Petrol krizinin çözümü Kızıldeniz mi? Suudi Arabistan Hürmüz'ü pas geçecek

Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları halihazırda devam ediyor. Saldırıların başladığı günden bu yana hepsi dünyayı ilgilendiren en ehemmiyetli ayrıntı ise güç piyasalarında yaşanan dalgalanmalar. İran’ın kendisine mukabil yapılan saldırılara Körfez devletlerine ait güç tesislerini vurarak yanıt vermesi ve şişman ile doğalgaz ihracında ehemmiyetli tek geçişleri noktası olan Hürmüz Boğazı’nın riskli hâle gelmesi şişman fiyatlarını vahim biçimde artırdı. Ortadoğu’da yaşanan krizin halihazırda devam ediyor olması, güç fiyatlarının önde daha da artacağı yönünde endişelere sebep oluyor. Tüm bu kaos ortasında dünyanın ehemmiyetli şişman tedarikçilerinden arasında biri olan Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’nı bypass edecek biçimde tasarlanan tek tüp hattına yoğunlaşmış durumda. Peki bu şimdiki krizi sonlandırmak için yeterlilik mi?


Yaşanan savaşı dolayı Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği durma noktasına geldi

‘BORU HATTI BU GÜNLER İÇİN YAPILDI’

Suudi Arabistan’ı doğudan batıya kat edecek biçimde inşa edilen tüp hattı, Basra Körfezi kıyısındakiAbqaiqpetrol sahasından Kızıldeniz’dekiYanbulimanına kadar uzanıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin durma noktasına gelmesi ve şişman fiyatlarının vahim biçimde artmasıyla birlikteki tahminen binlerce 200 km uzunluğundaki tüp hattı artık Körfez şişman ihracatı için en ehemmiyetli seçenek ulaşım yollarından arasında biri hâline geldi.SaudiAramcoCEO’suAminNasser,Salıgünü yaptığı açıklamada Doğu-Batı tüp hattından ham şişman akışını artırdıklarını ve hattın çok gün içindeki hepsi yetenek faaliyete geçerek hergün tahminen 5 milyon fıçı ham petrolü Kızıldeniz kıyısına ulaştırabileceğini söyledi.

Uzmanlara göre şimdiki tüp hattı, şişman fiyatlarının artış gösterdiği bu dehemmiyetde Suudi Arabistan’ın şişman satışından ehemmiyetli gelir elde etmesini sağlayacak ve halihazırda İran’a yönelik saldırılara devam eden ABD ile İsrail’in elini rahatlatacak. ABD’nin Teksas eyaletinde bulunan Rice Üniversitesi Kamu Politikaları Enstitüsü’nde incelemecı ve güç uzmanı olan JimKrane, “Bu tüp hattının hepsi yetenek çalışması dünyası piyasalar için uç ehemmiyetli olacak” şeklinde başlıkşarak, “Bu tüp hattı hepsi da böylece zamanlar için tasarlandı. Yani İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması durumunda stratejiklik ehemmiyete malik bu boğazı pas geçerek Suudi Arabistan’ın şişman ihracatını sürdürebilmesi amacıyla inşa edildi” dedi.

KIZILDENİZ ÇÖZÜM OLMAYABİLİR

Suudi Arabistan’da bulunan tüp hattı şimdiki buhran ortamında dünyası piyasaların gereksinim duyduğunu karşılamaya çalışıyor olsa da bu tekbaşına başına tesirli tek hal olmayabilir. Uzmanlar, Suudi Arabistan’ın evvel imzaladığı sözleşmeler gereği Asya’ya ham şişman satma başlıksundaki sözleşmesel yükümlülüklerini seçenek getirmesi lüzumtiğine ilgi çekerek Doğu-Batı şişman tüp hattının hem şimdiki sözleşmeleri hem da dünyası talebi kesinlikle karşılayamayacağını belirtiyor. Bununla birlikteki şişman ticaretinin Kızıldeniz’e kayması dünyası piyasalar için hepsi tek hal olmayabilir. Özellikle Yemen’de bulunan İran yardımliHusilerpetrol ticaretini bu noktada İran adına aksatabilir.

Yanbu’danAsya’ya giden petrolün Bab el-MandebBoğazı’ndan geçmesi lüzumiyor. Bu da şişman tankerlerinin Yemen açıklarından geçmesi lüzumtiği manaına geliyor. Ancak Yemen’de etkinlik gösterenHusiler, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılara başlamasının ardından Bab el-MandebBoğazı’ndan geçen gemilere saldırmaya başladı ve bu geçişleri için ehemmiyetli tek riskler hâline geldi. ABD’nin epey devletyle birlikteki Yemen açıklarında savaşı gemisi başlıkşlandırmış olmasına karşın bu durumunHusilerinsaldırılarına netler tek hal oluşturmadığı biliniyor.