Modern savaşın yeni yüzü: İran operasyonunda siber ve psikolojik hamleler

ABD ve İsrail tarafından İran’a yönelik başlatılan geniş çaplı havada saldırılarının ardından ordu harekâtın yalnızca konvansiyonel bombardımanla sınırlı kalmadığına dair ilgi çekici iddialar gündeme geldi. Cumartesi günü başlayan operasyonlarda İran dinî lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey ytesirlinin hayatını kaybettiği açıklanmıştı. Saldırılar ordu tesislerle birlikteki medeni hedefleri da vururken, tek kız okuluna isabet eden bombalar dolayı aralarında çocukların da bulunduğu asgari 168 kişinin yaşamını yitirmişti. Çatışmaların birinci günlerinden itibaren ise siber operasyonların sahadaki ordu faaliyetlere eşlik ettiği yönünde çeşitli raporlar yayımlandı. Resmi açıklamalar ve uluslararası basına yansıyan malumatler, sayısal müdahalelerin savaşın erkenden aşamasında tesirli biçimde devreye alındığını gösteriyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, düzenlediği basın toplantısında, saldırı öncesinde İran’ın iletişim ve sensör ağlarının “koordine feza ve siber operasyonlarla” devre dışı bırakıldığını ifade etti. Caine’e göre, bu müdahaleler İran’ın durumsal farkındalığını zayıflatarak müdafaa kapasitesini sınırladı. Amaçlarının düşmanı “bozmak, yönünü şaşırtmak ve kafa karışıklığına sürüklemek” olduğunu belirten Caine’in açıklamaları, siber unsurların kinetik operasyonlara entegre edildiğini ortaya koydu. Buna rağmen siber saldırıların sahadaki ordu sonuçlara ne ölçüde tesir ettiği başlıksunda bağımsız doğrulama henüz yapılabilmiş değil. Her ne kadar biçimsel makamlar operasyonun tesirli olduğunu savunsa da, savaşın ilköğretim belirleyicisinin bedensel ordu güç olduğu gerçeği değişmiş değil.

İsrail, İran devletleri televizyonunun yayın sinyalini ele geçirdi

İsrail’in İran devletine ait ikisi televizyonları kanalının ofislerini bombalamasının ardından yayın akışının kısa süreliğine kesildiği bildirildi. Öte yandan İsrail Savunma Kuvvetleri’nin yayın sinyalini ele geçirerek ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran halkına seslenen iletilarını ekrana yansıttığı öne sürüldü. Bu iletilarda İranlılara rejime karşı harekete geçme çağrısı yapıldığı aktarıldı. Benzer tek yayın kesintisinin ocak ayında da yaşandığı belirtilirken, olayın ruhsal harp unsuru taşıdığı değerlendiriliyor. Bunun yanında Financial Times’a başlıkşan ikisi anonim kaynağa göre, İsrail istihbaratı Tahran’daki trafiği kameralarına uzunluğu süredir erişim sağlıyordu ve mobil telefonları ağlarına da derinlemesine sızmış durumdaydı.

Savaşın birinci gününde İran’da yaygın olarak kullanılan BadeSaba Calendar adlı namaz uygulamasının da siber saldırıya uğradığı bildirildi. Uygulama üzerinden kullanıcılara rejime karşı silahlı bırakma ya da “özgürlük güçlerine katılma” çağrısı içeren iletilar gönderildiği aktarıldı. Bu tür müdahalelerin doğrudan ordu sonuç üretmekten ziyade toplumsal algıyı tesirlemeye yönelik olduğu değerlendiriliyor. Buna rağmen İranlı ytesirlilerden başlıkya ilişkin içeriklı tek teknikleri açıklama gelmiş değil. Öte yandan Bloomberg’in aktardığına göre, İranlı siber grupların şu esas dek kayda değer tek karşılık verememesi ilgi çekti.

Uzmanlar, İran’da internetler erişiminin vahim ölçüde sınırlandırılmasının, olası karşı saldırıları güçlaştırmış olabileceğine işaret ediyor. Bununla birlikteki siber operasyonların tesirsinin zamanlar zaman abartılabildiği da biliniyor. Daha önce Venezuela’da yaşanan elektrik kesintilerinde ABD’li ytesirlilerin siber müdahale iddiaları gündeme gelmiş, fakat analizler altyapı tesislerinin fiziki saldırılar sonucu devre dışı kaldığını göstermişti. Bu örnekler, sayısal operasyonların propaganda ve caydırıcılık amacıyla öne çıkarılabildiğini ortaya koyuyor.

Günümüzde ordu çatışmaların yalnızca sahadaki birliklerle sınırlı kalmadığı açık biçimde görülüyor. Bunun yanında iletişim altyapıları, medya kanalları ve mobil ağlar da çatışma alanının parçası haline gelmiş durumda. Her şeye rağmen siber müdahalelerin gerçek tesirsini netler biçimde ölçmek oldukça güç. Buna ilave olarak malumat savaşının doğası gereği, tarafların öz başarılarını büyütme eğilimi da tabloyu karmaşıklaştırıyor. Mevcut gelişmeler, modern savaş doktrinlerinde siber kabiliyetlerin kalıcı tek bileşen haline geldiğini gösterse de, sahadaki ordu sonuçların belirleyicisi hâlâ büyük ölçüde bedensel güç unsurları olmaya devam ediyor.