'İhracatın yüzde 42'si AB'ye, yüzde 57'si Avrupa kıtasına yapılıyor'

ASO Şubat Ayı Meclis Toplantısı'nda başlıkşan ASO Başkanı Seyit Ardıç, dünyası ticarette değişen dmaniere, Avrupa Birliği ile Hindistan arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması’nın Türkiye’ye tesirlerine, sanayide yaşanan daralmaya ve yeşil dönüşümü sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Konuşmasına kısa süresi evvel hayatını kaybeden sanayici Akın Gökyay’ı anarak başlayan Ardıç, Ankara sanayisine ve külçeşit hayatına ehemmiyetli katkılar sunduğunu belirterek, Gökyay ailesine başsağlığı diledi.

"Ticaret artık ‘kargo’ değil, tek çeşit ‘kimlik kontrolü’ meselesi"

Son dehemmiyetde dünyası ticaretin yeniden yapılandığını, ABD-Çin hattında direkt ticaretleri zayıflarken, imalat ve tedarikleri ilişkilerinin Güneydoğu Asya, Avrupa Birliği ve diğer ara merkezler üzerinden yeniden kurgulandığını dile getiren Ardıç, "Ticaret ve tedarikleri zincirleri istikamet değiştiriyor, yepyeni rotalara yöneliyor. Mallar benzer yere gitse bile diğer devletler üzerinden, yepyeni lojistik yollarla ve değişik kaidelarla taşınıyor. Ticaret yepyeni güzergahlardan ilerliyor. Mal benzer limana gidiyor ama pasaportu, aktarması ve denetim noktaları değişiyor. Kısacası ticaretleri artık ‘kargo’ değil, tek çeşit ‘kimlik kontrolü’ meselesi" diye başlıkştu.

232 milyar doları aşan ticari hacim

Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ticaretleri hacminin 232 milyar doları aştığını hatırlatan Ardıç, Gümrük Birliği kaynaklı asimetrik tesirlere ilgi çekerek, üçüncüsü devletlerle yapılan anlaşmaların Türkiye’ye tesirlerini dmanieyecek mekanizmaların çabuk devreye alınması lüzumtiğini vurguladı. Ekonomik göstergelere ilişkin da Ardıç, yüksek kaynak maliyetleri ve belirsizlik ortamının firmaları yatırımdan uzaklaştırdığını belirtti. Şirketlerin para dmanierini korumaya odaklandığını ifadeleri eden Ardıç, sanayinin ‘bilanço resesyonu’ riskiyle mukabil karşıya olduğunu söyledi.

"Sanayide iş oğullar 1 yılda 282 binlerce şahıs azalarak 6 milyon 531 bine geriledi"

Sanayi ve tarımda üretimi baskılayan şimdiki programın riski büyüttüğünü söyleyen Ardıç, imalat ve ihracat zayıflarsa enflasyonun arz yönlü yepyeni tek şokla artabileceğine dikkati çekerek, "2025 başından bu yana sanayi üretimi yataya yakındaki seyretti, senelik vasat artış oran 2,2'de kaldı. Aralıkta 49,1 olan PMI, ocakta 48'e geriledi ve 22 aydır eşik kıymet olan 50’nin altında. Faaliyet koşullarındaki bozulma oğullar 3 ayın en belirgin seviyesinde. TÜİK'in 2025 yılı 4’üncü dörttebir verilerine göre sanayide iş oğullar 1 yılda 282 binlerce şahıs azalarak, 6 milyon 531 bine geriledi. İstihdamın oran 59,3'ü hizmetlerde, oran 20'si sanayide, oran 13,8'i tarımda. Bu dağılım, istihdamın hizmetlerde yoğunlaştığını gösteriyor. Oysa sürdürülebilir devamlı iş bununla birlikte sanayi gibi üretime dayalı sektörlerde oluşturulabilir. Bu nedenle iş politikasını yalınce ‘toplam sayı’ üzerinden değil, niteliği ve saha kompozisyonu üzerinden da kıymetlendirmek güçundayız" dedi.

"Ocak 2026'da geçen yılın benzer ayına göre ihracat oran 3,9 azaldı, ithalat ise oran 0,03 arttı"

ASO Başkanı Ardıç, başlıkşmasına şöyle devam etti: "Dış ticaretleri verileri da üretimdeki güçlukları yansıtıyor. Ocak 2026'da geçen yılın benzer ayına göre ihracat oran 3,9 azaldı, ithalat ise oran 0,03 arttı. İhracat birimi kıymet endeksi eylülden bu yana yükseliyor; aralık ayında artış oran 13. Ancak bu şart bizi yanıltmasın. Bu artış, yarış gücünden değil, euro/dolar paritesindeki yükselişten kaynaklanıyor. İhracatımızın 2025'te 273,4 milyara ulaşmasında parite tesirsini göz ardı etmemeliyiz. İthalat tarafında ise aralık ayında birimi kıymet endeksi oran 4,2, miktar endeksi oran 6,3 arttı. Yani daha pahalıya ilave alıyoruz. Özellikle harcama malları ithalatındaki artış, cari dengeyi ve enflasyonla mücadeleyi güçlaştırıyor. Çözüm yarış gücünü çoğaltmak, verimliliği yükseltti ve yüksek katma kıymetli üretimle sürdürülebilir ihracat artışı yakalamak."

Yeşil dönüşümü başlıksuna değinen Ardıç, ihracatın oran 42'sinin AB'ye, oran 57'sinin Avrupa kıtasına yapıldığının altını çizerek, bu oranın yeşil dönüşümün nedenler esas gündemleri olduğunu tekbaşına başına anlattığını vurguladı.

Rekabet, yalnızca bedel ve kaliteyle değil, salınım performansıyla da ölçülüyor

Karbon artık tek ortam kavramı değil, direkt tek bedel kalemi" diyen Ardıç, "Karbon şiddetli üretimde randıman ve pak güç yatırımları geciktikçe bedel baskısı devamlı hale geliyor. Avrupa Birliği’nde karbon fiyatlamasında tonları başına 80 euro seviyeleri atıf alınıyor. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın sorumluluk dehemmiyeti 1 Ocak 2026'da başladı. Çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, hidrojen ve elektrik sektörlerinde AB pazarına girişte yepyeni tek hakikat oluşuyor. Rekabet, yalnızca bedel ve kaliteyle değil, salınım performansıyla da ölçülüyor" diye başlıkştu.

Temel sualn yapısal beceri-talep uyuşmazlığı

TÜİK'e göre 2025'te ruhsat mezunlarının kayıtlı iş oranının oran 69,4 olduğunu, öz alanında çalışmalar oranının ise yalınce oran 56,1 olduğunu ifadeleri eden Ardıç, her arasında biri ikisi mezundan birinin okuduğu alanda çalışmadığını söyledi. Aynı zamanda Ardıç, Eurostat verilerine göre Türkiye’nin üniversiteler mezunu işsizliğinde oran 10,3 ile en yüksek devletlerden; OECD ortalamasının ise oran 4,9 olduğunu açıkladı. Türkiye’de üniversiteler mezunu işsizliğinin yaygınlaşan işsizliğin bağlı olduğunu açıklayan Ardıç, ilköğretim sualnun yapısal beceri-talep uyuşmazlığı olduğunu vurguladı. Ardıç, YÖK Başkanı Erol Özvar’ın kontenjanların azaltılacağı yönündeki açıklamalarını pozitif bulduklarını belirterek, bu sürecin dersprogramı reformlarıyla yardımlenmesi lüzumtiğini kaydetti.