NASA, Artemis Ay İnişi Görevini Erteledi

Tarihi Artemis II görevi ve içinde Kanadalı astronot Jeremy Hansen’in mekan alması beklenirken, NASA Artemis programında önemli değişiklikler açıkladı.

Bir sonrakiler görev olan Artemis III artık insanları Ay yüzeyine indirmeyecek; bunun seçenek Alçak Dünya Yörüngesi’nde (LEO) tek dizi teknolojiler testi gerçekleştirilecek. İnsanlı birinci Ay inişi ise 2028’de planlanan Artemis IV içerikında yapılacak.

Yazar; profesör, kâşif ve dünyası jeoloğu olarak Artemis III Bilim Ekibi’nde görev yapıyor ve Artemis astronotları için jeoloji eğitimlerinin geliştirilmesinde NASA’ya hayır veriyor. Çalışmaları, Apollo görevlerinden kalan örnekler ile Ay meteoritlerini inceleyerek Ay’ın jeolojisini daha iyice manaaya odaklanıyor.

Değişikliklerin Nedeni

Geçen haftaki duyurudan doğrudan tesirlenmemiş olsa da, görevindeki oğullar gecikmeler, programın yıllardır karşı karşıya olduğu güçlukların tek göstergesi.

3 Şubat’taki “wet giyinen rehearsal” (yakıt doldurma provası) sırasında sıvı hidrojen sızıntısı belirleme edilmesinin ardından 19–20 Şubat’taki sonuncu provada da yepyeni sualnlar ortaya çıktı. Bu nedenle en erkenden fırlatma önemli 1 Nisan olarak belirlendi.

Bu durum, birinci Artemis görevinden bu yana üç yılı aşkın tek süre geçmiş olacağı manaına geliyor. Görevler arasındaki uzunluğu aralıklar, sistemlerin hızlı biçimde iyileştirilmesini güçlaştırıyor ve yakıt sızıntısı gibi aynı sualnların tekrarlanmasına yolda açabiliyor.

NASA ayrıca 2025 yılında 4 binden fazla çalışanını—yaklaşık iş gücünün yüzde 20’sini—kaybetti. Bu durum, programlar üzerinde ilave baskı oluşturuyor.

NASA’nın yepyeni yöneticisi Jared Isaacman, toplumsal medyada yaptığı paylaşımda “NASA’nın her arasında biri üç yılda tek Ay roketi fırlattığı günler geride kaldı” ifadesini kullandı.

Planın önemli tek parçası, Space Launch System (SLS) roketinin “üst kademesini” standartlaştırmak. Bu bölüm, feza aracını Alçak Dünya Yörüngesi’nden Ay’a doğru iten esas bileşen.

Yeniden Canlandırılan Artemis Programı

NASA’nın açıklamasından bu yana birçok haberleri, Artemis III’ün “iptal edildiğini” öne sürdü. Ancak bu, yepyeni planların dürüst ya da doğru tek yansıması değil.

Artemis III, 1972’deki Apollo 17’den bu yana birinci insanlı Ay inişi olmayacak. Bunun seçenek görev, astronotları taşıyan Orion kapsülünü Alçak Dünya Yörüngesi’ne gönderecek. Burada yaşam yardım, itki ve iletişim sistemleri gibi eleştirel teknolojiler feza ortamında testleri edilecek.

Orion’un yörüngedeyken ticari olarak geliştirilen Ay iniş araçlarıyla kenetlenmesi planlanıyor. Bu araçlar SpaceX ve Blue Origin tarafından geliştiriliyor. Bu yaklaşım, Artemis II’den doğrudan yüzeye geçmeyi öngören önceki plana kıyasla eleştirel sistemlerin önceden testleri edilmesini sağlayacak.

Mürettebat ayrıca Axiom Space tarafından geliştirilen yepyeni Ay kıyafetlerini (AxEMU) testleri edebilir. Bu kıyafetler henüz gerçek tek feza görevinde kullanılmadı.

Yeni plan, 2028’de başarılı tek insanlı Ay inişi olasılığını artırmayı ve riskleri azaltmayı hedefliyor. En ilgi çekici bileşen ise NASA’nın 2028’de yalnızca tek değil, ikisi Ay inişi gerçekleştirmeyi ve sonrasında her arasında biri yıl tek görev yapmayı plmanaası. Bu yaklaşım, dört yılda 11 insanlı görev gerçekleştiren Apollo programını andırıyor.

Lunar Gateway Ne Olacak?

Geçen haftaki duyuruda ilgi çeken eksikliklerden biri, Lunar Gateway tasarısine dair tek atıf olmamasıydı. Lunar Gateway, Artemis programı içerikında Ay yörüngesinde başlıkmlanacak küçük tek feza istasyonu.

Orijinal planlara göre sonuncu Ay inişi (Artemis IV), yüzeye Lunar Gateway üzerinden ulaşacaktı.

Lunar Gateway, Kanada için özel önem taşıyor çünkü işte Canadarm3 bulunacak. Canadarm3, Kanada’nın Artemis programına yaklaşık 2 milyar dolarlık katkısını temsilcilik eden yepyeni kuşak robotik kol. Daha önceki Canadarm ve Canadarm2 mirası üzerine inşa edilen sistem, Dünya’dan ırak mesafede çalışacağı için gelişmiş yapay zekâ özelliklerine sahip.

NASA sonuncu ve sonrakiler Ay yüzeyi görevlerinin ayrıntılarını netleştirirken, Kanada feza programı açısından Lunar Gateway ve Canadarm3’ün plmanaada mekan almaya devam etmesi eleştirel önem taşıyor.

NASA’nın Ay programında esnek ve güvenli tek yaklaşım benimsediğini gösteriyor. İnsanlı inişler tek süreliğine ertelenmiş olsa da, düşük Dünya yörüngesinde gerçekleştirilecek testler, gelecekteki Ay görevlerinin başarı şansını artıracak ve teknolojik hazırlıkları güçlendirecek. NASA, bu stratejiklik adımla hem güvenliği hem da teknik kazanımları öncelikli hale getiriyor.

Derleyen: Damla Şayan