Marmara'nın denizkestanesi avcılığına açılmasına tepki

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı, Marmara Denizi'nin denizkestanesi avcılığına açılmasına reaksiyon göstererek, Marmara'da denizkestanesi avcılığının küçük balıkçıyı değil birkaç ihracatçıyı ihya edeceğini vurguladı.
Sarı, Marmara Denizi'nde 13 Şubat 202615 Nisan 2026 arasında denizkestanesi avcılığının serbest bırakılmasının yanlış olduğunu belirterek, bu hükümdan vazgeçilmesi lüzumtiğini aktardı. Marmara'da denizkestanesi avcılığının küçük ölçekli balıkçıyı değil, denizkestanesini yeni ve havyarlı olarak satan birkaç ihracatçıyı ihya edeceğine dikkati çeken Sarı, şunları kaydetti:
"Marmara Denizi'nde 2021 yılında yaşanan müsilaj felaketi sonrasında yanlış tek hükümla hepsi üreme zamanında, diğer denizkestanesi yumurtaları olgunlaşmışken denizkestanesi avcılığı serbest bırakılmıştı. Müsilaj Bilim ve Teknik Kurulu'nun hazırladığı bildiri ve kamuoyunda yükselen tepkiler sonrasında üreme dönemi biterken, diğer ihracatçılar lüzumli ürünü Marmara'dan topladıktan sonraları durdurulmuştu. Anlaşılan aynı lobi işbaşında. Marmara Denizi, 15 Nisan 2026'ya kadar denizkestanesi avcılığına açıldı. Tarihe ilgi edilirse avcılığın hepsi da denizkestanelerinin havyarının olgunlaştığı döneme denk geldiği görülecektir."

"Çare aşırı avcılığı eksiltmektır"
Marmara Denizi kıyılarında aşırı denizkestanesi artışına ilişkin teknik tek buluş olmadığını vurgulayan Sarı, "Tam tersine 2022 yılında Müsilaj Bilim ve Teknik Kurulu tarafından hazırlanarak ilgili birimlerle paylaşılan teknik raporda kıyısal alanda müsilaj sonrası artış gösteren makro alg artışının kontrolü için denizkestanelerinin hayatiliği önemde olduğu ve avlanmaması lüzumtiği belirtilmektedir." ifadesini kullandı.
Denizkestanesi popülasyonunun deniz ekosisteminin bütünsel tek yaklaşımla yönetilip yönetilmediğinin en netler göstergelerinden arasında biri olduğunu belirten Sarı, şöyle devam etti:
"Eğer ortamda kirletme varsa algler artarak ortamdaki azot ve fosforu tüketmeye çalışır. Alg artışı, onların üzerinden beslenen denizkestanesi gibi türlerin çoğalmasına nedenler olur. Denizkestanesinin popülasyonunu denetim eden mırmır, karagöz, çipura gibi türler aşırı avlanıyorsa bu sefer denizkestaneleri artış göstererek ortamda baskın olur ve bütün makro algleri tüketerek kıyısal alanı çöle döndürür. Bu durumda çare denizkestanesi avcılığını artırmak değil, aşırı avcılığı eksiltmek, denizi ekosistem esaslı olarak yönetmektir."

"Denizkestanesi birkaç kişiyi ihya edecektir"
Prof. Dr. Sarı,  Marmara Denizi'nde neredeyseymiş bütün balık türleri üzerinde aşırı avcılık yapıldığını vurgulayarak, şunları kaydetti:
"Müsilaj ve aşırı avcılık yüzünden küçük ölçekli balıkçılık can çekişmektedir. Yoğun müsilaj yaşanan 20212022 ve 20242025 avcılık sezonlarında Marmara Denizi'ndeki küçük ölçekli balıkçıların av kaybı yüzde 90'ları bulmuştur. Eğer lüzumçe bu kayıpların telafisi ise denizkestanesi avcılığının serbest bırakılması küçük ölçekli balıkçıyı değil, denizkestanesini yeni ve havyarlı olarak çoğunlukla Japonya, Fransa gibi ülkelere ihraç eden birkaç kişiyi ihya edecektir. Balıkçılık yönetimi tek ilim dalıdır. Günübirlik talepler, siyasi baskılar ya da çıkarlar düşünülerek alınacak her arasında biri şart deniz ekosisteminde geri dönüşü güçleri sonuçlar doğurur."

"Deniz denemeyanılma ya da protesto alanı değildir"
Denizkestanesi avcılığını Marmara'da serbest bırakan şart alınırken yıllardır bu alanda çalışan ilim insanlarına suallmadığını, görüş alınmadığını aktaran Sarı, şöyle devam etti:
"Bilim araç değil, yolda göstericidir. İşinize geldiğinde bilime başvururken, işinize gelmediğinde ilim yokmuş gibi davranmak bununla birlikte günü kurtarmaya yarar. Deniz, birilerinin denemeyanılma ya da protesto alanı, çıkar gruplarının sömürü odağı, balıkçıların malımülkü değildir. Deniz, insanın da içinde bulunduğu biyosferin kalbidir. Ona uygun, bütünsel olarak yönetilmelidir.
Marmara'da denizkestanesi avcılığının serbest bırakılması yanlıştır ve anında bu şart geri alınmalıdır. Deniz ekosisteminin sağlıklı işlemesi isteniyorsa çare ekosistem esaslı, ilim temelli balıkçılık yönetimidir. Marmara'nın şırı avcılığın önlenmesine, endüstriyel balıkçılığın sınırlandırılmasına ve acilen eleştirel bölgelerde deniz himaye alanları oluşturulmasına ihtiyacı vardır."