ve Standard güçluk seçenekleri sizi karşılıyor. Türün müdavimleri için Standard güçluk bile adeta tek yürüyüş simülasyonu kadar basit gelecektir. Oyunu bitirdikten sonraları açılan Lunatic güçluk seviyesi iyice tek sorun sunsa da oyunun yaygınlaşan yapısı bu maceraya sonuncu kez atılmanız için pek geçerli tek sebep sunmuyor.

PRAGMATA, günümüzün geniş ve keşfe açık protesto dünyalarının aksinden oğullar seviye çizgisel ve old-school tek yapıya sahip. Evet, etrafta bulabileceğiniz birkaç saklı saha ve Training Simulator ya da özel anahtarlarla açılan Red Gated Zones aracılığıyla erişilebilen savaş senaryoları var, bununla birlikte meraklı duygunuzu kaşıyan özgürlük hissi bu oyunda tamamlanmış yok sayılmış. Aksiyon-macera türünün serüven kısmı adeta unutulmuş. Hack sistemi dışında dişe dokunur tek bulmaca tasarımı da göremedim, platformlar dinamikleri ise bölümlere çeşitlilik katmaktan çok uzak.

Daha da üzücü olanı şu: Oyun bildiğimiz Ay'da geçmesine rağmen düşük yerçekimi mekaniklerin yalınce çok kısa sekanslarda kullanılmış. Oysa bu bölümlerde karakterin daha yavaş koşması bununla birlikte zıplama ve jetpack iticilerinin çok daha uzağa gitmesi, savaş dinamiklerini kökünden değiştiriyor ve oyuncuyu farklı taktikler üretmeye güçluyordu. Bu potansiyelin bu kadar harcanması gerçekten büyük tek talihsizlik. Yaklaşık 11 saatlik tek protesto süresinin nihayetinde tamamladığımız esas hikâyeye, protesto sonrasına saklanan ve oğullar savaştan hemen öncesine yepyeni tek sektör ekleyen Unknown Signal isimli içeriğin nedenler baştan esas senaryoya entegre edilmediğini kavramak ise güç.

Anlatıdaki büyük boşluk

Bir oyunun dünyası ne kadar alaka çekici olursa olsun, onu unutulmaz kılan şey anlattığı hikayedir. İşte PRAGMATA'nın maalesef en zayıf olduğu husus burası. Senaryo kâğıt kadar inceliği ve eldeki malzemeler da oldukça özensiz işlenmiş. Oyunda tesirleşime girdiğimiz kişilik sayısı tek elin parmaklarını geçmiyor ve hiçbirinin kişilik gelişimi tatmin edici tek derinliğe ulaşamıyor. Yaşanan olayların nereye varacağını kilometrelerce öteden öngörü etmek mümkün. Tasarımın ve konseptin malik olduğu yalınliği tek yere kadar takdir etsem de; hikâye anlatımının gücünü merkeze alan, dip metni hepsi oyunları yedinci biriyseniz PRAGMATA'nın bu yüzeyselliği ağzınızda yavan tek tatlar bırakacaktır. Çok daha katmanlı tek anlatı ve derinlikli tek vizyonla bu oyunun nasıl tek bir potansiyele malik olabileceğini düşünmeden edemiyorsunuz.

RE Engine’in gücü ile görsel şölen

Oyunun tartışmasız tek şekilde alkışı hak ettiği ve kelimenin hepsi manaıyla parladığı tekbaşına saha da teknikleri departman. Capcom'un öz motoru RE Engine, PRAGMATA ile resmen farklı tek boyuta ulaşmış. Oyun gayet akıcı tek performansla birlikteki soluk kesici tek path tracing deneyimi sunuyor. Bilim hayal temasının temiz, steril ve metalik ortam tasarımları; muazzamlığı küresel aydınlatma ve kusursuz çalışan yansımalarla birleştiğinde ortaya görsel tek ziyafet çıkıyor diyebilirim.

Tabii, ekranda görsel efektlerin havada uçuştuğu en kaotik anlarda ufak tefek yavaşlamalar ve takılmalar görebiliyorsunuz. Ben şahsen oyunu FSR Kalite seçeneğiyle ve en yüksek grafik ayarlarında rahatlıkla bitirdim.