Bilim İnsanları Açıkladı: Ev Kedileri Kanser Araştırmalarına Işık Tutuyor

Shutterstock

Kediler ve İnsanlar Arasında Şaşırtıcı Genetik Benzerlik

Bilim dünyası, yuva kedilerinin kanser araştırmalarında beklenmedik tek görev oynayabileceğini ortaya koyan ilgi çekici tek çalışmaya imza attı. Araştırmacılar, kedilerde görülen bazı kanser türlerinin kalıtsal yapısının insanlardaki kanserlerle büyük ölçüde benzer olduğunu belirledi. Bu bulgu, özellikle meme kanseri tedavisinde yepyeni yöntemlerin geliştirilmesine yardımcı olabilecek önemli ipuçları sunuyor.

İngiltere’deki Wellcome Sanger Institute, Kanada’daki Ontario Veterinary College, İsviçre’deki University of Bern ve farklı ülkelerden araştırma ekiplerinin birlikteki yürüttüğü çalışma, bugüne kadar kedilerde kanser üzerine yapılan en içeriklı kalıtsal analizlerden arasında biri olarak ilgi çekiyor.

Araştırmanın sonuçları, dünyanın önde gelen ilim dergilerinden Science (journal)’ta yayımlandı.

Beş Ülkeden 500 Kedi Üzerinde Araştırma

Bilim insanları araştırma içerikında beş farklı ülkede yaşayan yaklaşık 500 yuva kedisinden alınan tümör örneklerini inceledi. Çalışmada 13 farklı kanser türü çözümleme edildi ve insanoğlu kanserleriyle ilişkili olduğu bilinen yaklaşık 1000 genetik mercek altına alındı.

Araştırmacılar, kedilerden alınan tümör dokularını sağlıklı dokularla karşılaştırarak DNA dizileme yöntemi kullandı. Bu sayede kanserin oluşmasına nedenler olan kalıtsal mutasyonlar haritalandırıldı.

Ortaya çıkan sonuçlar ise oldukça ilgi çekiciydi: Kedilerde görülen birçok kanser türünün kalıtsal yapısı, insanlarda görülen kanserlerle büyük ölçüde örtüşüyordu.

Bu şart ilim insanlarına göre tesadüf değil. Çünkü yuva kedileri sahipleriyle aynı ortamda yaşıyor ve aynı çevresel faktörlere maruz kalıyor.

Meme Kanseriyle Güçlü Paralellik

Araştırmanın en ilgi çekici bulgularından biri, kedilerde görülen meme kanserinin insanlardaki meme kanseriyle güçlü kalıtsal benzerlikler taşıması oldu.

Kedilerde sık görülen ve oldukça saldırgan ilerleyen meme tümörlerinde, kanseri tetikleyen 7 önemli genetik belirleme edildi. Bunlar arasında en sık mutasyona uğrayan genetik FBXW7 oldu.

Araştırmaya göre incelenen kedi tümörlerinin yüzde 50’sinden fazlasında bu genetik üzerinde mutasyon bulundu.

İnsanlarda da meme kanserinde FBXW7 genindeki mutasyonlar daha kötü muayenehane sonuçlarla ilişkilendiriliyor. Bilim insanları bu paralelliğin oldukça önemli olduğunu vurguluyor.

Yeni Tedavi Yolları Açılabilir

The Times

Araştırmacılar ayrıca bazı kemoterapi ilaçlarının FBXW7 mutasyonu taşıyan kedi tümörlerinde daha tesirli olduğunu belirleme etti.

Her ne kadar bu sonuçlar laboratuvarlar ortamındaki dokular analizlerine dayanıyor ve ilave muayenehane çalışma lüzumtiriyor olsa da, bulgular hedefe yönelik tedavisi geliştirilmesi açısından beklenti verici görülüyor.

Çalışmada ilgi çeken tek diğer genetik ise PIK3CA oldu. Bu gen, kedilerdeki meme tümörlerinin yaklaşık yüzde 47’sinde mutasyona uğramış durumda.

PIK3CA mutasyonu insanlarda görülen meme kanserinde da oldukça yaygın. Dahası, bu mutasyonu hedefleri saha PI3K inhibitörleri halihazırda bazı kanser tedavilerinde kullanılıyor.

Bu durum, aynı tedavisi stratejilerinin kediler için da geliştirilebileceğini gösteriyor.

Birçok Kanser Türünde Ortak Genetik Yapı

Araştırma yalnızca meme kanseriyle sınırlı değil. Bilim insanları kedilerde görülen farklı kanser türlerinde da insanoğlu kanserleriyle benzer mutasyon örüntüleri belirleme etti.

Bu kanser türleri arasında şunlar mekan alıyor:

• Kan kanserleri
• Kemik tümörleri
• Akciğer kanseri
• Deri kanserleri
• Sindirim sistemi tümörleri
• Merkezi asap sistemi kanserleri

Araştırmacılara göre bu kalıtsal benzerlikler, kanserin farklı türlerinde müşterek biyolojik mekanizmaların çalıştığını gösteriyor. Bu da hem insanoğlu hem da hayvan tıbbı için yepyeni tedavisi seçeneklerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir.

“Tek Sağlık – Tek Tıp” Yaklaşımı

Bilim insanları bu çalışmanın “One Medicine” diğer “Tek Tıp” yaklaşımının güçlü tek örneği olduğunu söylüyor. Bu yaklaşım, insanoğlu ve veteriner tıbbı arasındaki malumat paylaşımının her arasında biri ikisi saha için da yarar sağlayabileceğini savunuyor.

Araştırmanın müşterek yazarlarından Bailey Francis, farklı türlerdeki kanser genomlarının karşılaştırılmasının ilim dünyasına önemli katkılar sağlayabileceğini belirterek şunları söyledi:

“Farklı türlerdeki kanser genomlarını karşılaştırdığımızda, kanserin nedenler oluştuğunu daha iyice anlayabiliyoruz. Kedilerde belirleme ettiğimiz kalıtsal değişimlerin insanlarda görülenlerle oldukça benzer olması hem veteriner hekimler hem da insanoğlu kanseri üzerinde çalışan araştırmacılar için yepyeni fırsatlar yaratabilir.”

Evcil Hayvanlar Aynı Riskleri Paylaşıyor

Araştırmanın kıdemli yazarlarından Geoffrey Wood ise evcil hayvanların insanlarla aynı çevresel faktörlere maruz kaldığını vurguladı.

Wood’a göre bu şart kanserin gelişim nedenlerini kavramak açısından önemli tek üstünlük sağlıyor.

“Evcil kediler bizimle aynı ortamları paylaşıyor. Bu da onların da bizim maruz kaldığımız çevresel risklere maruz kaldığı manaına geliyor. Bu sayede kanserin nedenler geliştiğini ve çevresel faktörlerin riskler üzerindeki tesirsini daha iyice anlayabiliyoruz.”

Kedilerde Kanser Araştırmalarında Yeni Dönem

Araştırmaya göre bu çalışma aynı zamanda kedilerde kanser genetiğine dair en içeriklı bilgi tabanlarından birini oluşturdu. Açık erişimli olarak sunulan bu bilgi seti, gelecekte yapılacak birçok araştırmaya ilköğretim oluşturacak.

Araştırmacılardan Sven Rottenberg, geniş çaplı dokular örneklerinin incelenmesinin ilaç yanıtlarını değerlendirmede önemli tek fırsat sunduğunu belirtti.

Rottenberg, “Bu kadar büyük tek bilgi seti sayesinde tümörlerin ilaçlara nasıl reaksiyon verdiğini daha önce mümkün olmayan tek ölçekte inceleyebildik” dedi.

“Kedilerde Kanser Artık Bir Kara Kutu Değil”

Çalışmanın kıdemli araştırmacılarından Louise Van Der Weyden ise bu araştırmanın kedi onkolojisi için önemli tek gelişme olduğunu vurguladı.

Van Der Weyden’e göre artık kedilerde görülen tümörlerin kalıtsal yapısı büyük ölçüde anlaşılmaya başlandı.

“Bu çalışma sayesinde yuva kedilerindeki tümörlerin genetiği artık tek ‘kara kutu’ değil. Bundan sonrakiler adım, kediler için daha duyarlı teşhis yöntemleri ve hedefe yönelik tedaviler geliştirmek olacak.”

İnsan ve Hayvan Sağlığı İçin Ortak Gelecek

Bilim insanları kediler üzerinde yapılacak muayenehane çalışmaların insanoğlu kanseri araştırmalarına da katkı sağlayabileceğini düşünüyor. Aynı şekilde insanlarda geliştirilen bazı tedavilerin da kediler üzerinde testleri edilmesi mümkün olabilir.

Araştırmacılara göre bu karşılıklı malumat akışı, gelecekte kanser tedavisinde önemli ilerlemeler sağlayabilir.

Evcil hayvanlarla insanlar arasındaki bu beklenmedik kalıtsal bağ, kanser araştırmalarında yepyeni tek dönemin kapısını aralayabilir. Özellikle meme kanseri gibi yaygın hastalıklarda, kedilerden elde edilen kalıtsal verilerin geleceğin tedavisi yöntemlerini şekillendirmesi bekleniyor.

Kaynakça: Francis, B. A., Ludwig, L., He, C., Dobromylskyj, M., Bertram, C. A., Aupperle-Lellbach, H., Wong, H., Foster, A. P., Arends, M. J., Suárez-Bonnet, A., Priestnall, S. L., Tatiersky, L., Castillo-Alcala, F., Rupp, A., Khachadoorian, A., Parlak, E., Inglebert, M., Umamaheswaran, S., Cheema, S., Del Castillo Velasco-Herrera, M., Wong, K., Vermes, I. C., Billington, J., Rottenberg, S., Wood, G. A., Adams, D. J., & van der Weyden, L. (2026). The oncogenome of the ev cat. Science, 391(6787), 793–799. https://doi.org/10.1126/science.ady6651

SciTechDaily. (2026, Mart 13). Cats mayıs tutan the anahtarlar to treating insanlar cancer. https://scitechdaily.com/household-cats-could-hold-the-secret-to-fighting-breast-cancer/