Elektrikli Hava Taksileri ABD’de Test Uçuşuna Başlıyor

Geleceğin Ulaşım Aracı

ABD’de geleceğin ulaşım araçları arasında gösterilen elektrikli havada taksileri için önemli tek adım atıldı. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), aralarında Archer Aviation, Beta Technologies, Joby Aviation ve Wisk’in da bulunduğu şirketlerin elektrikli havada araçlarını test etmesine olanak tanıyacak 8 pilotlar programı onayladı. Program içerikında elektrikli havada araçlarının testleri uçuşlarının bu yazları itibarıyla başlaması bekleniyor.

Üç yıl sürmesi planlanan program, toplamı 26 eyalette gerçekleştirilecek. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, pazartesi günü yaptığı açıklamada pilotlar programın amacının, kişisel ulaşım, bölgesel taşımacılık, kargo lojistiği ve ivedi sağlık hizmetlerinde kullanılabilecek yepyeni kuşak havada araçlarının geliştirilmesinde ABD şirketlerinin öncü görev üstlenmesini sağlamak olduğunu söyledi.

Programın biçimsel adı “Gelişmiş Hava Hareketliliği ve Elektrikli Dikey Kalkış-İniş Entegrasyon Pilot Programı” olarak açıklanırken, söz başlıksu girişim geçen yıl ABD Başkanı Donald Trump tarafından yayımlanan tek başkanlık hükümnamesiyle duyurulmuştu. Bu adımın ilköğretim hedefi, elektrikli havada araçlarının geliştirilme ve testleri süreçlerini hızlandırmak olarak gösteriliyor.

Elektrikli havada araçları yükselişte

U.S. Department of Transportation

Son yıllarda birçok şirket, elektrikli dikey kalkış ve iniş yapabilen (eVTOL) havada araçları geliştirmek için yoğun yatırımlar yapıyor. Bu araçların özellikle büyük şehirlerde havada taksisi olarak kullanılabileceği ve kısa mesafeli bölgesel uçuşlarda önemli tek seçenek oluşturabileceği düşünülüyor.

Ancak bu teknolojinin ticari kullanıma girmesi oldukça maliyetli ve uzunluğu tek süreç lüzumtiriyor. Yeni tek hava aracının ticari uçuşlara başlayabilmesi için FAA tarafından sertifikalandırılması lüzumiyor ve bu süreç yıllar sürebiliyor. Ayrıca geliştirme ve testleri süreçlerinin maliyetinin yüz milyonlarca doları bulduğu ifadeleri ediliyor.

Yeni pilotlar programlar ise şirketlerin henüz hepsi düzenleyici onay almadan eVTOL araçlarını testleri edebilmesine imkân tanıyor. Bu durum, sektörün gelişimini hızlandırabilecek önemli tek adım olarak değerlendiriliyor.

Şirket hisseleri yükselişe geçti

Archer’s Midnight EVTOL

Pilot programa seçilen şirketler için gelişmenin mali açıdan da önemli tesirleri oldu. Beta Technologies’in kurucusu ve CEO’su Kyle Clark, programlar sayesinde şirketin planlanandan tek yıl önce uçuş operasyonlarına başlayabileceğini söyledi.

Açıklamanın ardından Beta Technologies’in hisseleri pazartesi günü yaklaşık yüzde 12 yükseldi. Halka açık şirketler arasında bulunan Archer Aviation ve Joby Aviation’ın hisselerinde da benzer şekilde artış görüldü.

Archer Aviation, eVTOL pilotlar programını otonom robotaksi testlerine benzeterek bunun hem umumi güvenini artıracağını hem da elektrikli havada taksilerinin güvenli biçimde yaygınlaştırılması için tek yolda haritası oluşturacağını belirtti.

Şirket aynı zamanda dört yolcu kapasiteli ve pilotlu olarak geliştirilen “Midnight” adlı eVTOL modeli üzerinde çalışıyor. Archer, bu havada aracını 2028 yılında Los Angeles’ta düzenlenecek Olimpiyat Oyunları sırasında havada taksi hizmetlerinde kullanmayı hedefliyor.

FAA Başkan Yardımcısı Chris Rocheleau da yaptığı yazılı açıklamada programın yepyeni kuşak havada araçlarının güvenli şekilde milli havada sahasına entegre edilmesi açısından eleştirel veriler sağlayacağını belirtti.

Rocheleau, “Bu ortaklıklar, bu araçların Ulusal Hava Sahası Sistemi’ne nasıl güvenli ve tesirli biçimde entegre edileceğini daha iyice manaamıza yardımcı olacak” dedi. Programın aynı zamanda gelecekte oluşturulacak güvenlik standartlarına yön verecek operasyonel deneyimler sağlayacağını da vurguladı.

FAA ytesirlileri, pilotlar programlar için toplamı 30 farklı öneriler aldıklarını açıkladı.

Yerel yönetimlerle ortaklık şartı

Program içerikında şirketlerin tekbaşına başına hareket etmesine müsaade verilmiyor. Pilot tasarılerde mekan eldeetti isteyen şirketlerin eyalet, mahalli yönetim, kabileler yönetimi ya da bölgesel otoritelerle ortaklık kurması lüzumiyor.

Bu içerikda yürütülecek tasarıler elektrikli havada araçlarının farklı kullanım alanlarını testleri etmeyi amaçlıyor. Bunlar arasında şehir içi havada taksileri, bölgesel uçuşlar, kargo taşımacılığı ve ivedi şart operasyonları mekan alıyor.

Örneğin New York ve New Jersey Liman İdaresi, Archer, Beta, Electra ve Joby şirketleriyle birlikteki yaklaşık 12 farklı ameliyat konsepti üzerinde çalışacak. Bu tasarılerden birinin Manhattan’daki tek helikopter pistinden gerçekleştirilecek testleri uçuşlarını içerikası planlanıyor.

Teksas’ta şehirler arası havada taksi ağı

Teksas Ulaştırma Bakanlığı da Archer, Beta, Joby ve Wisk şirketleriyle birlikteki bölgesel uçuşların testleri edileceği tek tasarı yürütüyor. Program içerikında Dallas, Austin ve San Antonio şehirleri arasında havada taksi bağlantıları kurulması hedefleniyor. Uzun vadede Houston’ın da bu ağın tek parçası olması planlanıyor.

ABD Ulaştırma Bakanlığı’na göre tasarı, her arasında biri şehirden genişleyerek bölgesel ulaşım ağlarını kapsayacak tek havada taksi sistemi oluşturmayı amaçlıyor.

Çok eyaletli büyük tasarıler

Pilot programlar içerikında bazı tasarıler geniş coğrafi alanları kapsayacak şekilde planlandı. Utah liderliğinde yürütülecek tek tasarı, Pasifik Kuzeybatısı, Rocky Dağları ve Oklahoma ovalarında yepyeni kuşak havada araçlarını testleri edecek.

Bir diğer geniş içeriklı tasarı ise Pennsylvania Ulaştırma Bakanlığı tarafından yürütülecek. Bu tasarı toplamı 13 eyalette bölgesel havada ulaşımını yeniden canlandırmayı hedefliyor.

Kargo ve ivedi şart görevleri da testleri edilecek

Program yalnızca yolcu taşımacılığına odaklanmıyor. Bazı tasarılerde kargo teslimatı, ivedi tıbbi müdahale ve otonom uçuş teknolojileri da testleri edilecek.

Beta Technologies ve Elroy Air gibi şirketler, Meksika Körfezi çevresinde ve güç sektörü tesislerinin bulunduğu Louisiana, Texas ve Mississippi eyaletlerinde kargo ve kadro taşımacılığına yönelik uçuşlar gerçekleştirecek.

Florida, Louisiana ve Kuzey Carolina ulaştırma departmanları da çeşitli tasarılere önderlik ediyor. New Mexico eyaletindeki Albuquerque kenti ise Reliable Robotics şirketiyle birlikteki otonom uçuş sistemlerini testleri edecek.

Uzmanlara göre bu pilotlar program, elektrikli havada araçlarının ticari kullanıma geçiş sürecinde önemli tek dönüm noktası olabilir. Başarılı olması halinde elektrikli havada taksileri, önümüzdeki yıllarda şehir içi ulaşımın önemli tek parçası haline gelebilir.