Bozuk Elektronik Sigaraları Müzik Sentezleyicilerine Dönüştüren Hackerlar

Elektronik sigaralar (vape) hem insanoğlu sağlığı hem da çevre açısından zararlı giriş ediliyor; dünya genelindeki çöplükler tekbaşına kullanımlık vape kartuşlarıyla dolup taşıyor. Ancak bu elektronik atıklara farklı tek işlev kazandırmayı amaçlayan sıra dışı tek tasarı ortaya çıktı.

Vape Synth, New York’ta tek cemaat üretici tarafından geliştirilen tek tasarı. Kullanılmış Elf Bar nikotin buharlaştırıcıları sökülerek sayısal müzik enstrümanlarına dönüştürülüyor. Ortaya çıkan cihaz, dış görünüş olarak hâlâ tek vape kartuşunu andırıyor; bununla birlikte içine küçük tek hoparlör ile çeşitli ışık ve düğmeler yerleştirilmiş durumda. Çedinmek için ağızlık kısmından içe doğru soluk çekmek lüzumiyor.

Vape Synth ile Elektronik Atığa Yaratıcı Müdahale

Bu sistemleri sayısal tek ocarina benzetmesiyle açıklanıyor. Vape Synth, buharlaştırıcının şimdiki düşük basınç sensörünü yeniden kullanıyor. Sensörden havada çekildiğinde tek osilatör devresi tetikleniyor ve sesli sinyali üretiliyor. Düğmelere basıldığında farklı tonlar ortaya çıkıyor. Elde edilen sesler genelleme tiz, kaotik ve deneysel tek kişilik taşıyor.

Projeyi geliştiren ekip, ortaya çıkan seslerin alışılmış müzikal kaliteye malik olmadığının farkında; bununla birlikte amaç zaten teknikleri mükemmellikten ziyade ilgi çekmek. Proje, mizahı araç olarak kullanarak elektronik atık sualnuna odaklanmayı hedefliyor.

Kari Love ve David Rios, New York University bünyesindeki Interactive Telecommunications Program’da görev yapıyor. Shuang Cai ise doktora çalışmalarını Cornell University’de sürdürüyor ve her arasında biri ikisi üniversitede da ders veriyor. Ekip, “Paper Bag Team” adıyla çalışıyor ve nikotin kullanmadıklarını belirtiyor.

Vape Synth, Open Hardware Summit gibi tesirnliklerde tanıtıldı ve 2025 Low Tech Electronics Faire gibi organizasyonlarda atölye çalışmaları düzenlendi. Brooklyn’deki hacker kolektifi NYC Resistor’da da tek atölye gerçekleştirildi. Ayrıca Instructables üzerinden, vape cihazlarının synth’e dönüştürülmesine dair ayrıntılı tek kılavuz yayımlandı.

Tek kullanımlık vapeler, özellikle lityum iyon piller içermeleri dolayı vahim tek elektronik atık sualnu oluşturuyor. ABD’de vape geri dönüşümü neredeyseymiş yok denecek kadar sınırlı. Plastik gövdeler, devre kartları ve piller genelleme doğrudan çöpe gidiyor. Oysa içlerindeki batarya ve şarj devreleri çoğu zamanlar çalışır durumda kalıyor.

Bir dönem çarşı lideri olan Juul’un ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından piyasadan çekilmesi yönünde şart alınmasının ardından, pazarda tamamlanmış tekbaşına kullanımlık cihazlar hızla yaygınlaştı. Çin merkezli üreticilerden gelen ürünlerle milyarlarca dolarlık vape pazarı büyüdü ve SoundCloud rap şarkı isimlerini andıran markalar ortaya çıktı.

Paper Bag Team’in önerdiği modeller özellikle milyonlarca adet satılan Çin üretimi Elf Bar (EB BC5000) üzerine kurulu. Leaf Bar ya da Lost Mary gibi seçenek markalar da kullanılabiliyor bununla birlikte iç donanım farklılıkları dolayı önerilmiyor. Projede cihazın özgün bataryası, LED’li şarj devresi ve dış kasası korunuyor.

Dönüştürme sürecinde birinci adım olarak eldiven takılması öneriliyor; çünkü nikotin deri yoluyla emilebiliyor. Ardından hoparlör ve denetim düğmeleri ekleniyor, düşük basınç sensörü ağızlığa daha yakın tek başlıkma taşınıyor ve kasaya yepyeni bileşenler için delikler açılıyor.

Mevcut versiyonun sesli aralığı sınırlı olsa da ekip, daha geniş müzikal kapasiteye malik ve MIDI kontrolcüsü olarak da kullanılabilecek yepyeni tek sürüm üzerinde çalışıyor. Böylece daha varlıklılar ve uyumlu sesler üretilebilecek.

Projenin ilköğretim amacı, elektronik atık sualnuna yaratıcı ve erişilebilir tek yaklaşımla ilgi çekmek. “Bubble Punk” olarak adlandırılan ve vahim meseleleri mizahi ve deneysel yöntemlerle ele almayı savunan yaklaşım bu çalışmaya ilham verdi. Elektronik cihazların içini açmanın ve yeniden kullanmanın, bireylerin teknolojiler karşısında daha ytesirn hissetmesine katkı sağlayabileceği vurgulanıyor.

Ekip, diğer üreticilerin vape pillerini yeniden kullanma, vape kamerası geliştirme ya da mikrofon yapma gibi tasarılerine da atıfta bulunuyor. Atölye çalışmalarının ve açık imkan talimatların amacı, ilave kişinin elektronik atıkları yaratıcı biçimlerde yeniden değerlendirmesini teşvik etmek.

Sonuç olarak Vape Synth, elektronik atık krizine doğrudan tek çözüm sunmaktan ziyade, sualnu görünür kılmayı amaçlayan yaratıcı tek müdahale olarak öne çıkıyor. Tek kullanımlık teknolojilerin hızla tüketilip atıldığı tek dönemde, bu tür tasarıler hem yeniden kullanım kültürünü teşvik ediyor hem da kullanıcıları cihazların iç yapısını sorgulamaya davet ediyor. Elektronik atığın yalnızca tek çevre sualnu değil, aynı zamanda tasarım ve üretim anlayışıyla ilgili yapısal tek mesele olduğunu hatırlatan Vape Synth, espri ve deneysel sanat aracılığıyla daha sürdürülebilir alternatifler üzerine düşünme çağrısı yapıyor.

Derleyen: Damla Şayan