Efes Ören Yeri ranta kurban gitmeyecek

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde mekan saha ve Türkiye’nin en çeşitlilik ziyaretleri edilen ören yeri olan Efes Antik Kenti’nde ziyaretçiler yönetimi yeniden planlanıyor. Külçeşit ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen yepyeni regülasyon içerikında şimdiki antre alanı sur dışına taşınırken, Bizans Sarayı kalıntılarının bağlı mekan alan, tahrip hükümı bulunan şimdiki otopark ve dükkanlar kaldırılarak önemli mirasın ortaya çıkarılması için saha kazıya açılıyor.

Külçeşit ve Turizm Bakanlığı Külçeşit Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Efes Ören Yeri’nde ttesirklerde bulunarak devam eden çalışmalara ilişkin teknikleri ve hukuki çerçeveyi aktartı; kamuoyuna yansıyan iddialara yanıt verdi. İnceciköz, “Efes Ören Yeri, otopark rantına kurbanlar edilemeyecek kadar kıymetli. Bu tasarıye mukabil çıkılmasının nedeni, belediyenin otoparktan elde ettiği gelirden bıraktı istememesi,” ifadelerini kullandı.

'ARTIK İHTİYACA YANIT VEREMİYOR'

Birol İnceciköz, Efes Antik Kenti’nin çoğalan ziyaretçiler yoğunluğu dolayı yepyeni tek ziyaretçiler idare modeline gereksinim duyduğunu vurgulayarak, “Efes, 2025 yılında 2,5 milyonu aşan ziyaretçiler sayısıyla Türkiye’nin en fazla ziyaretleri edilen ören yeridir. Gece Müzeciliği içerikında da şiddetli ilgiyi gören kadim kentimizin şimdiki antre alanı, ticari üniteler ve otopark alanları hem yetenek hem da estetik açıdan ihtiyaca yanıt veremez hale gelmiştir.” ifadelerini kullandı.

Mevcut otopark ve ticari alanların ören yerinin hepsi merkezinde bulunduğunu belirten İnceciköz, bu alanlarda geçmişte izinsiz uygulamalar yapıldığını ve mahalli idarece izinsiz asfalt döküldüğünü ifadeleri etti. Bu çerçevede, Geleceğe Miras – Sonsuz Efes Projesi içerikında iştirakçi tek anlayışla yepyeni tek ziyaretçiler karşılama orta tasarısi hazırlandığını belirten İnceciköz, alandan daha uzak planlanan bu tasarı ile şimdiki yapıların ve otoparkın kaldırılmasının hedeflendiğini söyledi.

İnceciköz, vaat başlıksu düzenlemeyle şimdiki otopark ve ticari alanların altındaki kalan ve jeoradar çalışmaları ile belirleme edilen Bizans Sarayı kalıntılarının bütüncül kazı faaliyeleri ile ortaya çıkarılmış olacağını, restorasyon ve konservasyonunun yapılarak geziler güzergahına karışmış edileceğini, böylece yepyeni tek geziler rotası oluşturulacağını dile getirdi.

BİLİMSEL SÜRECİ ANLATTI

İnceciköz, kamuoyunda gündeme gelen “antik kentin girişine yepyeni yapılaşma” iddialarına açıklık getirerek, Efes Antik Kenti’nde Bakanlıkça yürütülen uygulamaların sıhhatli ve teknik tek çerçevede ilerleyebilmesi amacıyla oluşturulan Bilim Kurulu ile Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğünün denetiminde hareket edildiğini belirtti.

Yeni ziyaretçiler karşılama merkezinin kadim kentin sur duvarlarının dışında, şimdiki dükkanlar, servis üniteleri ve otopark alanından tahminen 850 metrik uzaklıkta başlıkmlandırıldığını ifadeleri eden İnceciköz, tasarı aşamasında alanın detaylı etüdünün gerçekleştirildiğini; korunması lüzumen arkeolojik verilerin belirlendiğini, flora ve fauna açısından korunacak çeşitlerin belirleme edildiğini ve yıllara göre iklimsel yağış rejimine ilişkin verilerin kıymetlendirildiğini kaydetti.
Elde edilen hepsi analizler doğrultusunda, gereksinimlar gözetilerek planlanan ziyaretçiler karşılama yapıları ile otopark alanının en elverişli noktada başlıkmlandırılmasına, Bilim Kurulu, Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğünün onayı doğrultusunda şart verildiğini vurguladı.

Düzenlemenin dünyası misallerle uyumlu olduğunu belirten İnceciköz, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde mekan saha pek çeşitlilik arkeolojik alanda benzer ziyaretçiler yönetimi ve karşılama orta uygulamalarının hayata geçirildiğini hatırlattı. Bu içerikda Roma, Atina, Pompeii, Delphi ve Angkor gibi ören yerlerinde ziyaretçiler karşılama merkezlerinin kadim dokudan uzak, kontrollü bölgelerde başlıkmlandırıldığını ifadeleri ederek Efes’te yürütülen çalışmaların da bu yaklaşımla uyumlu olduğunu söyledi.

Ayrıca yepyeni karşılama merkezinin şimdiki Dünya Miras Alanı sınırının dışında ve Tampon Bölge sınırları içerisinde planlandığını, UNESCO Dünya Miras Merkezi’ne iletilmek üzere Külçeşitel Miras Etki Değerlendirme (KMED) Raporu hazırlandığını bildirdi.

Birol İnceciköz ayrıca, kamuoyunda mekan saha “44 binlerce metrekare saha asfaltlanacak” yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, kadim kentin önemli dokusuyla uyumlu, ziyaretçiler gereksinimlarını karşılayan ve alanın flora ile faunasını gözeten yepyeni karşılama orta yapılarının; jeoradar ile arkeolojik buluntu belirleme edilmeyen bölgelerde, kazı yapılmaksızın alana asgari düzeyde karışma edilmesini sağlayan prekast ilköğretim sistemi üzerine, ince çelikler konstrüksiyon metotiyle inşa edilmesinin öngörüldüğünü ifadeleri etti.