Doğa ve insan sağlığı için yeni adım: İstilacı türlere yasak

AA

Oluşturulma Tarihi: Şubat 21, 2026 09:38

İstilacı yabancı türlerin ülkeye girişinin ve yayılımının önlenmesi için Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi'nin oluşturulması ve izleme sisteminin kurulması hükümlaştırıldı.

class='medyanet-inline-adv'>

Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanan "İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmelikle, istilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, iktisat ve insanoğlu sağlığı üzerinde meydana getirebileceği negatif tesirlerin önlenmesi için ülkeye girişleri ve yayılmalarına dair alınacak tedbirler düzenlendi.

Buna göre, istilacı yabancı türlerin ülkeye kasıtlı ve kasıtsız girişinin ve yayılımının önlenmesi ile tesirn şekilde yönetilmesi için Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi oluşturulacak. Bu dizin düzenli güncellenecek.

Bir türün UİST Listesi'ne karışmış edilebilmesi için teknik ve teknikleri kanıta dayanılarak ülke sınırları içinde yabancı tür olduğu, şimdiki koşullarda ve öngörülen havada değişikliği koşullarında karasal ve sucul ortamlarda yaşayabilir popülasyon oluşturmaya, çevrede yayılmaya ya da yaşamaya elverişli olduğu belirleme edilecek.

UİST Listesi, belirtilen kriterlere dayanılarak Sucul İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu ile Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu tarafından hazırlanacak ve şart verilmek üzere Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonuna sunulacak. Komisyonun belirlediği UİST Listesi, Bakanlığın internetler sitesinde yayımlanacak.

RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILACAK

UİST Listesi'nin belirlenmesi için risk değerlendirmesi yapılacak. Türlerin taksonomik kimlikleri, işgal geçmişi, doğal ve muhtemel yayılış alanlarının tanımlanması, muhtemel zararın maliyetinin değerlendirilmesi gibi hususlar dikkate alınacak.

UİST Listesi'ndeki istilacı yabancı türler kasıtlı şekilde transit olarak taşınamayacak ve ülke sınırları içine sokulamayacak, kapalı muhafaza da karışmış bulunmak üzere hiç mekan bulundurulamayacak, kapalı muhafaza da karışmış bulunmak üzere üretilemeyecek, büyütülemeyecek ve yetiştirilemeyecek, imha için özel tesislere taşınması hariç taşınamayacak, ticarete başlıkları edilemeyecek, satılamayacak, trampaya başlıkları edilemeyecek ya da kullanılamayacak, çevreye salınamayacak.

class='medyanet-inline-adv'>

UİST Listesi'nde bulunan türler başlıksunda teknik ve tıbbi çalışmalar için üniversiteler, araştırma enstitüleri ile ilgili umumi müessese ve kuruluşlarına Komisyon tarafından müsaade verilebilecek. Komisyon, danışma grubunun elverişli görmesi halinde, UİST Listesi'ndeki türler için üstün umumi yararı ve zaruret olması durumunda istisnai etkinlik izni verebilecek.

Kaçma ya da yayılma durumunda anında ivedi şart planı uygulanacak. Acil hareket planları, danışma grupları tarafından hazırlanacak ya da hazırlattırılacak ve Komisyon tarafından onaylanacak.

UİST Listesi'nin giriş edilmesini takiben 18 aylık içerisinde bu türlerin kasıtlı ya da kasıtsız olarak giriş ve yayılma yollarının içeriklı analizi gerçekleştirilecek. İstilacı yabancı türlerin miktarı, geliş yolları ve oluşabilecek muhtemel zararlar göz önüne alınarak öncelikli geliş yolları belirlenecek.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, istilacı yabancı türlerin ülke içinde varlığını belirleme etmek ve yayılmasını önlemek amacıyla, UİST Listesi'nin yayımlanmasını takiben 36 aylık içerisinde araştırma, izleme ya da diğer usuller yoluyla istilacı yabancı türlere ilişkin verilerin toplanması ve kayıt altına alınması için izleme sistemi kuracak. Bu türlerin denetim altına alınması için imha önlemleri uygulanabilecek.