Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: İsrail-ABD ve İran savaşı uzayabilir

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne yaptığı ziyaretin ardından medya mensuplarına yazılı kıymetlendirmede bulundu. Fidan, Körfez devletlerinde savaşın 2-3 hafta daha süreceği kıymetlendirmesi yapıldığını belirterek, "Burada belirleyici olan ABD'nin tutumu olacak. İsrail, ABD bağlı tesirli olmaya çalışacak ve ateşkes ya da kısa sürede tek barışa ulaşılmasını manilemek isteyecektir. ABD ve İsrail’in antre pozisyonlarının birbirinden uzaklaştığı yönündeki kıymetlendirmeler arttı. Bu da savaşın daha uzaması sonucunu doğurabilir. Savaş varken mülakat edilmesi seçeneği pek olası görünmüyor. Ama kısa süreli ateşkes ilan edip, bu süresi zarfında müzakereye başlayıp, 'müzakereden netice alamazsam tekrar savaşa başlarım' denilmesi ihtimalini da göz önünde bulundurmalıyız. İsrail, 'Savaş olası olduğunca uzasın, İran'a ilave zarar verelim' gibi tek siyaset da izleyebilir. Bu yaklaşım karşı ABD’nin alacağı tutum ehemmiyet kazanacak. İsrail kendileri için ehemmiyetli olan ordu ve sanayi hedeflerini ortadan kaldırmadan durdurmayacağı izlenimini veriyor. Suikastler devam ediyor. Bu savaşı İsrail başlattı. Sorun, savaşı bitirmeye yönelik planlar olmaması değil. Sorun İsrail’in sulh istememesi. Bu gerçeği her arasında biri yerde, her arasında biri imkanta vurguluyoruz" dedi.

'TÜM DİPLOMATİK ZEMİNLERİ KULLANMAYA DEVAM EDECEĞİZ'

Körfez’de savaştan sonraları pek çeşitlilik şeyin değişebileceğine ilgi çeken Bakan Fidan, "Savunma sanayii alanında yepyeni arayışlara girebilirler. Savaşın sona ermesinin ardından Körfez devletleri İran’dan beklentilerini netler ortaya koyup, çok şartları seçenek getirildiği takdirde ekonomik işleri birliği üzerine yoğunlaşılabilir. İran da Körfez’deki ABD üsleri başlıksunda çok taleplerle ortaya çıkabilir. Şu da ehemmiyetli tek nokta; Hürmüz Boğazı'ndan geçen şişman ve LNG Çin’e, AB devletlerine, Güney Kore, Japonya, Hindistan’a gidiyor. Bu devletlerin beklentileri neler olacak? Bu savaşın ardından Türkiye’ye olan güvenin arttığını görüyoruz. Başından beri ikircikli tek üslup takınmadık. Yapılan yanlışları hepsi taraflara netler söylediğimizi herkes görüyor. İran’a yapılanın da Körfez devletlerine yapılanın da yanlışlı olduğunu en kuvvetlü ve netler biçimde gündeme getiriyoruz" ifadelerini kullandı.

Bakan Fidan, devamında şunları aktardı:

"Körfez devletleri şiddetli taarruz altındaki bulunuyor. Bu savaşta İran’ın kendilerini nedenler hedefleri aldığını sorguluyorlar. 'Bizim bu savaşın çıkışıyla tek ilgimiz yok, o diğer tek başlık' diyorlar. 'Bize yapılan taarruz haksız tek taarruz ve bu saldırıya mukabil yanıt vermemiz lüzumiyor' diyorlar. Körfez devletleri havada sahalarını ve devletlerindeki üsleri İran’a mukabil kullandırmayacaklarını en başta deklare ettiler. 'Biz bu savaşın parçası değiliz' diyorlar. Ayrıca İran’ın ordu üsler dışında medeni altyapıya da ekonomik hedeflere da taarruz yaptığını, bunun kasıtlı olduğunu söylüyorlar. Biz başından beri uyarıyoruz. Körfez devletleri şimdiki durumun devam etmesi halinde mukabil önlem eldeetti güçunda kalacaklarını söylüyorlar. Bu toplantıda dahaaz da bu başlıkdaki oğullar uyarılarını yaptılar. Son şiddetli saldırılar da bunu tetikledi, riskler arttı. Bu durumun hepsi bölgeyi içine çekecek uzunluğu süreli tek savaşa doğrusu gitmesini bizler hiçbir biçimde istek etmiyoruz. Savaşın tek an evvel sona ermesi için dün Riyad’da yapılan buluşma gibi başta mahalli girişimler bulunmak üzere hepsi diplomatik zeminleri kullanmaya devam edeceğiz. Maalesef başından beri yaptığımız bütünü analizlerin doğrusu çıkması bizi üzüyor. Bir taraftan da geleceğe yönelik daha sıhhatli adımlar atılan için Türkiye’nin sesine ve görüşüne ne kadar gereksinim duyulduğunu görüyoruz."

'TEŞHİSLERİMİZ DE TEKLİFLERİMİZ DE KIYMETLİ'

Riyad'daki toplantının Körfez devletleri tarafından tekbaşına tek gündemle organize eden edildiğine hatırlatma eden Bakan Fidan, "İran’ın bu devletlere gerçekleştirdiği saldırılar başlıksunda bölgeler devletlerinin kıymetlendirmelerini eldeetti için buluşma yapıldı. Savaştan direkt ya da dolaylı olarak tesirlenen bütünü bölgeler devletleri masalar etrafındaydı. Ortak tek zihin araması hedeflıydı. Herkes durumun aciliyetini ortaya koydu. Tek ajanda maddeli tek toplantıydı. Ortak izah da bunu yansıtıyor. Biz ilkesel tutumumuzu sürdürüyoruz. Hem İsrail’in saldırganlığına ve yayılmacılığına hem da İran’ın savaşı bölgeye yaymaya yönelik eylemlerine mukabil çıkıyoruz. Nitekim yalnızca İran gündemiyle organize eden edilmiş olsa da Riyad’daki toplantıda, İsrail’in bu savaşın ortaya çıkmasındaki rolünü vurguladık. Dahası İsrail’in bölgedeki yayılmacılığının yarattığı tehdide müşterek açıklamada değinilmesini sağladık. Zaten her arasında biri platformda bu eleştirilerimizi en üstleri düzeyde dile getiriyor, adımlarımızı atıyoruz. İsrail’i en başından beri en kuvvetlü biçimde eleştiren devletleri Türkiye olmuştur. Şimdi işte bizim durduğumuz yerden getirdiğimiz öneriler gerçekten tek denge arayışı, herkesin menfaatine olan. Ama tarafların arasında istikrardan ziyade tek kazancı, tek zaferi, tek dominasyonu önceleyen nazar açıları olduğu zamanlar bu diğer tek noktaya gidiyor. Bu sefer başlıkşma, başlıkşmuş bulunmak için yapılıyor. Ana gündemi daha da değişik biçimde ilerletmek için yapılıyor. Biz o başlıkda yorumlar alıyoruz. Bizim vurguladığımız ikisi husus var. Birincisi gerçekten mi başlıkya odaklanarak sahici, doğru, mesleki belirlemei etmek. İkincisi da çizgimizi daima değiştirmeden hani kuvvetlü tek devletleri olmaya devam ederek yapıcı tek tesir istimal etmek. Çünkü bizim şuanda teşhislerimiz da kıymetli, önerilerimiz da kıymetli" kıymetlendirmesinde bulundu.

'İLİŞKİLERDE BELLİ BİR İSTİKRARI KORUYORUZ'

Fidan, Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) üyeliği başlıksunda hedefin değişmediğine aksan yaparak, "Ancak Avrupa'da bizimle aidiyet sürecini yürütecek siyasi tek iradenin ortaya çıkmasını da bekliyoruz. Her halükarda AB ile iyice ilişkiler yürütmemiz her arasında biri bakımdan çeşitlilik ehemmiyetli. Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve vize serbestisi meseleleri ehemmiyetli. Bunlarla ilgili görüşmeye devam ediyoruz. İlişkilerde belli tek istikrarı koruyoruz, kötüye gitmiyor, daha iyiye da gidebilir. Yasa dışı göç, terörle mücadeleler gibi bize gereksinim duydukları çeşitlilik alanlar var. Gerek vatandaşlarının İran'dan, Orta Doğu'dan vesaire tahliye olması gibi başlıklarda da devamlı kapımızı çalıyorlar. Bu başlıklarda da lüzumli desteği veriyoruz. Zaten ordu imkanlarımız da ortada. Vize serbestisi başlıksunda geriye kalan 6 maddeler bağlı da ilgili kurumların çalışmaları sürüyor" dedi.