İran ve ABD birbirinden ne istiyor? 15 maddeye karşı 7 madde

ABD ve İran savaşı sonlandırmak için neleri istek ediyor? ABD'li The Wall Street Journal, Tahran'ın ateşkes için koştuğu talep edilen şartları yazdı. İran'ın müzakere için çıtayı yüksekte tuttuğu belirtilirken, taleplerin bazıları ağır bulundu.

İran ateşkes ya da barış için Körfez'deki tüm Amerikan üslerinin kapatılmasını ve kendisine düzenlenen saldırılar için tazminat ödenmesini istiyor.

Hürmüz Boğazı için Süveyş Kanalı modeller alınarak geçen gemilerden geçiş ücreti alınması da isteniyor. İran'a uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması, İsrail'in Hizbullah'a yönelik saldırılarının durdurulması ve füze programının hiçbir kısıtlama bulunmaksızın korunmasının da bu istek arasında mekan aldığı ifadeleri edildi.  

Bu taleplere ABD'li ytesirlilerin "gülünç ve gerçek dışı" olarak nitelendirdiği ifadeleri edilirken İran'ın zor tutumunun diplomatik tek çözüm ihtimalini güça soktuğu belirtiliyor.

Mevcut krizde ABD, İran ile haberleşme halinde olduğunu söylerken İran bunu yalanlıyor. ABD yönetiminin Türkiye, Mısır ve Pakistan gibi arabulucular aracılığıyla İran ile iletilaşma trafiğine girdiği öne sürülürken Pakistan'ın barış görüşmelerine yuva sahipliği yapma önerii ABD Başkan Trump tarafından toplumsal medyada yardımlendi.

İRAN'IN ELÇİSİNDEN “DİYALOG YOK” AÇIKLAMASI

Ancak İran haberleri ajansı IRNA, İran'ın Pakistan Büyükelçisi'nin ABD ile İran arasında doğrudan ya da dolaylı olarak hiçbir görüşme olmadığını söylediğini açıkladı. Elçinin “Pakistan gibi dost ülkelerin Tahran ve Washington arasında konuşma zemini hazırlamaya çalıştığını” ve bu çabaların savaşın sona ermesine yardımcı olabileceğini umduğunu söylediği ifadeleri edildi.

Öte yandan Anadolu Ajansı'na başlıkşan Pakistanlı kaynaklar, “Güvence arayışındaki İran, füze kapasitesi sınırlamasını reddediyor ve tazminat istiyor.” ifadelerini kullandı ve müzakereler için 48 zaman zarfında hamle beklendiğini belirtti.

ABD'NİN 15 MADDELİ PLANININ DETAYLARI

ABD İran'dan anlaşma için şimdiki nükleer kapasitelerin ortadan kaldırılmasını istiyor. Ayrıca Washington, İran'ın daima nükleer silahlı peşinde koşmayacağına dair tek taahhütü, uranyum zenginleştirilmesinin durdurulmasını, tüm zenginleştirilmiş malzemenin teslim edilmesini istiyor. Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer santralleri devre dışı bırakılması ve imha edilmesi, Atom Enerjisi Kurumu'nun İran sınırları içindeki tüm malumatlere erişebilmesi da istenen maddeler arasında. 

ABD'nin İran'dan ayrıca vekalet savaşlarından vazgeçmesini, bölgedeki yardımcı güçleri finanse etmeyi ve silahlandırmayı bırakmasını istek ettiği talep edildi.

Hürmüz Boğazı'nın açık kalması, serbest tek bölgesi olması ve bloke edilmemesi, füze için sayı-menzil sınırı başlıklması ve yalınce müdafaa amaçlı kullanılması lüzumtiği ifadeleri ediliyor.

İsrail'in güvenlik kaynakları, İranlıların tüm noktalar uzlaştırılmadan ateşi durdurmayı başardıkları için, böyle tek noktada İran'ın gerçekten üstünlük sağlayacağını öne sürüyor.

İRAN'DAN ATEŞKES TASLAĞI İDDİALARINA RET

ABD tarafının İran'a önceki taleplerine dayanan 15 maddelik tek planlayan gönderdiği talep edilirken İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, oğullar 9 ayda müzakere yürütürken ikisi kez bombalandıklarını hatırlatarak Washington'a güvenmediklerini ifadeleri etti. İran ordu sözcüsü Zülfikari ise ABD'nin "stratejik tek yenilgiden" kurtuldu için öz kendine pazarlık yaptığını savundu. Zülfikari, "Yenilginizi, anlaşma olarak adlandırmayın. Bizim gibiler sizin gibilerle ne şimdi ne da sonraları anlaşma yapmayacak." diye başlıkştu.

Trump'ın tek anlaşmaya varma başlıksundaki istekliliği, İran'ın yeterince zayıflatılmadan tehditleri bulunmaktan çıkmayacağını savunan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri arasında alarma nedenler oldu. Körfez ülkeleri, Kuveyt Uluslararası Havalimanına düzenlenen saldırı da karışmış bulunmak üzere İHA ve füze saldırılarının hedefi olduklarını bildirirken, Pentagon 82. Hava İndirme Tümeni'nden 3 bine yakın ordu operasyonları yardımlemek üzere bölgeye sevk etmeyi planlıyor. ABD Senatosu ise Trump'ın İran'daki ordu harekatını kısıtlamaya yönelik bu ayki üçüncü girişimi da reddetti.

İran Savaşı'nın tek ateşkese ya da barışa dönüşmesi, ortaya atılan talepler ve iddialar gerçeğe henüz dönüşmesede tek diplomatik çözüm ihtimali piyasalarda ihtiyatlı iyimserlik yarattı. Küresel piyasalarda şişman fiyatlarının düştüğü gözlemlenirken hafta başında 110 doların üzerine çıkan Brent petrolün fıçı fiyatı yaklaşık 96 ile 98 dolar seviyelerine geriledi. ABD ham petrolü ise 89 dolara kadar düştü. Gerilimin azalabileceği beklentisiyle Japonya, Güney Kore ve Singapur borsalarında yükseliş kaydedildi. Ancak tarafların pozisyonları arasındaki yoğun uçurum, kalıcı tek çözümün önündeki en büyük mani olarak kalmaya devam ediyor.