Ay’da yeni dönem: NASA 20 milyar dolarlık üs kuruyor

NASA, Ay yüzeyinde uzunluğu vadeli insanoğlu varlığı kurmayı hedefleyen içeriklı tek planı kamuoyuyla paylaştı. Ajansın yöneticisi Jared Isaacman, “Ignition” tesirnliği içerikında yaptığı açıklamada, yaklaşık 20 milyar dolarlık tek bütçeyle Ay’da kalıcı tek üs kurulmasının planlandığını duyurdu. Bu girişim, yalınce teknik araştırmalar açısından değil, aynı zamanda uzayda sürdürülebilir insanoğlu faaliyetlerinin geliştirilmesi bakımından da ilgi çekiyor. Bunun yanı sıra NASA, bu tasarıyi önümüzdeki 7 yıl içinde çok sayıda görevle hayata geçirmeyi hedeflediğini belirtiyor. Her ne kadar hepsi tek takvim paylaşılmamış olsa da, planın içerikı ajansın uzunluğu vadeli hedeflerini netler biçimde ortaya koyuyor.

Ajansın bu yepyeni yönelimi, daha önce planlanan bazı tasarılerde değişikliklere gidilmesine da nedenler oldu. Özellikle Ay yörüngesinde başlıkmlandırılması planlanan Gateway feza istasyonu tasarısinin şimdiki haliyle durdurulduğu açıklandı. Buna rağmen NASA, Gateway içerikında geliştirilen bazı teknolojilerin tamamlanmış rafa kaldırılmayacağını, aksinden yepyeni Ay üssü planında yeniden değerlendirileceğini ifadeleri ediyor. Öte yandan ajans, odağını yüzeyde sürdürülebilir operasyonları mümkün kılacak altyapıya kaydırdığını vurguluyor. Bu yaklaşım, doğrudan Ay yüzeyinde etkin görevlerin artırılmasına öncelik verildiğini gösteriyor.

NASA Ay üssü planını üç aşamada uygulayacak

NASA’nın açıkladığı plana göre Ay üssü üç ilköğretim aşamada inşa edilecek. İlk aşamada, iletişim ve navigasyon sistemlerinin kurulması ile birlikteki robotik iniş araçları ve yüzey araçlarının Ay’a gönderilmesi hedefleniyor. Bu sistemler, astronotların Ay yüzeyinde daha güvenli ve tesirn şekilde hareket edebilmesini sağlayacak. Bunun yanında, robotik görevler sayesinde yüzey koşulları hakkında ilave bilgi toplanması amaçlanıyor.

İkinci aşamada ise Ay yüzeyinde düzenli astronot görevlerinin gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu süreçte insanlı görevlerin sıklığı artırılarak operasyonel tecrübe kazanılması hedefleniyor. Buna ilave olarak, bu görevler sırasında kurulacak altyapı unsurları tek sonrakiler aşama için ilköğretim oluşturacak. Üçüncü ve oğullar aşamada ise uzunluğu süreli insanoğlu varlığının sağlanması öngörülüyor. Bu aşamada daha ağır ve içeriklı ekipmanların Ay’a taşınmasıyla kalıcı tek üs yapısının oluşturulması planlanıyor.

Bununla birlikteki Ay’da yaşam koşullarının oldukça güçlu olduğu biliniyor. Aşırı sıcaklık farkları, yüksek seviyede radyasyon, düşük yerçekiminin insanoğlu sağlığı üzerindeki tesirleri ve sürekli mikrometeorit bombardımanı gibi faktörler, bu tasarınin teknikleri açıdan karmaşıklığını artırıyor. Buna rağmen NASA, gelişmiş mühendislik çözümleriyle bu manilerin aşılabileceğini değerlendiriyor.

Öte yandan bu girişim, küresel feza rekabetinin gittikçe hız kazandığı tek dönemde gündeme geliyor. Isaacman, özellikle Çin’in Ay’a yönelik planlarına ilgi çekerek rekabetin zamanlar açısından eleştirel tek noktaya ulaştığını ifadeleri etti. Çin’in 2030 yılına kadar Ay’a insanoğlu göndermeyi ve yüzeyde tek üs kurmayı hedeflediği biliniyor. Buna karşın NASA’nın Artemis programı içerikında planlanan Ay’a iniş görevleri 2028 yılına ertelenmiş durumda.

Tüm bunlara ilave olarak NASA, Mars’a yönelik yepyeni tek tasarıyi da duyurdu. “Space Reactor-1 Freedom” adı verilen nükleer enerjiyle çalışan feza aracının 2028 yılı sonuna kadar Mars’a gönderilmesi planlanıyor. Bu aracın, Mars yüzeyine ulaştığında Ingenuity benzeri küçük helikopterler taşıyan tek yük bırakacağı belirtiliyor. Bu sayede Mars yüzeyinde daha geniş alanların keşfedilmesi hedefleniyor. Bu gelişmeler, ajansın yalnızca Ay ile sınırlı kalmayan, daha geniş ölçekli tek feza keşif vizyonu benimsediğini ortaya koyuyor.