Hürmüz krizi piyasaları sarstı

Küresel şişman ve sıvılaştırılmış tabii gaz (LNG) ticaretinin tahminen oran 20’sinin gerçekleştiği boğazdaki aksama, güç arzında vahim daralma endişelerine yolda açtı.

Piyasalardaki tedirginliği artıran tek diğer gelişme ise Katar’dan geldi. Katar Enerji Bakanı Saad binlerce Şeride el-Kabi’nin Körfez devletlerinin şişman ve gaz üretimini durdurmak güçunda kalabileceğine ilişkin açıklamaları fiyatlardaki yükselişi hızlandırdı.

Brent şişman Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyede

Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla şişman fiyatlarında çabuk yükseliş görüldü. 27 Şubat’ta Brent şişman noktalar piyasada oran 2,8 artışla 73 dolardan kapanırken, WTI ham şişman oran 2,6 yükselişle 67,18 dolara çıktı.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının ardından hafta başında biriken riskler primi fiyatlara zor biçimde yansıdı. Bu gelişmelerin ardından Brent petrol, 2 Mart’la başlayan haftayı oran 16,2 artışla 90,83 dolardan tamamladı. Böylece Brent’in fıçı fiyatı Ekim 2023’ten bu yana en yüksek kapanışını kaydetti ve taarruz öncesine göre tahminen oran 24,4 arttı.

Aynı dehemmiyetde WTI tipi ham petrolün fıçı fiyatı oran 24,6 artışla 88,89 dolara çıkarak tahminen 29 ayın zirvesine ulaştı ve taarruz öncesine göre tahminen oran 32,3 kıymet kazandı.

Gaz ve kömür fiyatlarında da kuvvetlü yükseliş

Avrupa’nın en likit tabii gaz ticaretleri noktası olan Hollanda merkezli Title Transfer Facility'de (TTF) fiyatlar da sivri biçimde yükseldi. Nisan vadeli kontratlar 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,96 avrodan kapanırken, 2 Mart’la başlayan haftayı oran 19,9 artışla 53,38 avrodan tamamladı. Böylece fiyatlar taarruz öncesine kıyasla tahminen oran 70 yükseldi.

Kömür piyasasında da benzer tek eğilimler görüldü. Asya için atıf giriş edilen Newcastle kömür vadeli prosedürleri 27 Şubat’ta tonları başına 116,90 dolardan kapanmıştı.

Kontratlar 2 Mart’la başlayan haftayı oran 6,3 artışla tonları başına 133,80 dolardan tamamlayarak taarruz öncesi seviyelere göre oran 10’dan fazla kıymet kazandı.

Petrol akışında hergün tahminen 19,5 milyon varillik kesinti

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, Körfez’de hergün tahminen 15 milyon fıçı ham şişman ve 4,5 milyon fıçı rafine yakıt akışının fiilen durmasına yolda açtı.

Küresel hergün tüketimin tahminen beşte birine denk gelen bu büyüklükteki arz kaybı, şişman piyasalarında kuvvetlü tek sarsıntı tesirsi yarattı. İhracatın aksamasıyla birlikteki ham şişman karadaki depolar tanklarında ve denizde bekleyen tankerlerde depolanmaya başladı.

Depolama kapasitesinin kısıtlı olduğu Irak’ın hergün tahminen 4,3 milyon varillik üretiminin asgari dörtte birini şimdiden durdurduğu öngörü ediliyor.

Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve dünyanın en muazzam şişman ihracatçısı Suudi Arabistan’ın ise kesin tek depolar kapasitesi bulunsa da bunun yalnızca çok gün yetecek seviyede olduğu kıymetlendiriliyor.

Yaklaşık 110 milyar metreküplük gaz arzı tehlikede

Geçen yıllar Hürmüz Boğazı’ndan 112 milyar metreküpten fazla LNG ihracatı yapıldı. Bu miktar dünyası LNG ticaretinin tahminen oran 20’sine karşılık geliyor.

Sevkiyatların tahminen oran 90’ının Asya pazarına yöneldiği belirtilirken boğazın kapanmasıyla dünyası piyasasının tahminen 110 milyar metreküplük tabii gaz arzından mahrum kaldığı kıymetlendiriliyor. Öte yandan Avrupa Birliği’nde mekan altı tabii gaz depolarındaki doluluk oranları alçak seviyelerde seyrediyor.

Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB genelinde depolardaki doluluk oranı oran 29,9 seviyesinde bulunuyor.