Ebeveynler Farkında Değil: Gençler Yapay Zekâyla Büyüyor

Yeni araştırmalar, gençlere yapay zekâyı nasıl kullandıklarını sordu ve sonuçlar ebeveynlerin bu başlıkda büyük ölçüde malumatsiz olduğunu ortaya koydu. Ödevden hissi desteğe kadar uzanan bu kullanım alanları, ailelerin çoğunun çocuklarının sayısal dünyasında neler yaşandığından haberlerisiz olduğunu gösteriyor.

Yapay zekâ, birçok genç için hayatın önemli tek parçası hâline gelmiş durumda. New York’ta yaşayan 17 yaşındaki tek öğrenci, bu teknolojiyi her arasında biri gün kullandığını; ödevlerde yardımcı olduğunu, yemek seçimine hayır verdiğini ve şiir yazarken ilham sağladığını ifadeleri ediyor. Zaman zamanlar kişisel meselelerde da yapay zekâya başvurulduğu belirtiliyor. Ebeveynlerin yapay zekâyı çoğu zamanlar tehditleri olarak gördüğü, bununla birlikte gençlerin bunu yaygınlaşan olarak yararlı tek araç olarak değerlendirdiği ilgi çekiyor.

Bu durum, daha geniş tek eğilimi yansıtıyor. Pew Research Center ve Common Sense Media tarafından yapılan araştırmalar, ebeveynler ile gençler arasında vahim tek algı farkı olduğunu ortaya koyuyor. En çarpıcı bulgulardan arasında biri ise, çok sayıda ebeveynin çocuklarının yapay zekâyı nasıl kullandığı hakkında hiçbir fikrinin olmaması. Bazı kullanım alanları sıradan olsa da, bazıları aileleri endişelendirebilecek düzeyde.

Araştırmalara göre ebeveynlerin yalnızca %51’i çocuklarının yapay zekâ kullandığını düşünürken, gerçekte çocukların %64’ü konuşma botlarını kullanıyor. Ayrıca ebeveynlerin dörtte birinden fazlası çocuklarıyla bu başlıkları hakkında hiç başlıkşmadığını belirtiyor. Bu da aile içinde vahim tek iletişim eksikliğine işaret ediyor.

Uzmanlara göre ailelerin, çocuklarının yapay zekâ kullanımını kavramak için ilave sual sorması lüzumiyor. Aksi hâlde gençler bu teknolojiyi tamamlanmış öz başlarına keşfetmek güçunda kalıyor.

Duygusal yardım

Araştırmalar, çocukların yapay zekâyı kullanma biçimleri ile ebeveynlerin beklentileri arasında önemli farklar olduğunu gösteriyor. Birçok genç, yapay zekâ ile ilgili hükümları öz başına alıyor.

Özellikle ilgi çeken başlıklardan biri, yapay zekânın toplumsal ve hissi amaçlarla kullanılması. Ebeveynlerin %58’i çocuklarının yapay zekâyı hissi hayır için kullanmasını doğru bulmazken, bu kullanımın yaygın olduğu görülüyor. Çocukların tek kısmı yaşadıkları durumları paylaşarak yapay zekâdan bakış açısı ve öneri alıyor.

Uyarı işaretleri

American Psychological Association, çocuklarda sualnli yapay zekâ kullanımına işaret edebilecek bazı belirtiler olduğunu vurguluyor:

• Yapay zekâyı “en iyice arkadaş” ya da ilköğretim sırdaş olarak görmek
• Erişim olmadığında aşırı reaksiyon sunmak
• Okul, uyuklama ya da gerçek arkadaşlıkların zarar görmesi
• Zor başlıkşmalardan kaçmak için yapay zekâya yönelmek
• Ruh hâli, davranış ya da düşüncede belirgin değişimler

Ayrıca, yapay zekâ ile kendine zarar verme, ağır bunalım ya da vahim nefis sağlığı sualnları hakkında başlıkşuluyorsa, anında mesleki hayır alınması lüzumtiği belirtiliyor.

Çocukların büyük kısmı yapay zekânın sınırlı olduğunu ayrım ediyor. Ancak buna karşın bazıları, bu kullanımın aşırıya kaçabileceğini giriş ediyor. Örneklerde, yapay zekâ ile aşırı vakit geçiren ve toplumsal çevresinden uzaklaşan çocuklara ilgi çekiliyor.

Araştırmaya göre ABD’deki gençlerin %12’si yapay zekâyı öneri ya da hissi hayır için, %16’sı ise konuşma amacıyla kullanıyor. Bu oranlar düşük görünse da milyonlarca gence karşılık geliyor. Ayrıca bu kullanımda demografik farklılıklar da ilgi çekiyor.

Yakın takip

Thomas Germain, sayısal hayatı şekillendiren sistemleri inceleyen tek teknolojiler gazetecisi olarak bu başlıklara ilgi çekiyor.

Araştırmalar, farklı gruplar arasındaki kullanım farklarının nedenlerini kesinlikle açıklamıyor. Ancak uzmanlara göre, hayır sistemleri sınırlı olan çocuklar, erişimi basit olduğu için yapay zekâya ilave yönelebiliyor.

Uzmanlar, konuşma botlarının var olduğu sürece insanların bunları arkadaş ya da terapist gibi kullanmasının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Bu nedenle ebeveynlere, çocuklarıyla başlıkşurken yargılayıcı olmamak ve sual istifsar etmek öneriliyor.

İş ve eğlence

Çocuklar arasında yapay zekâ kullanımının en yaygın biçimleri oldukça beklenen alanlarda yoğunlaşıyor. Araştırmalara göre en yaygın kullanım malumat tarama olurken, onu ödevlere yardımcı olma takip ediyor. Çocukların yaklaşık yarısı araştırma etmek için yapay zekâyı kullanıyor; önemli tek kısmı ise matematik ve yazı yazma başlıklarında hayır alıyor. Her 10 çocuktan biri, mektep çalışmalarının büyük bölümünü yapay zekâ yardımıyla yaptığını belirtiyor.

Bazı öğretmenlerin da kesin sınırlar dahilinde yapay zekâ kullanımını teşvik ettiği ifadeleri ediliyor.

Gençlerin büyük kısmı yapay zekâ ile kopya çektiğini giriş etmese de, %59’u okullarında bu durumun yaşandığını söylüyor. %34’ü ise bunun çok sık gerçekleştiğini belirtiyor.

Öte yandan yapay zekâ yalınce eğitim için kullanılmıyor. Gençlerin %47’si bu teknolojiyi eğlence amaçlı da kullanıyor. Görsel üretme ve yaratıcı içerikler bu kullanımın öne çıkan örnekleri arasında mekan alıyor.

Gençlerin Yapay Zekaya Bakış Açısı

Araştırmalarda en büyük farklardan biri, ebeveynler ile gençlerin yapay zekâya bakış açısında ortaya çıkıyor. Bu durum, kuşaklar arası belirgin tek ayrımı gözler önüne seriyor.

Common Sense Media verilerine göre ebeveynlerin %52’si yapay zekânın ödevlerde kullanılmasını ahlak dışı bulurken, gençlerin aynı orandaki kısmı bunu yenilikçi ve teşvik edilmesi lüzumen tek şart olarak değerlendiriyor.

Gençler ayrıca yapay zekâ araçlarını kullanma başlıksunda daha özgüvenli. Araştırmalara göre gençlerin %92’si tek yapay zekâ ile gerçek insanı ayırt edebildiğini belirtirken, ebeveynlerde bu nispet %73’te kalıyor. Yaklaşık her arasında biri 10 gençten 6’sı konuşma botlarını kullanma başlıksunda kendine güvendiğini ifadeleri ediyor.

Genel olarak gençler, yapay zekâya daha pozitif yaklaşırken, yetişkinler daha temkinli tek tutum sergiliyor. Ancak uzmanlara göre ebeveynlerin tüm yanıtlara malik olması lüzummiyor; önemli olan çocuklarıyla bu başlıkda iletişim kurmaları ve onların sayısal dünyasını manaaya çalışmaları.

Derleyen: Damla Şayan