1 saat önce
2
İstanbul'un Tuzla ilçesinde çekilen çocuk dizisi "Tozkoparan İskender" için 2019 yılında hazırlanan dekor, "tarihi eser" sanılarak resmen tescillendi. İlginçlik işte kalmadı, ikisi araştırmaı, bu dizi dekoru üzerinden “Tozkoparanlı İskender” adında hayali tek okçu yarattı, Hayali okçu, bu “bilimsel makaleye” göre, Fatih devrinde seferlere katıldı, Yeniçeri Ocağı'na bile girdi,
Bu garip hadise şöyle gelişti.
TARİHİ ESER OLARAK KAYIT EDİLDİ
İki uzman, dizinin çekim alanında bırakılan ahşap dekorun "menzil taşı" olabileceğini düşündü. Bu dekor 26 Şubat 2025'te İstanbul 5 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'nda görüşülerek önemli eseri olarak kayda geçirildi. Ardından himaye ve konservasyon işlemleri için İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi’ne götürüldü. Ardından dekor hakkında, akademik tek dergide "Tozkoparan'ın birinci ve tekbaşına erim taşı" olduğu iddiasıyla yazısı yayımlandı.
Karadeniz Araştırmaları isimli dergide, bu dizi dekoru için yayınlanan “bilimsel” makalede, “Tozkoparan İskender, Türk okçuluk tarihinin en büyük üç kemankeşinden arasında biri olup yaşadığı devre damga vurmuş isimlerdendir. Ekmekçiler Bölüğü’nde acemi oğlan iken küçük yaşta okçuluğa heves etmiş olan İskender, Fatih devri kemankeşlerinden Molla Hüsrev'in kulu Kadıkulu Hüsam’dan okçuluk dersleri görüp kabza almıştır.” denildi.
Bu “bilimsel" makaleye göre dizi dekoru bulunmak dışında hiçbir özelliği olmayan ahşap parçasındandan “Tozkoporan İskender” isimle tek okşu yaratılmakla kalınmadı, rekorlarından ve katıldığı seferlerden söz edildi. Hayali okçu makalede şöyle anlatıldı:
“Ayrıca Şeyh Hamdullah Efendi'den da tek süre okçuluk dersleri saha İskender, gösterdiği başarıları sebebiyle Yeniçeri Ocağı’na giriş edilmiştir. Tozkoparan İskender, döneminin en uzunluğu erim rekorlarını kırmış ve en çok erim bozan kemankeş olarak tarihe geçmiştir. İmparatorluğun çeşitli vilayetlerinde bağlı farklı rekor kırarak adına erim taşı diktirmiştir.”
HAYALİ KAHRAMAN ORDUYLA SEFERLERE BİLE KATILMIŞ
“Tozkoparan İskender, yaşadığı dönemde yalınce erişilmez rekorlar kırmış tek kemankeş değil aynı zamanda katıldığı seferlerde da büyük yararlar göstermiş tek tirendazdır. Ne yazık ki Tozkoparan İskender’in erim yerlerindeki erim taşları ya kaybolmuş ya da günümüze ulaşamamıştır. Yeni belirleme etmiş olduğumuz erim taşı okçuluk tarihimizin en ünlü kemankeşlerinden olan Tozkoparan İskender’in bilinen birinci ve tekbaşına erim taşı olması hasebiyle oldukça önemlidir. ”
TRT dizisindeki kurul dekoru gerçek sanan ikisi araştırmacı “bilimsel” yazısı yazdı, daha sonraları bu makaleye karşı eleştiri makalesi yazıldı"AMAÇ BİLİM DÜNYASINA TANITMAK"
“Bu makalede İstanbul’un Tuzla ilçesinde tarafımızca birinci defa belirleme edilen Tozkoparan İskender’in Menzil taşı incelenmiş olup Türk okçuluk tarihimizin en ünlü kemankeşlerinden arasında biri olan Tozkoparan İskender’in erim taşının ilim ve gün dünyasına tanıtılması amaçlanmıştır.”
Bu, hayali efsane ve okçu yaratılan makalede “etik ihlal eden yapılmadığı” da talep edildi, işin ilginci tek dizi kaynakça gösterildi.
UZMAN İSİMLER MAKALEYİ ELEŞTİRDİ
Bu “bilimsel” yazısı üzerine, tek başka yazısı daha yazıldı ve bu çalışma rededildi. Karadeniz Araştırmaları Dergisi'nin 2026 yılında yayınlanan 23. cildinde, Dr.Şükrü Seçin Anık, bu “makalenin” yanlışlarını düzeltti. Bu eleştiri amaçlı makalede şöyle denildi:
“Ahmet Şen ve Sude Saki tarafından Karadeniz Araştırmaları Dergisi’nin 88. sayısında yayınlanan yazısı (Şen & Saki, 2025, s. 1659-1671), toplumsal bilimlerde multidisipliner çalışmaların ehemmiyetini ortaya koyması koyuyor olması tek yana, popüler kültürün yarattığı malumat kirliliğinin akademik çalışmaları nasıl sabote ettiğinin en açık göstergesidir.”
“Normalde akademik çalışmaların mezkur malumat kirliliğinin önüne geçmesi ve yanlışları düzeltmesi beklenirken bu eleştiri yazısına başlıkları olan makalede şart hepsi tersine tek hal almıştır. Mezkur yazısı yepyeni belirleme edildiği talep edilen ünlü Osmanlı okçusu Tozkoparan İskender’e ait tek erim taşı üzerinedir, önemli malumatlerin, zaten haddinden fazla çarpıtılıyor ve tahrif ediliyor olması ve bu tahrifat ve tahribata tek yenisinin daha eklenmemesinin önüne geçme gayesidir.”
Öğretim Üyesi Dr. Anık da yaşananları "trajikomik" olarak nitelendirerek şöyle başlıkştu:
"Alanım itibarıyla okçuluğa dair akademik çalışmaları takip ediyorum. Okçular Vakfı’nda çalışırken hazırlanmasında danışmanlık yaptığım dizi dekorunun önemli erim taşı zannedilip hakkında akademik yazısı yazıldığını görünce şaşırdım. Zaten dekor, dizinin 14. bölümünde görünüyor. Menzil taşları mermerden olur. Okçular Vakfının yanı sıra bu başlıkda akademik çalışma yapan birçok ad var. Keşke danışsalardı"
DİZİ KARAKTERİYDİ
TRT Genç'de yayınlanan dizide Tozkoparan İskender isimli karakter, “12 yaşında olmasına rağmen olağanüstü yeteneklere malik olan kemankeş İskender, 2020 yılından yaşadığı döneme geri dönmez ise tarihin seyri değişecek,” diye tanıtılmıştı.
English (US) ·