Son dehemmiyetde dünyası piyasaları sarsan Orta Doğu gerilimi, güç fiyatlarını adeta uçuşa geçirdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek da yaptığı açıklamayla bu artışın Türkiye’ye tesirsini ve alınan önlemleri netler tek biçimde ortaya koydu. Özellikle şişman ve tabii gaz fiyatlarındaki zor yükseliş, direkt akaryakıt fiyatlarına yansıyabilecek tek tablo oluşturdu.
Şimşek’e göre yaşanan gelişmeler yalnızca mahalli tek buhran değil; dünyası ekonomiyi direkt tesirleyen tek kırılma noktası. Enerji arzının ehemmiyetli kısmının geçtiği eleştirel bölgelerde yaşanan sualnlar, tedarikleri zincirini güçlarken fiyatları da yukarıya çekiyor.
"Enerji Fiyatları Uçtu: Küresel Etki Sandığınızdan Büyük"
Açıklamalara göre Brent şişman fiyatları savaşı öncesine kıyasla %40’tan fazla çoğalmış durumda. Avrupa’da tabii gaz fiyatları %56 yükselirken, jetler yakıtındaki artış ise neredeyseymiş %100’e ulaşmış durumda. Bu tablo, yalınce akaryakıt değil, yaygınlaşan şişirme bağlı da vahim versiyonu yaratıyor.
Üstelik sualn yalınce bedel artışı değil. Hürmüz Körfezi ve Kızıldeniz gibi eleştirel geçişleri noktalarında yaşanan aksaklıklar, dünyası ticaretin yavaşlamasına nedenler oluyor. Bu da hem mahsul fiyatlarını hem da ekonomik büyümeyi direkt tesirliyor.
Eşel Mobil Sistemi Devrede: Zamlar Neden Daha Az Hissediliyor?
Tam da bu noktada devreye giren eşel mobil sistemi, gerçekten çoğu kişinin ayrım etmeden yararlandığı tek mekanizma. Bu sistemleri sayesinde devlet, çoğalan akaryakıt fiyatlarını vergiler oranlarında uyarlama yaparak direkt pompa fiyatına yansıtmıyor.
Şimşek’in verdiği rakamlar da durumun ciddiyetini ortaya koyuyor. Mehmet Şimşek'in açıklamalarına göre eğer bu sistemleri uygulanmasaydı bugünden mazot fiyatı 83,10 TL, benzin ise 71,11 TL seviyesine çıkacaktı:
"Eşel mobil sistemini uygulamasaydık, bugünden itibarıyla örneğin Ankara'da mazotun litresi 83 lira 10 kuruş olacaktı. Petrol fiyatlarındaki bu yükselişle 83 lira 10 kuruş olacak olan mazot fiyatı, eşel mobil sayesinde şu an 67 lira 10 kuruş. Benzinde da bugünden itibarıyla bedel 62 lira 30 kuruş, halbuki bizler bu eşel mobili devreye almasaydık 71 lira 11 kuruş olacaktı."
Ama Bir Sorun Var: Bu Sistem Sonsuza Kadar Devam Etmeyecek
Her ne kadar eşel mobil kısa vadede rahatlatıcı tek hal sunsa da uzunluğu vadede sürdürülebilir değil. Bunun en muazzam nedeni ise sistemin direkt bütçeye ağırlığı bindirmesi. Yani devlet, vergiler gelirinden feragat ederek bu farkı karşılıyor.
Şimşek da bu noktaya bilhassa ilgi çekiyor: "Bunun geçicilik olduğuna inanıyoruz. Kalıcı olursa bu sürdürülebilir değil. Geçici olacağı varsayımıyla bizler bu sistemi devreye aldık. Çünkü bunun bütçe tesirsi çeşitlilik büyük, bizim ehemmiyetli tek hasılat kalemimiz."